فضیلت تابعین نزد اهل سنّت
تابعین حمل کننده علم ها صحابه و مبلّغ آئین بعداز وی و به نظریه اهل سنت، افضل امت به شمار میروند.[۲۸] استناد وی به آیه ۱۰۰ سوره توبه(وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ...) و بهاین حدیث نبی پروردگار(ص) میباشد: «خَیرُالناسِ قَرْنی ثُمَّ الذینَ یلُونَهُم ثُمَّ الذینَ یلُونَهُم؛ شایسته ترین عموم معاصران اینجانباند، آنگاه افرادی که بعداز آنها می آیند و آنگاه مردمان بعد حسینیه نصرت مشهد از آنها».[۲۹]
افضل تابعین
درخصوص افضل تابعین، دربین علمای اهل سنّت اختلاف حیث وجود داراست: عهد معروف آن میباشد که سعید بن مسیب افضل تابعین و مُرسَلاتِ وی درستترین میباشد [۳۰] برخی همانند احمد بن حنبل، علی بن مدینی و ابوحاتم رازی بر این نظریه بودهاند.[۳۱] بعضا، مانند بُلْقینی، افضل تابعین را از جهت زهدو تقوا و وَرَع اویس قرنی و از جهت مراقبتِ تاثیر و حدیث، سعیدبن مسیب آدرس حسینیه نصرت مشهد دانستهاند.
[۳۲] سازه به نقل از ابوعبداللّه محمدبن خفیف شیرازی، اهل مدینه، سعید بن مسیب، اهل بصره، حسن بصری، و اهل کوفه، اویس قرنی را افضل دانستهاند.[۳۳] اما برخی از کوفیان افضلِ تابعین را عَلقَمَة بن قیس و اَسودبن یزید نخعی دانسته و اهل مکه نیز معتقد به افضلیت عطاءبن ابی رَباح بودهاند.[۳۴] ظاهراً اهل هر ناحیه، بلندمرتبه خویش را افضل تابعین میدانستهاند.[۳۵] به لحاظ ابوبکربن ابی داوود، حَفْصه دختر سیرین و عَمرَه دختر عبدالرحمان، افضلِ تابعات بودهاند و بعد از آن ها اُمِّ دَرداء جایدارد.[۳۶] گردآوریای دیگر افضل تابعین را اویس قَرَنی میدانند و به حدیث نبی معبود(ص) استناد رزرو حسینیه نصرت مشهد مینمایند.[۳۷][یادداشت ۱]
فقهای سبعه
هفت بدن از تابعین که جایگاه بیشتری دارا هستند به فقهای سبعه آوازه یافتهاند. فی مابین تابعین از نگاه کثرت فتوا کسی به حد حسن بصری و عطاءبن ابی رباح شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نرسیده میباشد. [۳۹]
نقش سیاسی، علمی و فرهنگی
از طریقه تاریخی نیز نقش تابعین را در تکوین جریان های مختلف و گوناگون فکری و ادبی نمیاقتدار نادیده گرفت. اینان پیشین از سهم پررنگای که در پیدایی علم ها حدیثی داشتهاند، در تعبیر و تفسیر، فقه، سیره نویسی، مغازی و تاریخ هم مؤسس به شمار می آیند. این دستور آیتم اعتنا خاورشناسان بوده و آن ها در خصوص نقش تابعین و صحابه و تکوین ساختار اِسنادها که همه احادیث را به فرستاده اکرم(ص) می رساند آرای گوناگونی ابراز کردهاند.[۴۰]
پانویس
ابن صلاح،مقدمة ابن الصّلاح فی علم ها الحدیث،۱۴۰۴ق، ص۱۷۹؛ نووی، پند طلاب الحقایق الی معرفة سنن نه الخلائق، ۱۴۱۱ق، ص۲۰۰
سخاوی، فتح المغیث تفصیل الفیة الحدیث، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۲۳؛ خطیب، اصول الحدیث، علومه و مصطلحه، ۱۴۱۷ق، ص۴۱۰.
خطیب بغدادی، الکفایة فی دانش الروایة،۱۴۰۶ق، ص۳۸.
سخاوی، فتح المغیث تفصیل الفیة الحدیث،۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۲۴.
مامقانی، مقباس الهدایة فی دانش الدرایة، ۱۴۱۱ق، .ج۳، ص۳۱۱؛ شهید ثانی، الرعایة فی دانش الدرایة، ۱۴۰۸ق، ص۳۴۶.
