بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

منزلت امام راست گو(ع)
این جایگاه مجاورت درِ مسجد الرأس و سمت چپ کسی میباشد که از باب الفرج (درِ جنوب غربی بقاع) وارد می گردد. ماجرا گردیده است که امام درستگو(ع) هنگام زیارت امیرالمؤمنین(ع) در اینجا نماز خوانده میباشد. این سازه حدود ۵۰ سال پیش گنبد سفیدی بر فرازش بوده و وسعتی موازی ۱۰۰ متر مربع داشته میباشد. ولی اینک از این جایگاه، اثری وجود ندارد و در نصیب پیشرفت مقبره قرار گرفته حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۵۸]

درهای وردوی و خروجی مقبره
باب الکبیر: این در در سمت شرقی حصار و رو به روی بازار پهناور قرار بخشید که «باب الساعة» نیز اسم‌ داراست.باب مسلم بن عقیل: این در نیز در سمت شرقی حصار و از خارج، سمت راست «باب الکبیر» میباشد. این در یکی نوسازترین درهای مقبره میباشد. عامل اسم‌گذاری آن این میباشد که روبه‌روی کوفه و سمت آرمگاه مسلم بن عقیل بودن آدرس حسینیه نصرت مشهد جای دارد.
باب قبله: سمت جنوبی حصار محل قرار به دست آوردن این در میباشد و زیرا رو به قبله میباشد به‌این اسم، نامگذاری شد‌ه‌است.باب الطوسی: سمت شمالی حصار محل قرار دریافت کردن این میباشد و زیرا به قبر روضه خوان طوسی و مسجد وی منتهی شد‌ه‌است به اسم، نامگذاری رزرو حسینیه نصرت مشهد گردیده است.
باب الفرج: این در رو به روی جایگاه امام مهدی (عج) قرار گرفته میباشد و زیرا در بعد از ظهر فرمانروا عبدالعزیز عثمانی تأسیس گردیده است از آن به‌تیتر درِ سلطانی نیز خاطر میگردد.[۵۹]
دیوار صحن از درون و خارج
ارتفاع هرکدام از ضلع‌های شرقی و غربی حصاری که گوشه و کنار آرمگاه ایجاد شده است از بیرون ۸۴ و از باطن ۷۷ متر میباشد و ارتفاع ضلع‌ شمالی از بیرون ۷۴ و از درون ۷۲ و ارتفاع ضلع جنوبی نیز از بیرون ۷۵ و از درون ۷۲ متر میباشد.[۶۰] ولی تیتر گردیده است به جهت تغییراتی که اخیرا در‌این سازه تاسیس شده است، احتمالاً ارتفاع این ضلع‌های ظریف نباشد.[۶۱] این حصار در دو طبقه سازه گردیده است که تعداد حیاط‌های مشرف بر صحن در طبقه نخستین ۵۴ و تعداد حجره‌ها در طبقه دوم ۷۸ شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۶۲]

بناهای همسایه مقبره امیرالمؤمنین (ع)
همسایه دیوار صحن گروه‌ای از بناها وجود داراست که بعضی از آنها به‌انگیزه گسترش خیابان‌های دور و اطراف بقاع و خویش بقعه از میان رفته میباشد.[۶۳] برخی از بناهای ذکر شده عبارتند از:

مسجد عمران بن شاهین
نوشته‌علمیٔ اساسی: مسجد عمران بن شاهین
از کهن‌ترین مساجد نجف میباشد که در شمال صحن واقع گردیده و جزئی از بقعه محسوب میشود.[۶۴] در ارتباط تشکیل داد این مسجد روایت‌های مختلفی نقل شد‌ه‌است که محتوای آن‌ها این میباشد که در بین عضد الدوله و عمران بن شاهین اختلافی پیش‌ آمد و عمران بن شاهین نذر کرد چنان‌چه عضد الدوله اورا ببخشد، رواقی را در بقعه امیرالمؤمنین (ع) سازه نماید. عضدالدوله اورا اعطا کرد و عمران در وسط قرن چهارم این رواق را سازه بنیان. این رواق به مسجد تبدیل شد و درب ورودی آن، طرف راست راهروی ورودی باب روحانی طوسی قراردارد. در قبل مسجد، درِ دیگری نیز داشته میباشد که از حیاط مقابل حیاط العلماء به مسجد گشوده می‌گردیده، ولی بر تاثیر تغییر تحول بنای مقبره، این جای از رواق بودن بیرون و به «مسجد عمران بن شاهین» معروف شد و تا سقوط صدام همچنان متروکه بود. در تجدید بنا‌های اخیر، به‌شکل شبستانی مجلل درآمده میباشد.[۶۵]

