شهیدشدن
بعضا معتقدند که مقصود امام حسین(ع) از قیام شهید شدن بوده میباشد اما از شهیدشدن تفسیرهای مختلفی گردیده است:
شهید شدن سیاسی: بر پایه ی این عقیده امام حسین(ع) با شهیدشدن خویش درپی سلبِ مشروعیت از حکومت یزید و نجات اسلام از دست امویان بود.[۲۷] و با این مبادرت خویش عموم را علیه حکومت وا داشت.[۲۸] به گفته محمد اسفندیاری این مشهورترین عقیده میباشد و دوستداران متعددی داراست.[۲۹] علی شریعتی، میرزا خلیل کمرهای، مرتضی مطهری، سید رضا صدر، جلالالدین فارسی، سید محسن امین، هاشم مشهور الحسنی، آیتالله صافی گلپایگانی و محمدجواد مغنیه از معتقدان بهاین عقیده شمرده حسینیه نصرت مشهد گردیدهاند.[۳۰]
شهیدشدن فِدْیِهای: برخی بر این باورند که امام حسین(ع) به شهیدشدن رسید تا گناهکاران را شفاعت نماید و آن ها را به درجات معنوی برساند.[۳۱] چنانکه در مسیحیت نسبت به کشته شدن عیسی(ع) برخی اینگونه دیدگاهی داراهستند.[۳۲] شریف طباطبایی، ملامهدی نراقی، ملاعبدالرحیم اصفهانی از معتقدین بدین عقیدهاند.[۳۳] همینطور از حیث بعضی امام حسین کشته شد تا عموم برای وی شیون نمایند و به این وسیله به روش راست هدایت آدرس حسینیه نصرت مشهد شوند.[۳۴]
شهیدشدن عرفانی: مبتنی بر این نگرش امام حسین(ع) قیام کرد تا به نعمتِ شهید شدن رسد.[۳۵] و بقیه افراد (یارانش) را نیز بهاین نعمت برساند.[۳۶] دراین تعبیروتفسیر سخنی از جنگ وجود ندارد بلکه تفسیری سیاستزدایانه از قیام محاسبه گردیدهاست.[۳۷] سید بن طاووس، فاضل دربندی، صفیعلی فرمانروا، عمان سامانی و نَیِّر تبریزی تعبیروتفسیر عرفانی از قیام امام حسین(ع) ارائه رزرو حسینیه نصرت مشهد کردهاند.[۳۸]
شهیدشدن تکلیفی: برخی قیام امام حسین(ع) را رمزآلود معرفی مینمایند که از جانب پروردگار مأمور به شهیدشدن بود البته غرض آن برای انسان پرنور وجود ندارد و رمزّ آن را صرفا پروردگار میداند.[۳۹]
در عیب گیری عقیده شهید شدن اورده شده کهاین عقیده با گزارشهای تاریخی که امام حسین(ع) از جان خویش حفاظت می کرد و نمیخواست خویش را به کشتن دهد سازگار وجود شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد ندارد.[۴۰]
حکومت و شهیدشدن
بعضی معتقدند که غرض امام حسین(ع) از قیام ترکیبی از حکومت و شهیدشدن بود. از دید این دسته امام حسین با مقصود تشکیل حکومت قیام کرد. البته وقتی که از عدم وجود هم پا و یار مأیوس شد غرض خویش را به شهیدشدن تغییر و تحول بخشید.[۴۱]
بعضی نیز معتقدند که غرض سیاسی، طرح چهارمرحلهای بود. مرحله نخستین از فرصت جنبش از مدینه به سوی مکه میباشد که خصوصیت آن اعتراض به حاکمیت یزید میباشد. مرحله دوم از هنگام تصمیمگیری برای رفتن به سوی کوفه تا واکنش با سپاه حر میباشد که قصد تصرف کوفه و عراق را دارااست. مرحله سوم از هنگام عکس العمل با سپاه حر تا مواجهه با سپاه کوفه میباشد که به فراروگریز از دست ابن زیاد میاندیشد و مرحله چهارم هنگام مواجهه با سپاه کوفه میباشد که شهید شدن را برمی گزیند.[۴۲]
ترکیبی از مقصودهای مختلف
آیتالله مکارم شیرازی این نظر را دارد با استعمال از سخنان امام حسین و زیارتهای آن حضرت میاقتدار ده غرض برای قیام امام حسین(ع) گفت.[۴۳] آن ده مقصود عبارتند از: اصلاح جامعه اسلامی و امت رسول(ص)،[۴۴] فرمان به پر اسم و رسم و نهی از منکر،[۴۵] احیای سنت فرستاده(ص) و از در بین بردن بدعتها،[۴۶] امان از حق و پیکار با فسخ،[۴۷] نبرد با جهل و نجات عموم از گمراهی،[۴۸] تشکیل حکومت اسلامی،[۴۹] اجرای عدل و داد و دوری از ظلم،[۵۰] افشای رخ منافقان،[۵۱] آزمون وسیع مسلمان ها[۵۲] و منزلت شفاعت عُظمی.[۵۳]