ابن صلاح، مقدمة ابن الصّلاح فی علم ها الحدیث، ۱۴۰۴ق، ص۱۷۹؛ عسقلانی، نزهة النظر: تفصیل نخبة الفکر، ۱۴۰۹ق، ص۹
فضیلت تابعین نزد اهل سنّت
تابعین حمل کننده علم ها صحابه و مبلّغ آئین بعداز وی و به نظریه اهل سنت، افضل امت به شمار میروند.[۲۸] استناد وی به آیه ۱۰۰ سوره توبه(وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ...) و بهاین حدیث نبی پروردگار(ص) میباشد: «خَیرُالناسِ قَرْنی ثُمَّ الذینَ یلُونَهُم ثُمَّ الذینَ یلُونَهُم؛ شایسته ترین عموم معاصران اینجانباند، آنگاه افرادی که بعداز آنها می آیند و آنگاه مردمان بعد حسینیه نصرت مشهد از آنها».[۲۹]
افضل تابعین
درخصوص افضل تابعین، دربین علمای اهل سنّت اختلاف حیث وجود داراست: عهد معروف آن میباشد که سعید بن مسیب افضل تابعین و مُرسَلاتِ وی درستترین میباشد [۳۰] برخی همانند احمد بن حنبل، علی بن مدینی و ابوحاتم رازی بر این نظریه بودهاند.[۳۱] بعضا، مانند بُلْقینی، افضل تابعین را از جهت زهدو تقوا و وَرَع اویس قرنی و از جهت مراقبتِ تاثیر و حدیث، سعیدبن مسیب آدرس حسینیه نصرت مشهد دانستهاند.
[۳۲] سازه به نقل از ابوعبداللّه محمدبن خفیف شیرازی، اهل مدینه، سعید بن مسیب، اهل بصره، حسن بصری، و اهل کوفه، اویس قرنی را افضل دانستهاند.[۳۳] اما برخی از کوفیان افضلِ تابعین را عَلقَمَة بن قیس و اَسودبن یزید نخعی دانسته و اهل مکه نیز معتقد به افضلیت عطاءبن ابی رَباح بودهاند.[۳۴] ظاهراً اهل هر ناحیه، بلندمرتبه خویش را افضل تابعین میدانستهاند.[۳۵] به لحاظ ابوبکربن ابی داوود، حَفْصه دختر سیرین و عَمرَه دختر عبدالرحمان، افضلِ تابعات بودهاند و بعد از آن ها اُمِّ دَرداء جایدارد.[۳۶] گردآوریای دیگر افضل تابعین را اویس قَرَنی میدانند و به حدیث نبی معبود(ص) استناد رزرو حسینیه نصرت مشهد مینمایند.[۳۷][یادداشت ۱]
فقهای سبعه
هفت بدن از تابعین که جایگاه بیشتری دارا هستند به فقهای سبعه آوازه یافتهاند. فی مابین تابعین از نگاه کثرت فتوا کسی به حد حسن بصری و عطاءبن ابی رباح شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نرسیده میباشد. [۳۹]
نقش سیاسی، علمی و فرهنگی
از طریقه تاریخی نیز نقش تابعین را در تکوین جریان های مختلف و گوناگون فکری و ادبی نمیاقتدار نادیده گرفت. اینان پیشین از سهم پررنگای که در پیدایی علم ها حدیثی داشتهاند، در تعبیر و تفسیر، فقه، سیره نویسی، مغازی و تاریخ هم مؤسس به شمار می آیند. این دستور آیتم اعتنا خاورشناسان بوده و آن ها در خصوص نقش تابعین و صحابه و تکوین ساختار اِسنادها که همه احادیث را به فرستاده اکرم(ص) می رساند آرای گوناگونی ابراز کردهاند.[۴۰]
پانویس
ابن صلاح،مقدمة ابن الصّلاح فی علم ها الحدیث،۱۴۰۴ق، ص۱۷۹؛ نووی، پند طلاب الحقایق الی معرفة سنن نه الخلائق، ۱۴۱۱ق، ص۲۰۰
سخاوی، فتح المغیث تفصیل الفیة الحدیث، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۲۳؛ خطیب، اصول الحدیث، علومه و مصطلحه، ۱۴۱۷ق، ص۴۱۰.
خطیب بغدادی، الکفایة فی دانش الروایة،۱۴۰۶ق، ص۳۸.
سخاوی، فتح المغیث تفصیل الفیة الحدیث،۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۲۴.
مامقانی، مقباس الهدایة فی دانش الدرایة، ۱۴۱۱ق، .ج۳، ص۳۱۱؛ شهید ثانی، الرعایة فی دانش الدرایة، ۱۴۰۸ق، ص۳۴۶.
ابن صلاح، مقدمة ابن الصّلاح فی علم ها الحدیث، ۱۴۰۴ق، ص۱۷۹؛ عسقلانی، نزهة النظر: تفصیل نخبة الفکر، ۱۴۰۹ق، ص۹
فعالیتهای آموزشی و فرهنگی حسینیه نصرت مشهد