بزرگانی زیرا سید محمدکاظم یزدی مولف عروه الوثقی، سید محمدکاظم مقدس و محمدباقر قمی در آنجا به خاک امانت گردیده‌اند.[۶۶]

مسجد الخضراء
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: مسجد الخضراء
این مسجد یکی‌از مساجد قدیم نجف میباشد که در ضلع شرقی صحن واقع گردیده و دو در داراست که یکی از درون صحن (سومی حیاط سمت راست باب مسلم بن عقیل) و دیگری خارج صحن جای دارد. این مسجد محل درس دادن آیت الله خویی بوده و هم‌فعلا دیوار حائل ما دربین بقاع او (حجره ۳۱) و مسجد را برداشته و آن را با پنجره‌ای مشبک پوشش داده‌اند.[۶۷]

ماکت صحن حضرت فاطمه(س) در بقاع امیرالمومنین(ع)
دیگر بناها
حسینیه آل زینی: این حسینیه در سمت چپ «باب الطوسی» جای‌دارد. بنای کنونی این حسینیه تخریب گردیده و تجدید بنا میباشد.[۶۸]
کتابخانه الروضه: این کتابخانه در طرف نمای شمالی؛ یعنی در طرف غرب مسجد عمران بن شاهین واقع شد‌ه‌است.[۶۹]
توکل فرقه بکتاشیه: این توکل در شمال مسجد الرأس و ضلع غربی بقاع واقع شد‌ه‌است که دارنده ۳ در میباشد؛ ۲ در به تراس‌های باطن صحن گشوده می شود و ۱ در به ضلع غربی خارج بقعه.[۷۰] برخی معتقدند این توکل در قرن هشتم هجری و در طی حیات حاج بکتاش ایجاد شده است.[۷۱]

منزلت امام راست گو(ع)
این جایگاه مجاورت درِ مسجد الرأس و سمت چپ کسی میباشد که از باب الفرج (درِ جنوب غربی بقاع) وارد می گردد. ماجرا گردیده است که امام درستگو(ع) هنگام زیارت امیرالمؤمنین(ع) در اینجا نماز خوانده میباشد. این سازه حدود ۵۰ سال پیش گنبد سفیدی بر فرازش بوده و وسعتی موازی ۱۰۰ متر مربع داشته میباشد. ولی اینک از این جایگاه، اثری وجود ندارد و در نصیب پیشرفت مقبره قرار گرفته حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۵۸]

درهای وردوی و خروجی مقبره
باب الکبیر: این در در سمت شرقی حصار و رو به روی بازار پهناور قرار بخشید که «باب الساعة» نیز اسم‌ داراست.باب مسلم بن عقیل: این در نیز در سمت شرقی حصار و از خارج، سمت راست «باب الکبیر» میباشد. این در یکی نوسازترین درهای مقبره میباشد. عامل اسم‌گذاری آن این میباشد که روبه‌روی کوفه و سمت آرمگاه مسلم بن عقیل بودن آدرس حسینیه نصرت مشهد جای دارد.
باب قبله: سمت جنوبی حصار محل قرار به دست آوردن این در میباشد و زیرا رو به قبله میباشد به‌این اسم، نامگذاری شد‌ه‌است.باب الطوسی: سمت شمالی حصار محل قرار دریافت کردن این میباشد و زیرا به قبر روضه خوان طوسی و مسجد وی منتهی شد‌ه‌است به اسم، نامگذاری رزرو حسینیه نصرت مشهد گردیده است.
باب الفرج: این در رو به روی جایگاه امام مهدی (عج) قرار گرفته میباشد و زیرا در بعد از ظهر فرمانروا عبدالعزیز عثمانی تأسیس گردیده است از آن به‌تیتر درِ سلطانی نیز خاطر میگردد.[۵۹]
دیوار صحن از درون و خارج
ارتفاع هرکدام از ضلع‌های شرقی و غربی حصاری که گوشه و کنار آرمگاه ایجاد شده است از بیرون ۸۴ و از باطن ۷۷ متر میباشد و ارتفاع ضلع‌ شمالی از بیرون ۷۴ و از درون ۷۲ و ارتفاع ضلع جنوبی نیز از بیرون ۷۵ و از درون ۷۲ متر میباشد.[۶۰] ولی تیتر گردیده است به جهت تغییراتی که اخیرا در‌این سازه تاسیس شده است، احتمالاً ارتفاع این ضلع‌های ظریف نباشد.[۶۱] این حصار در دو طبقه سازه گردیده است که تعداد حیاط‌های مشرف بر صحن در طبقه نخستین ۵۴ و تعداد حجره‌ها در طبقه دوم ۷۸ شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۶۲]

