بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

امروزه که مسلمان ها از وسایل دیگری برای درایت از وقت شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نماز و شنیدن اذان سود میبرند، کارکرد مناره‌ها صرفا دکوری و تشخیص مساجد از سایر بناهای شهر میباشد.(7)

تعداد مناره‌های مساجد در بخش ها متفاوت یکسان وجود ندارد. در جمهوری اسلامی ایران، غالبا مناره‌های دوگانه‌ای برای مساجد ساخته‌اند. جامع دمشق چهار مناره داشته که هرکدام در کناره‌های سازه واقع رزرو حسینیه نصرت مشهد بوده‌اند و امروزه صرفا دو مناره از آن باقی میباشد. (8).

به نقل بعضی منابع، اولیه مناره به آن سیرتکامل که امروزه مرسوم میباشد در آدرس حسینیه نصرت مشهد سال ۴۴ یا این که ۴۵ قمری در مسجد کوفه ساخته شد(9)

معماری اسلامی به چه شکل میباشد؟
آداب و رسوم و قانون ها معماری چه طور انتخاب میشود؟ شارع مقدس در حسینیه نصرت مشهد شرایطی که پوسته معماری می‌بخشید، جلوی تکامل را می‌گرفت. محتوای اثرها معماری سرزمین های اسلامی با معماری اسلامی یا این که آنچه که تا قبل از اینً درخصوص معماری قدیم آمده میباشد، فرق دارااست.

در شرایطی که معماری اثری را ارائه دهد که در آن ایده های غیر اسلامی خویش یا این که دیگرافراد را به عمل گرفته باشد؛ دیگر آن تاثیر معماری، معماری اسلامی وجود ندارد؛ بلکه معماری‌ای میباشد با ایده های متعدد یا این که حتی معماری اینجانب درآوردی.

پس چه‌گونه می‌اقتدار اثری را با معماری اسلامی به وجود آورد یا این که چه گونه می‌قدرت آن را که کمتر اسلامی میباشد، بیشتر اسلامی نمود؟

فراموش نشود زمانی که حرف از کلمه و واژه اسلامی به در بین می آید، در مقابل آن، واژه و کلمه غیر اسلامی هم وجود دارااست. لذا این سؤال مطرح می گردد: معماری اسلامی چیست؟ چه چیزی منجر اسلامی شدن یک تاثیر معماری میگردد؟

معماری اسلامی تا معماری مکروه
از روایات نبوی (ص) اینگونه بر می آید که وی نزدیکان خویش را به معاش در ساختمان‌ها تشویق نمی‌نمود و حتی این ممنوعیت ها در قرآن نیز پیداست. اثر ها معماری را می‌قدرت به حیث اسلامی بودن در سه تیم گروه‌بندی نمود:

معماری اسلامی، معماری مکروه (یا این که قابل ملامت) و معماری غیر اسلامی. معماری غیر اسلامی ‌آن میباشد که با آنچه در شریعت بدان اشاره گردیده تضاد داشته باشد که مثال های بخش اعظمی را می‌اقتدار در ساختمان‌های جانور مشاهده نمود؛

مثلا، ساختمان‌هایی که مشرف بر منازل مسلمین میباشد. معماری شایسته نکوهش، به عبارتی‌طوری‌که بوسیله پیغمبر اکرم (ص) پیشنهاد گردیده، اینجانب گزاره دوری از زینت مساجد و زیاده‌روی در اتلاف گنج مسلمین میباشد، (10)

معماری اسلامی، اثری میباشد که رابطه قلبی آدم را در پرستش خدای کارکشته گران قدر و گرانقدر برقرار می‌سازد. واقعیت آن میباشد که اسلام نخست طلوع خویش، جز اصول اخلاقی، چیز دیگری یاور نداشته و در روند نخستین‌اش به حیث ساخت‌و‌ساز و یا این که الهام یک هنر نو، از مسیحیت هم ضعیف‌خیس بوده میباشد.

