حوزه علمیه بغداد
حوزه علمیه بغداد مقارن با تأسیس بغداد در عراق و با آغاز امامتِ امام موسی کاظم(ع) اساس گذاری شد. در بیش تر از صد سالی که خلفای عباسی ذیل سلطه حاکمان شیعه مذهب آل بویه دیگر اقتدار چندانی نداشتند با ظهور عالمان تأثیرگذاری مثل ابن جنید، روضه خوان موثر، سید مرتضی و روضه خوان طوسی حوزه بغداد به نقطع ی عطف شکوفایی خویش حسینیه نصرت مشهد رسید.
فقه، اصول فقه، دانش حدیث، سخن و حکمت، تعبیروتفسیر قرآن، تاریخ، تراجم و رجال از علمهای رایج در حوزه علمی بغداد بود. حوزه بغداد که به ویژه در بعدازظهر آل بویه، با مرجعیت علمی روضه خوان طوسی به نقط ی اوج شکوفایی رسیده بود، با ورود طغرل سلجوقی به بغداد، با دعوت خلیفه عباسی در آدرس حسینیه نصرت مشهد ۴۴۷ هجری قمری از رونق زمین خورد.
در طی امامان شیعه
مرکزیت منطقههای علمیه
حوزه علمیه زمانٔ مرجعیت
حوزه علمیه قم قرن سوم و چهارم
حوزه علمیه بغداد قرن چهارم و پنجم
حوزه علمیه نجف قرن پنجم و ششم
حوزه علمیه حله قرن هفتم تا نهم
حوزه علمیه نجف قرن دهم
حوزه علمیه اصفهان قرن یازدهم و دوازدهم
حوزه علمیه نجف سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم
حوزه علمیه قم چهاردهم و پانزدهم
منطقههای علمیه کشور ایران • منطقههای علمیه عراق • رزرو حسینیه نصرت مشهد حیطههای علمیه لبنان
پرورش و کمال حوزه شیعی در بغداد چندان متأخرتر از تاریخ تشکیل داد و بهرهبرداری این شهر نبوده میباشد. تقارن تاریخ بنای بغداد (سال ۱۴۸ق) با استارت امامتِ امام موسی کاظم(ع)، از عمر نهادها و ریشههای علمی و معنوی حوزه بغداد آرم داراست. امام موسی کاظم(ع) در طی خلافت هارون الرشید، از مدینه به بغداد آورده شد و درین شهر زندانی شوید و بعد از آن در همین شهر از جهان رفت و در مقابر قریش (امروزه شهر کاظمین) به خاک امانت شد. در واقع از به عبارتی استارت، شماری از شیعهها دراین شهر اقامت شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد گزیدند.
این لینک و پیوند در سالهای آن گاه نیز، با دقت به حضور امام جواد(ع) در بغداد از ۲۱۵ تا هنگام وفات (سال ۲۲۰ق) و جابجایی اجباری امام علی بن محمد الهادی(ع) به سامرا، در ۱۲۴ کیلومتری شمال بغداد، و بعد از آن اقامت امام حسن عسکری(ع) در همین شهر و شغل کلیه جدیدّاب اربعه امام دوازدهم(عج) در بغداد همچنان قابل مراعات میباشد.
این حرف اما به معنای اگاهی ظریف ما از تاریخ معلوم تأسیس مرکز ها درس دادن و معارف شیعی در بغداد وجود ندارد. گرچه با نظارت زندگینامه شماری از عالمان شیعی اینگونه به حیث می آید که شیعه ها از اواخر قرن دوم هجری قمری در بغداد در عمل آموختن و تعلم علم ها اسلامی بودهاند.