بناهای همسایه مقبره امیرالمؤمنین (ع)
همسایه دیوار صحن گروه‌ای از بناها وجود داراست که بعضی از آنها به‌انگیزه گسترش خیابان‌های دور و اطراف بقاع و خویش بقعه از میان رفته میباشد.[۶۳] برخی از بناهای ذکر شده عبارتند از:

مسجد عمران بن شاهین
نوشته‌علمیٔ اساسی: مسجد عمران بن شاهین
از کهن‌ترین مساجد نجف میباشد که در شمال صحن واقع گردیده و جزئی از بقعه محسوب میشود.[۶۴] در ارتباط تشکیل داد این مسجد روایت‌های مختلفی نقل شد‌ه‌است که محتوای آن‌ها این میباشد که در بین عضد الدوله و عمران بن شاهین اختلافی پیش‌ آمد و عمران بن شاهین نذر کرد چنان‌چه عضد الدوله اورا ببخشد، رواقی را در بقعه امیرالمؤمنین (ع) سازه نماید. عضدالدوله اورا اعطا کرد و عمران در وسط قرن چهارم این رواق را سازه بنیان. این رواق به مسجد تبدیل شد و درب ورودی آن، طرف راست راهروی ورودی باب روحانی طوسی قراردارد. در قبل مسجد، درِ دیگری نیز داشته میباشد که از حیاط مقابل حیاط العلماء به مسجد گشوده می‌گردیده، ولی بر تاثیر تغییر تحول بنای مقبره، این جای از رواق بودن بیرون و به «مسجد عمران بن شاهین» معروف شد و تا سقوط صدام همچنان متروکه بود. در تجدید بنا‌های اخیر، به‌شکل شبستانی مجلل درآمده میباشد.[۶۵]

بزرگانی زیرا سید محمدکاظم یزدی مولف عروه الوثقی، سید محمدکاظم مقدس و محمدباقر قمی در آنجا به خاک امانت گردیده‌اند.[۶۶]

مسجد الخضراء
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: مسجد الخضراء
این مسجد یکی‌از مساجد قدیم نجف میباشد که در ضلع شرقی صحن واقع گردیده و دو در داراست که یکی از درون صحن (سومی حیاط سمت راست باب مسلم بن عقیل) و دیگری خارج صحن جای دارد. این مسجد محل درس دادن آیت الله خویی بوده و هم‌فعلا دیوار حائل ما دربین بقاع او (حجره ۳۱) و مسجد را برداشته و آن را با پنجره‌ای مشبک پوشش داده‌اند.[۶۷]

ماکت صحن حضرت فاطمه(س) در بقاع امیرالمومنین(ع)
دیگر بناها
حسینیه آل زینی: این حسینیه در سمت چپ «باب الطوسی» جای‌دارد. بنای کنونی این حسینیه تخریب گردیده و تجدید بنا میباشد.[۶۸]
کتابخانه الروضه: این کتابخانه در طرف نمای شمالی؛ یعنی در طرف غرب مسجد عمران بن شاهین واقع شد‌ه‌است.[۶۹]
توکل فرقه بکتاشیه: این توکل در شمال مسجد الرأس و ضلع غربی بقاع واقع شد‌ه‌است که دارنده ۳ در میباشد؛ ۲ در به تراس‌های باطن صحن گشوده می شود و ۱ در به ضلع غربی خارج بقعه.[۷۰] برخی معتقدند این توکل در قرن هشتم هجری و در طی حیات حاج بکتاش ایجاد شده است.[۷۱]