اثر ها و عواقب
قیام امام حسین سبب ساز به اثراتی شد، برخی از آنان عبارتند از:
احیای آیین اسلام و سنت رسول
بعضی از نویسندگان مهمترین تاثیر قیام امام حسین(ع) و شهید شدن اورا احیای آئین اسلام دانستهاند.[۵۴] به گفته امام خمینی در صورتیکه رخداد کربلا فیس نمیاعطا کرد یزید بن معاویه آئین اسلام و سنت فرستاده(ص) را وارونه جلوه میبخشید.[۵۵]
صورتگیری جنبشهای اعتراضی علیه حکومت بنیامیه
پس شهیدشدن امام حسین(ع) جنبشهای اعتراضی علیه امویان صورت گرفت. به نقل از تاریخ طبری شروع قیام علیه بنیامیه مرتبط با سال ۶۱ق میباشد که بعد از شهید شدن امام حسین(ع) همواره گروهی از عموم برای تصاحب کردن انتقام وی اقداماتی جاری ساختن میدادند.[۵۶] اولیه اعتراض، عکس العمل عبدالله بن عفیف ازدی با ابن زیاد بود. وی در مسجد کوفه به سخنرانی ابن زیاد که امام حسین(ع) را کذاب خوانده بود اعتراض کرد و وی و پدرش را لافگو خواند.[۵۷] همینطور مبتنی بر گزارشی در تاریخ سیستان، عموم سیستان با شنیدن خبر شهید شدن امام حسین(ع) علیه حکم کننده سیستان که اخوی عبیدالله بن زیاد بود کودتا کردند.[۵۸] عموم مدینه نیز در سال ۶۳ق به رهبری عبدالله بن حَنظَلة بن ابیعامر علیه حکومت یزید بن معاویه کودتا کردند.[۵۹] علی بن حسین مسعودی تاریخنگار قرن چهارم، قتل امام حسین(ع) را از دست اندرکاران کودتا عموم مدینه میداند.[۶۰]
شهیدشدن
بعضا معتقدند که مقصود امام حسین(ع) از قیام شهید شدن بوده میباشد اما از شهیدشدن تفسیرهای مختلفی گردیده است:
شهید شدن سیاسی: بر پایه ی این عقیده امام حسین(ع) با شهیدشدن خویش درپی سلبِ مشروعیت از حکومت یزید و نجات اسلام از دست امویان بود.[۲۷] و با این مبادرت خویش عموم را علیه حکومت وا داشت.[۲۸] به گفته محمد اسفندیاری این مشهورترین عقیده میباشد و دوستداران متعددی داراست.[۲۹] علی شریعتی، میرزا خلیل کمرهای، مرتضی مطهری، سید رضا صدر، جلالالدین فارسی، سید محسن امین، هاشم مشهور الحسنی، آیتالله صافی گلپایگانی و محمدجواد مغنیه از معتقدان بهاین عقیده شمرده حسینیه نصرت مشهد گردیدهاند.[۳۰]
شهیدشدن فِدْیِهای: برخی بر این باورند که امام حسین(ع) به شهیدشدن رسید تا گناهکاران را شفاعت نماید و آن ها را به درجات معنوی برساند.[۳۱] چنانکه در مسیحیت نسبت به کشته شدن عیسی(ع) برخی اینگونه دیدگاهی داراهستند.[۳۲] شریف طباطبایی، ملامهدی نراقی، ملاعبدالرحیم اصفهانی از معتقدین بدین عقیدهاند.[۳۳] همینطور از حیث بعضی امام حسین کشته شد تا عموم برای وی شیون نمایند و به این وسیله به روش راست هدایت آدرس حسینیه نصرت مشهد شوند.[۳۴]
شهیدشدن عرفانی: مبتنی بر این نگرش امام حسین(ع) قیام کرد تا به نعمتِ شهید شدن رسد.[۳۵] و بقیه افراد (یارانش) را نیز بهاین نعمت برساند.[۳۶] دراین تعبیروتفسیر سخنی از جنگ وجود ندارد بلکه تفسیری سیاستزدایانه از قیام محاسبه گردیدهاست.[۳۷] سید بن طاووس، فاضل دربندی، صفیعلی فرمانروا، عمان سامانی و نَیِّر تبریزی تعبیروتفسیر عرفانی از قیام امام حسین(ع) ارائه رزرو حسینیه نصرت مشهد کردهاند.[۳۸]