از طرفی می دانیم هنر هیچ وقت از هیچ برنمی‌خیزد و اصالت آن، داشتن ریشه در اثر ها پیشین میباشد؛ به عهد پر اسم و رسم تا ریشه در آب میباشد، آرزو ثمری می‌باشد. (11)

( آندره گدار معمار فرانسوی و مؤلف سه جلد کتاب اثر ها جمهوری اسلامی ایران می‌نویسد: تفاوت در ساختمان‌های پیش از اسلام با ساختمان‌های بعداز اسلام، خیر در ساختمان و خیر در صورت آن و خیر حتی‌در طرح نقشه آن ها میباشد.

بلکه در منظر و لباسی میباشد که اسلام بر اندام ساختمان‌های زمان ساسانی پوشانده و مراد میباشد مفهومی به آنان بدهد که معماری اهل ایران با معماری مردمی که ذیل رژیم اسلامی معاش می‌نمایند به وضوح متمایز باشد.(12)

بدعت های معماری در مسجد و مساجد
با مراجعه ای به تاریخ صدر اسلام در می‌یابیم که مساجد نخستین دارنده بنایی بسیار بی آلایش به صورت یک چهار دیواری با ارتفاعی میانگین و برخی حتی فاقد سایه بان بودند و در بنای آنان خبری از مناره و مقصوره و کنگره و محراب نبوده میباشد.

لکن در زمان قرن ها متمادی به‌تدریج بنای مساجد اسلامی متحول شوید و بعضی از بنا های معماری به بنای مساجد اضافه شوید که برخی فاقد تأیید ائمه و حتی دربرگیرنده نهی وی شده اند .

البته به دلیل اینکه این بدعت های معماری به امر جبّاران و حاکمان وقت وحمایت آنان ساخته می شدند مخالفتی نسبت به بدعت های وی اظهار نمی شوید و یا این که در شکل اظهار مخالفت نیز ترتیب اثری داده نمیشد.

در اینجا به مناسبت زمینه گفت و گو فقط به یک مثال از این بدعت های معماری در بنای مساجد اشاره میکنیم که احتمالا بعد از ظهور حضرت مهدی ـ علیه السلام ـ تخریب خواهند شد:

کدام مناره ها تخریب گردیده است؟
آنچه مسلم میباشد مساجد نخستین اسلامی فاقد مناره بوده اند. امروزه مناره مساجد برای پخش اذان یا این که اذان اعلام کردن بوسیله مؤذن به کارگیری می گردد البته در بالا اسلام اذان را بر بام محمد می گفتند.

این در حالی میباشد که بعضی قائل اند که اصل بنای مناره از بناهای مرتفع حریق پرستان اقتباس شده که در آن حریق می افروختند تا عموم حریق را از به دور ببیند و پرستش نمایند.

بعد از اینکه مسلمان‌ها مملکت های حریق پرستان را تصرف کردند از بناهای مرتفع محل حریق برای اذان به کار گیری نمودند و بعد ها این سازه را به بنای مسجد افزودند. (13)

پیشین از این ساختن مناره های بلند به موجب این که سبب ساز تسلط داشتن مؤذن بر منزل های فضا مسجد میگردد، امنیت و آسایش و حریم همسایگان مسجد را سلب می نماید به این ترتیب در فقادی فقها کلام از کراهت بالا بودن مناره از سطح مساجد میباشد.

در روایتی نیز از امام باقر ـ علیه السلام ـ درباره‌ی مناره های بلند مساجد میخوانیم: «ان علیا علیه السلام مرعلی منارة طویلة فامر بهدمها ثم قال: لا ترفع المنارة الامع.