قبیله یقطینی
نوشتهی علمیٔ مهم: فامیل یقطین
علی بن یقطین بغدادی (متوفی ۱۸۲ق) که از اصحاب امام جعفر راستگو(ع) و امام موسی کاظم(ع) بوده، به ویژه از امام کاظم(ع) روایات بسیار نقل نموده است. او کتاب ما سُئِل عنه الصادق اینجانب کارها الملاحم و کتاب مناظرته للشاک بحضرة جعفر را نوشته میباشد.[۱]
از همین بستگان، محمدبن عیسی بن عُبَید از اصحاب امام محمدتقی(ع) و از راویان پررنگ حدیث بود. او کتابهای بخش اعظمی تألیف کرد، برای مثال: کتاب الامامة، کتاب المعرفة، کتاب الوصایا، کتاب الفَیءِ و الخمس و کتاب الرّجال.[۲]
از در میان وابستگان خویشان یقطین نیز دانا، فقید، محدّث و مفسر گران قدر، یونس بن عبدالرحمان (پیش از ۱۲۵۲۰۸)، ظهور کرد. او که از موالی علی بن یقطین بود، از امام موسی کاظم(ع) و امام علی بن موسی الرضا(ع) روایات بسیار نقل نموده است. یونس از بزرگانی میباشد که علمای شیعه بر علم و درستی گفتار وی واقعه حیث دارا هستند و امام رضا(ع) شیعهها را به مراجعه علمی به وی پیشنهاد مینموده است. او بیش تر از سی کتاب نوشته، به عنوان مثال: جامع الآثار، کتاب الشرایع، کتاب العلل الکبیر، کتاب الصیام و اختلاف الحدیث.[۳] از مهم ترین رویدادهای معاش یونس، رویا رویی با واقفیه، بعداز شهید شدن امام کاظم(ع) و جانبداری از امامت حضرت علی بن موسی الرضا(ع) بود.[۴]
محمد بن ابی عمیر
نوشته ی علمیٔ اساسی: محمد بن ابی عمیر
محمد بن ابی عمیر (متوفی ۲۱۷ق) از اصحاب امام موسی کاظم(ع) و امام رضا(ع) نیز در بغداد دیده به جهان گشود و در به عبارتی شهر زیست و با جدیت و پیگیری شمار متعددی از اثر ها اصحاب امامیه را قصه کرد. او در لحاظ رهروان کلیه مذهبها اسلامی متشخص بود. وی در عصر خلافت رشید بازداشت شد و برای آشکار کردن اسم و آدرس شیعه ها، هزار تازیانه به وی زدند اما با مقاومت سرسختانه وی مواجه شدند. خواهرش در هنگام حبس چهارساله وی، کتابهایش را در زمین مخفی کرد کهاین موجب از بین رفتن آنها شد. او بعد از نگهداری حدیث میخاطرنشان کرد، البته وثاقت وی موجب شد که به احادیث مُرسَلِ او اتکا نمایند.[۵] او بیشتراز ۹۴ کتاب نوشت، برای مثال اختلاف الحدیث، و الاحتجاج فی الامامة.[۶]
حوزه علمیه بغداد
حوزه علمیه بغداد مقارن با تأسیس بغداد در عراق و با آغاز امامتِ امام موسی کاظم(ع) اساس گذاری شد. در بیش تر از صد سالی که خلفای عباسی ذیل سلطه حاکمان شیعه مذهب آل بویه دیگر اقتدار چندانی نداشتند با ظهور عالمان تأثیرگذاری مثل ابن جنید، روضه خوان موثر، سید مرتضی و روضه خوان طوسی حوزه بغداد به نقطع ی عطف شکوفایی خویش حسینیه نصرت مشهد رسید.
فقه، اصول فقه، دانش حدیث، سخن و حکمت، تعبیروتفسیر قرآن، تاریخ، تراجم و رجال از علمهای رایج در حوزه علمی بغداد بود. حوزه بغداد که به ویژه در بعدازظهر آل بویه، با مرجعیت علمی روضه خوان طوسی به نقط ی اوج شکوفایی رسیده بود، با ورود طغرل سلجوقی به بغداد، با دعوت خلیفه عباسی در آدرس حسینیه نصرت مشهد ۴۴۷ هجری قمری از رونق زمین خورد.
در طی امامان شیعه
مرکزیت منطقههای علمیه
حوزه علمیه زمانٔ مرجعیت
حوزه علمیه قم قرن سوم و چهارم
حوزه علمیه بغداد قرن چهارم و پنجم
حوزه علمیه نجف قرن پنجم و ششم
حوزه علمیه حله قرن هفتم تا نهم
حوزه علمیه نجف قرن دهم
حوزه علمیه اصفهان قرن یازدهم و دوازدهم
حوزه علمیه نجف سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم
حوزه علمیه قم چهاردهم و پانزدهم
منطقههای علمیه کشور ایران • منطقههای علمیه عراق • رزرو حسینیه نصرت مشهد حیطههای علمیه لبنان
پرورش و کمال حوزه شیعی در بغداد چندان متأخرتر از تاریخ تشکیل داد و بهرهبرداری این شهر نبوده میباشد. تقارن تاریخ بنای بغداد (سال ۱۴۸ق) با استارت امامتِ امام موسی کاظم(ع)، از عمر نهادها و ریشههای علمی و معنوی حوزه بغداد آرم داراست. امام موسی کاظم(ع) در طی خلافت هارون الرشید، از مدینه به بغداد آورده شد و درین شهر زندانی شوید و بعد از آن در همین شهر از جهان رفت و در مقابر قریش (امروزه شهر کاظمین) به خاک امانت شد. در واقع از به عبارتی استارت، شماری از شیعهها دراین شهر اقامت شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد گزیدند.