شهیدشدن تکلیفی: برخی قیام امام حسین(ع) را رمزآلود معرفی مینمایند که از جانب پروردگار مأمور به شهیدشدن بود البته غرض آن برای انسان پرنور وجود ندارد و رمزّ آن را صرفا پروردگار میداند.[۳۹]
در عیب گیری عقیده شهید شدن اورده شده کهاین عقیده با گزارشهای تاریخی که امام حسین(ع) از جان خویش حفاظت می کرد و نمیخواست خویش را به کشتن دهد سازگار وجود شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد ندارد.[۴۰]
حکومت و شهیدشدن
بعضی معتقدند که غرض امام حسین(ع) از قیام ترکیبی از حکومت و شهیدشدن بود. از دید این دسته امام حسین با مقصود تشکیل حکومت قیام کرد. البته وقتی که از عدم وجود هم پا و یار مأیوس شد غرض خویش را به شهیدشدن تغییر و تحول بخشید.[۴۱]
بعضی نیز معتقدند که غرض سیاسی، طرح چهارمرحلهای بود. مرحله نخستین از فرصت جنبش از مدینه به سوی مکه میباشد که خصوصیت آن اعتراض به حاکمیت یزید میباشد. مرحله دوم از هنگام تصمیمگیری برای رفتن به سوی کوفه تا واکنش با سپاه حر میباشد که قصد تصرف کوفه و عراق را دارااست. مرحله سوم از هنگام عکس العمل با سپاه حر تا مواجهه با سپاه کوفه میباشد که به فراروگریز از دست ابن زیاد میاندیشد و مرحله چهارم هنگام مواجهه با سپاه کوفه میباشد که شهید شدن را برمی گزیند.[۴۲]
ترکیبی از مقصودهای مختلف
آیتالله مکارم شیرازی این نظر را دارد با استعمال از سخنان امام حسین و زیارتهای آن حضرت میاقتدار ده غرض برای قیام امام حسین(ع) گفت.[۴۳] آن ده مقصود عبارتند از: اصلاح جامعه اسلامی و امت رسول(ص)،[۴۴] فرمان به پر اسم و رسم و نهی از منکر،[۴۵] احیای سنت فرستاده(ص) و از در بین بردن بدعتها،[۴۶] امان از حق و پیکار با فسخ،[۴۷] نبرد با جهل و نجات عموم از گمراهی،[۴۸] تشکیل حکومت اسلامی،[۴۹] اجرای عدل و داد و دوری از ظلم،[۵۰] افشای رخ منافقان،[۵۱] آزمون وسیع مسلمان ها[۵۲] و منزلت شفاعت عُظمی.[۵۳]
اثر ها و عواقب
قیام امام حسین سبب ساز به اثراتی شد، برخی از آنان عبارتند از:
احیای آیین اسلام و سنت رسول
بعضی از نویسندگان مهمترین تاثیر قیام امام حسین(ع) و شهید شدن اورا احیای آئین اسلام دانستهاند.[۵۴] به گفته امام خمینی در صورتیکه رخداد کربلا فیس نمیاعطا کرد یزید بن معاویه آئین اسلام و سنت فرستاده(ص) را وارونه جلوه میبخشید.[۵۵]
صورتگیری جنبشهای اعتراضی علیه حکومت بنیامیه
پس شهیدشدن امام حسین(ع) جنبشهای اعتراضی علیه امویان صورت گرفت. به نقل از تاریخ طبری شروع قیام علیه بنیامیه مرتبط با سال ۶۱ق میباشد که بعد از شهید شدن امام حسین(ع) همواره گروهی از عموم برای تصاحب کردن انتقام وی اقداماتی جاری ساختن میدادند.[۵۶] اولیه اعتراض، عکس العمل عبدالله بن عفیف ازدی با ابن زیاد بود. وی در مسجد کوفه به سخنرانی ابن زیاد که امام حسین(ع) را کذاب خوانده بود اعتراض کرد و وی و پدرش را لافگو خواند.[۵۷] همینطور مبتنی بر گزارشی در تاریخ سیستان، عموم سیستان با شنیدن خبر شهید شدن امام حسین(ع) علیه حکم کننده سیستان که اخوی عبیدالله بن زیاد بود کودتا کردند.[۵۸] عموم مدینه نیز در سال ۶۳ق به رهبری عبدالله بن حَنظَلة بن ابیعامر علیه حکومت یزید بن معاویه کودتا کردند.[۵۹] علی بن حسین مسعودی تاریخنگار قرن چهارم، قتل امام حسین(ع) را از دست اندرکاران کودتا عموم مدینه میداند.[۶۰]
فعالیتهای آموزشی و فرهنگی حسینیه نصرت مشهد