سطح المساجد: امام علی ـ علیه السلام ـ بر مناره بلندی گذشت پس امرکرد که آن را تخریب نمایند بعد از آن فرمود: مناره فراتر از سطح مسجد نباشد».(14)

در کناره کتاب شریف اینجانب شریف اینجانب لا یحضره الفقیه در خصوص انگیزه این امر حضرت علی ـ علیه السلام ـ آمده میباشد که حرمت بنای مناره های بلند به دلیل حرمت احاطه بر منزل های مسلمان‌ها میباشد(15)

این‌که می گوییم معماری رنگ و بوی اسلامی پیدا نماید، یعنی چه؟
زیرا اسلام دنیا شمول میباشد و برای همگی ملل ظهور نموده، اینگونه به حیث می رسد که در مرحله در آغاز، معماران می بایست ساختمانی بسازند که در آن سه نکته مهم در حیث باشد؛

اولیه، اعتنا به تلاش درست سازه؛ به دلیل آن که ساخت‌و‌ساز سازه برای تفنن وجود ندارد.آنچه ما یحتاج میباشد می بایست ساخته خواهد شد و این ملازمت و همراهی دقت ظریف به کوشش صحیح سازه میباشد؛ دوم، می بایست بدانند در کجا و در چه مکانی می سازند.(16)

اعتنا به پارامتر هنگامی و مکانی، لازمه اعمال عمل صحت دارد؛ سوم، اینکه در اجرای این تاثیر، یک پیام فرهنگی هم داشته باشد؛ به دلیل آنکه غرض اسلام تولید محیطی برای تکامل بشر میباشد که بتواند به سوی کمال ترفیع نماید.

یک معمار مسلمان میداند معبود متعال مالک جلال و اکرام بوده و در عین هم اکنون جمیل میباشد و جمال را دوست دارااست. همینطور معتقد است غرض از معاش مادی، رجعت به سوی پروردگار و وصال به کمال میباشد. پس تاثیر معماری خویش را بر سه مبنا جمال، جلال و کمال سازه و پایدار می‌نماید. (17)

نقوش و تزئین بنای اسلامی
آنچه در نقوش و تزئین بنای اسلامی جلوه‌گر میباشد، جمال خوانده میگردد و به آنچه به بعدها و کشش سطح ها و به کمپوزیسیون احجام اعتنا دارااست، جلال اطلاق می گردد.

همینطور چنانچه این‌شیوه از معماری در جهت محتوای معنوی و تلفیق با مبانی اسلامی و در پوسته کبریایی باشد، به آن کمال گویند.هویدا میباشد با وجود جمال و جلال، کمال هم به وجود میاید. به عهد و پیمان غزالی، ساختمان خوشگل جمال داخل آفریننده آن را مبرهن می‌سازد و نماینده معنوی و معرفت حق میباشد.

ابن مرزوق نیز اعتقاد دارد که ابنیه و مساجد اهل ایران، جلالت اسلام را آشکار می‌نماید، درصورتی که در نوسازی و تعمیر آنان قصوری روی دهد، در روز قیامت عندالله مسئول خواهند بود.(18)

سیدحسین نصر می‌نویسد: معماری مسجد از روی قرآن سرچشمه می گیرد. هر چندین در بعضا متن ها چشم می گردد معماری را مسلمین از منابع ساسانی و نظیر آن اقتباس کرده‌اند،

اما صورت بیرونی مسجد به طور رمزی تجلی اسماء و صفات خدا میباشد؛ به‌این نحو که گنبد جلوه‌گر جمال الهی میباشد و مناره‌ها علامت جلال و به صورت کلی، کبریایی وی، یعنی کمال را نماد میدهند.» (19)

«اریک اشرودر» مستشرق انگلیسی که سال‌ها در معماری اسلامی فعالیت نموده و دراین مورد کتاب هم داراست، می‌نویسد: یک کدام از رموز پایداری اصول آیین اسلام در کشور ایران، ایجاد کرد مساجد آنها میباشد.