این لینک و پیوند در سالهای آن گاه نیز، با دقت به حضور امام جواد(ع) در بغداد از ۲۱۵ تا هنگام وفات (سال ۲۲۰ق) و جابجایی اجباری امام علی بن محمد الهادی(ع) به سامرا، در ۱۲۴ کیلومتری شمال بغداد، و بعد از آن اقامت امام حسن عسکری(ع) در همین شهر و شغل کلیه جدیدّاب اربعه امام دوازدهم(عج) در بغداد همچنان قابل مراعات میباشد.
این حرف اما به معنای اگاهی ظریف ما از تاریخ معلوم تأسیس مرکز ها درس دادن و معارف شیعی در بغداد وجود ندارد. گرچه با نظارت زندگینامه شماری از عالمان شیعی اینگونه به حیث می آید که شیعه ها از اواخر قرن دوم هجری قمری در بغداد در عمل آموختن و تعلم علم ها اسلامی بودهاند.
قبیله یقطینی
نوشتهی علمیٔ مهم: فامیل یقطین
علی بن یقطین بغدادی (متوفی ۱۸۲ق) که از اصحاب امام جعفر راستگو(ع) و امام موسی کاظم(ع) بوده، به ویژه از امام کاظم(ع) روایات بسیار نقل نموده است. او کتاب ما سُئِل عنه الصادق اینجانب کارها الملاحم و کتاب مناظرته للشاک بحضرة جعفر را نوشته میباشد.[۱]
از همین بستگان، محمدبن عیسی بن عُبَید از اصحاب امام محمدتقی(ع) و از راویان پررنگ حدیث بود. او کتابهای بخش اعظمی تألیف کرد، برای مثال: کتاب الامامة، کتاب المعرفة، کتاب الوصایا، کتاب الفَیءِ و الخمس و کتاب الرّجال.[۲]
از در میان وابستگان خویشان یقطین نیز دانا، فقید، محدّث و مفسر گران قدر، یونس بن عبدالرحمان (پیش از ۱۲۵۲۰۸)، ظهور کرد. او که از موالی علی بن یقطین بود، از امام موسی کاظم(ع) و امام علی بن موسی الرضا(ع) روایات بسیار نقل نموده است. یونس از بزرگانی میباشد که علمای شیعه بر علم و درستی گفتار وی واقعه حیث دارا هستند و امام رضا(ع) شیعهها را به مراجعه علمی به وی پیشنهاد مینموده است. او بیش تر از سی کتاب نوشته، به عنوان مثال: جامع الآثار، کتاب الشرایع، کتاب العلل الکبیر، کتاب الصیام و اختلاف الحدیث.[۳] از مهم ترین رویدادهای معاش یونس، رویا رویی با واقفیه، بعداز شهید شدن امام کاظم(ع) و جانبداری از امامت حضرت علی بن موسی الرضا(ع) بود.[۴]
محمد بن ابی عمیر
نوشته ی علمیٔ اساسی: محمد بن ابی عمیر
محمد بن ابی عمیر (متوفی ۲۱۷ق) از اصحاب امام موسی کاظم(ع) و امام رضا(ع) نیز در بغداد دیده به جهان گشود و در به عبارتی شهر زیست و با جدیت و پیگیری شمار متعددی از اثر ها اصحاب امامیه را قصه کرد. او در لحاظ رهروان کلیه مذهبها اسلامی متشخص بود. وی در عصر خلافت رشید بازداشت شد و برای آشکار کردن اسم و آدرس شیعه ها، هزار تازیانه به وی زدند اما با مقاومت سرسختانه وی مواجه شدند. خواهرش در هنگام حبس چهارساله وی، کتابهایش را در زمین مخفی کرد کهاین موجب از بین رفتن آنها شد. او بعد از نگهداری حدیث میخاطرنشان کرد، البته وثاقت وی موجب شد که به احادیث مُرسَلِ او اتکا نمایند.[۵] او بیشتراز ۹۴ کتاب نوشت، برای مثال اختلاف الحدیث، و الاحتجاج فی الامامة.[۶]

فعالیتهای آموزشی و فرهنگی حسینیه نصرت مشهد