که با سپری شد قرن‌ها این مساجد با ایجاد کرد عناصری نظیر گلدسته‌ها و گنبد و سردرها و صحن آب‌نما و هشتی و شبستان که با رعایت جوهره اساسی‌شان به طور‌های متعدد البته تکرار اندر تکرار در تشکیل داد و سازها محافظت کرده‌اند، می باشد.» (20)

نگاه کلی فقها به ایجاد کرد مناره
البته در ارتباط دیدگاه فقه شیعه دوازده امامی به مقام مناره در معماری مساجد سخنی به در بین نیامده میباشد و این زمینه کماکان با نقاط مبهمی روبه روست. در حالی که قرن های متمادی میباشد که مناره در مساجد به عمل گرفته می خواهد شد،

بعضی از پژوهشگران تک مناره بودن را نشانه مساجد اهل سنت و دو مناره بودن را علامت مساجد مذهب شیعه می پندارند. این تفحص بر آن میباشد که به پژوهش بایستگی مناره در معماری مساجد از نگرش فقه شیعه دوازده امامی بپردازد.

احکام فقه شیعه دوازده امامی از روش پژوهش در قرآن، سنت، اجماع و عقل به دست می آید. نتیجه ها نتیجه ها ازبعضی محققان حاکی وجوه اشتراک و افتراق در طریقه قرآن و اجماع به لزوم ایجاب مناره در مساجد میباشد.

با دقت به محاسبه محتوای طریقه مراجع و فقهای معاصر و غیر معاصر(مراد؛ فقهایی میباشد که هم عصر با فقهای معاصر نیستند) مذهب تشیع (اجماع)،

درباره‌ی وجوب مناره در معماری مساجد، مجموعاَ می اقتدار اظهار‌کرد: از طریقه قرآن و فقهای غیر معاصر، مناره هم خوانی ما یحتاج را با معماری مساجد ندارد.

از بینش فقهای معاصر، وجوب مناره در مساجد، مانعی ندارد؛ ولی وجوب مناره و یا این که مناره های بلند و مرتفع در مساجد، مکروه دانسته شد‌ه‌است.(21)

فلسفه ی وجودی مناره
زیرا فلسفه وجودی مناره برای اذان اعلام کردن می‎باشد، به طور طبیعیً در هر مسجدی وجود یک مناره جوابگوی این نیاز می‎باشد.

البته اینکه مسلمان‌ها اعم از شیعه و سنی برای مسجد یک مناره یا این که دو مناره می‎سازند، از احکام دینی آن‌ها نشأت نگرفته، بلکه همان گونه که در تشکیل داد مسجد و صورت و شمایل آن ذوق وسلیقه‎های هنری و معماری را به فعالیت می‎مارک در مناره‎های آن نیز این ذوق وسلیقه و ذوق و سلیقه‎های هنری اجرا گردیده است.

دو مناره محافظت تقارن ساختمان مسجد
مساجدی که دارنده دو مناره می‎باشد. صرفا زیبایی و نمود هنری و نگهداری تقارن ساختمان مسجد در آن مراعات گردیده و هیچ مبنای فقهی و دینی ندارد. بلکه ممکن میباشد بعضی از مساجد شیعه یک مناره داشته باشد.

و بالعکس مسجد اهل سنت دارنده بیشتراز یک مناره باشد اگر در برخی از مساجد هندوستان و بقیه کشورها این فرمان تماماً به چشم می‌خورد. خلال این خیلی از مساجد به هیچ وجهً منازه ندارد

دو مناره بودن ربطی به شیعه و سنی ندارد.
بودن گلدسته و یا این که دو تا بودن گلدسته، ارتباطى به شیعه بودن و یا این که سنى بودن ندارد. همین الان فی مابین اهل سنت مساجد فراوانى می‌باشد که مساجدشان دو گلدسته دارااست و میان مساجد شیعه هم مساجدى است که یک گلدسته داراست.

در سال 53 هجرى قمرى به امر معاویه در مصر مسجدى ساختند که داراى چهار گلدسته بود. (22)در هندوستان مساجد تعدادی مناره اى فراوان میباشد و هر کدام از مساجد تبارک ترکیه همین الان دو مناره دارا‌هستند.(23)

و امروزه مسجد الحرام داراى 9 مناره مسجد النبى داراى 11 مناره میباشد. در معمارى مساجد، تاسیس مناره منفرد تا انتها قرن پنجم مرسوم بود و از قرن ششم به سپس، مناره هاى زوج ساخته شد.(24)

امروزه که مسلمان ها از وسایل دیگری برای درایت از وقت شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نماز و شنیدن اذان سود میبرند، کارکرد مناره‌ها صرفا دکوری و تشخیص مساجد از سایر بناهای شهر میباشد.(7)

تعداد مناره‌های مساجد در بخش ها متفاوت یکسان وجود ندارد. در جمهوری اسلامی ایران، غالبا مناره‌های دوگانه‌ای برای مساجد ساخته‌اند. جامع دمشق چهار مناره داشته که هرکدام در کناره‌های سازه واقع رزرو حسینیه نصرت مشهد بوده‌اند و امروزه صرفا دو مناره از آن باقی میباشد. (8).

به نقل بعضی منابع، اولیه مناره به آن سیرتکامل که امروزه مرسوم میباشد در آدرس حسینیه نصرت مشهد سال ۴۴ یا این که ۴۵ قمری در مسجد کوفه ساخته شد(9)

معماری اسلامی به چه شکل میباشد؟
آداب و رسوم و قانون ها معماری چه طور انتخاب میشود؟ شارع مقدس در حسینیه نصرت مشهد شرایطی که پوسته معماری می‌بخشید، جلوی تکامل را می‌گرفت. محتوای اثرها معماری سرزمین های اسلامی با معماری اسلامی یا این که آنچه که تا قبل از اینً درخصوص معماری قدیم آمده میباشد، فرق دارااست.

در شرایطی که معماری اثری را ارائه دهد که در آن ایده های غیر اسلامی خویش یا این که دیگرافراد را به عمل گرفته باشد؛ دیگر آن تاثیر معماری، معماری اسلامی وجود ندارد؛ بلکه معماری‌ای میباشد با ایده های متعدد یا این که حتی معماری اینجانب درآوردی.

پس چه‌گونه می‌اقتدار اثری را با معماری اسلامی به وجود آورد یا این که چه گونه می‌قدرت آن را که کمتر اسلامی میباشد، بیشتر اسلامی نمود؟

فراموش نشود زمانی که حرف از کلمه و واژه اسلامی به در بین می آید، در مقابل آن، واژه و کلمه غیر اسلامی هم وجود دارااست. لذا این سؤال مطرح می گردد: معماری اسلامی چیست؟ چه چیزی منجر اسلامی شدن یک تاثیر معماری میگردد؟

معماری اسلامی تا معماری مکروه
از روایات نبوی (ص) اینگونه بر می آید که وی نزدیکان خویش را به معاش در ساختمان‌ها تشویق نمی‌نمود و حتی این ممنوعیت ها در قرآن نیز پیداست. اثر ها معماری را می‌قدرت به حیث اسلامی بودن در سه تیم گروه‌بندی نمود:

معماری اسلامی، معماری مکروه (یا این که قابل ملامت) و معماری غیر اسلامی. معماری غیر اسلامی ‌آن میباشد که با آنچه در شریعت بدان اشاره گردیده تضاد داشته باشد که مثال های بخش اعظمی را می‌اقتدار در ساختمان‌های جانور مشاهده نمود؛

مثلا، ساختمان‌هایی که مشرف بر منازل مسلمین میباشد. معماری شایسته نکوهش، به عبارتی‌طوری‌که بوسیله پیغمبر اکرم (ص) پیشنهاد گردیده، اینجانب گزاره دوری از زینت مساجد و زیاده‌روی در اتلاف گنج مسلمین میباشد، (10)

معماری اسلامی، اثری میباشد که رابطه قلبی آدم را در پرستش خدای کارکشته گران قدر و گرانقدر برقرار می‌سازد. واقعیت آن میباشد که اسلام نخست طلوع خویش، جز اصول اخلاقی، چیز دیگری یاور نداشته و در روند نخستین‌اش به حیث ساخت‌و‌ساز و یا این که الهام یک هنر نو، از مسیحیت هم ضعیف‌خیس بوده میباشد.

از طرفی می دانیم هنر هیچ وقت از هیچ برنمی‌خیزد و اصالت آن، داشتن ریشه در اثر ها پیشین میباشد؛ به عهد پر اسم و رسم تا ریشه در آب میباشد، آرزو ثمری می‌باشد. (11)

( آندره گدار معمار فرانسوی و مؤلف سه جلد کتاب اثر ها جمهوری اسلامی ایران می‌نویسد: تفاوت در ساختمان‌های پیش از اسلام با ساختمان‌های بعداز اسلام، خیر در ساختمان و خیر در صورت آن و خیر حتی‌در طرح نقشه آن ها میباشد.

بلکه در منظر و لباسی میباشد که اسلام بر اندام ساختمان‌های زمان ساسانی پوشانده و مراد میباشد مفهومی به آنان بدهد که معماری اهل ایران با معماری مردمی که ذیل رژیم اسلامی معاش می‌نمایند به وضوح متمایز باشد.(12)

بدعت های معماری در مسجد و مساجد
با مراجعه ای به تاریخ صدر اسلام در می‌یابیم که مساجد نخستین دارنده بنایی بسیار بی آلایش به صورت یک چهار دیواری با ارتفاعی میانگین و برخی حتی فاقد سایه بان بودند و در بنای آنان خبری از مناره و مقصوره و کنگره و محراب نبوده میباشد.

لکن در زمان قرن ها متمادی به‌تدریج بنای مساجد اسلامی متحول شوید و بعضی از بنا های معماری به بنای مساجد اضافه شوید که برخی فاقد تأیید ائمه و حتی دربرگیرنده نهی وی شده اند .

البته به دلیل اینکه این بدعت های معماری به امر جبّاران و حاکمان وقت وحمایت آنان ساخته می شدند مخالفتی نسبت به بدعت های وی اظهار نمی شوید و یا این که در شکل اظهار مخالفت نیز ترتیب اثری داده نمیشد.

در اینجا به مناسبت زمینه گفت و گو فقط به یک مثال از این بدعت های معماری در بنای مساجد اشاره میکنیم که احتمالا بعد از ظهور حضرت مهدی ـ علیه السلام ـ تخریب خواهند شد:

کدام مناره ها تخریب گردیده است؟
آنچه مسلم میباشد مساجد نخستین اسلامی فاقد مناره بوده اند. امروزه مناره مساجد برای پخش اذان یا این که اذان اعلام کردن بوسیله مؤذن به کارگیری می گردد البته در بالا اسلام اذان را بر بام محمد می گفتند.

این در حالی میباشد که بعضی قائل اند که اصل بنای مناره از بناهای مرتفع حریق پرستان اقتباس شده که در آن حریق می افروختند تا عموم حریق را از به دور ببیند و پرستش نمایند.

بعد از اینکه مسلمان‌ها مملکت های حریق پرستان را تصرف کردند از بناهای مرتفع محل حریق برای اذان به کار گیری نمودند و بعد ها این سازه را به بنای مسجد افزودند. (13)

پیشین از این ساختن مناره های بلند به موجب این که سبب ساز تسلط داشتن مؤذن بر منزل های فضا مسجد میگردد، امنیت و آسایش و حریم همسایگان مسجد را سلب می نماید به این ترتیب در فقادی فقها کلام از کراهت بالا بودن مناره از سطح مساجد میباشد.

در روایتی نیز از امام باقر ـ علیه السلام ـ درباره‌ی مناره های بلند مساجد میخوانیم: «ان علیا علیه السلام مرعلی منارة طویلة فامر بهدمها ثم قال: لا ترفع المنارة الامع.

سطح المساجد: امام علی ـ علیه السلام ـ بر مناره بلندی گذشت پس امرکرد که آن را تخریب نمایند بعد از آن فرمود: مناره فراتر از سطح مسجد نباشد».(14)

در کناره کتاب شریف اینجانب شریف اینجانب لا یحضره الفقیه در خصوص انگیزه این امر حضرت علی ـ علیه السلام ـ آمده میباشد که حرمت بنای مناره های بلند به دلیل حرمت احاطه بر منزل های مسلمان‌ها میباشد(15)

این‌که می گوییم معماری رنگ و بوی اسلامی پیدا نماید، یعنی چه؟
زیرا اسلام دنیا شمول میباشد و برای همگی ملل ظهور نموده، اینگونه به حیث می رسد که در مرحله در آغاز، معماران می بایست ساختمانی بسازند که در آن سه نکته مهم در حیث باشد؛

اولیه، اعتنا به تلاش درست سازه؛ به دلیل آن که ساخت‌و‌ساز سازه برای تفنن وجود ندارد.آنچه ما یحتاج میباشد می بایست ساخته خواهد شد و این ملازمت و همراهی دقت ظریف به کوشش صحیح سازه میباشد؛ دوم، می بایست بدانند در کجا و در چه مکانی می سازند.(16)

اعتنا به پارامتر هنگامی و مکانی، لازمه اعمال عمل صحت دارد؛ سوم، اینکه در اجرای این تاثیر، یک پیام فرهنگی هم داشته باشد؛ به دلیل آنکه غرض اسلام تولید محیطی برای تکامل بشر میباشد که بتواند به سوی کمال ترفیع نماید.

یک معمار مسلمان میداند معبود متعال مالک جلال و اکرام بوده و در عین هم اکنون جمیل میباشد و جمال را دوست دارااست. همینطور معتقد است غرض از معاش مادی، رجعت به سوی پروردگار و وصال به کمال میباشد. پس تاثیر معماری خویش را بر سه مبنا جمال، جلال و کمال سازه و پایدار می‌نماید. (17)

نقوش و تزئین بنای اسلامی
آنچه در نقوش و تزئین بنای اسلامی جلوه‌گر میباشد، جمال خوانده میگردد و به آنچه به بعدها و کشش سطح ها و به کمپوزیسیون احجام اعتنا دارااست، جلال اطلاق می گردد.

همینطور چنانچه این‌شیوه از معماری در جهت محتوای معنوی و تلفیق با مبانی اسلامی و در پوسته کبریایی باشد، به آن کمال گویند.هویدا میباشد با وجود جمال و جلال، کمال هم به وجود میاید. به عهد و پیمان غزالی، ساختمان خوشگل جمال داخل آفریننده آن را مبرهن می‌سازد و نماینده معنوی و معرفت حق میباشد.

ابن مرزوق نیز اعتقاد دارد که ابنیه و مساجد اهل ایران، جلالت اسلام را آشکار می‌نماید، درصورتی که در نوسازی و تعمیر آنان قصوری روی دهد، در روز قیامت عندالله مسئول خواهند بود.(18)

سیدحسین نصر می‌نویسد: معماری مسجد از روی قرآن سرچشمه می گیرد. هر چندین در بعضا متن ها چشم می گردد معماری را مسلمین از منابع ساسانی و نظیر آن اقتباس کرده‌اند،

اما صورت بیرونی مسجد به طور رمزی تجلی اسماء و صفات خدا میباشد؛ به‌این نحو که گنبد جلوه‌گر جمال الهی میباشد و مناره‌ها علامت جلال و به صورت کلی، کبریایی وی، یعنی کمال را نماد میدهند.» (19)

«اریک اشرودر» مستشرق انگلیسی که سال‌ها در معماری اسلامی فعالیت نموده و دراین مورد کتاب هم داراست، می‌نویسد: یک کدام از رموز پایداری اصول آیین اسلام در کشور ایران، ایجاد کرد مساجد آنها میباشد.

که با سپری شد قرن‌ها این مساجد با ایجاد کرد عناصری نظیر گلدسته‌ها و گنبد و سردرها و صحن آب‌نما و هشتی و شبستان که با رعایت جوهره اساسی‌شان به طور‌های متعدد البته تکرار اندر تکرار در تشکیل داد و سازها محافظت کرده‌اند، می باشد.» (20)

نگاه کلی فقها به ایجاد کرد مناره
البته در ارتباط دیدگاه فقه شیعه دوازده امامی به مقام مناره در معماری مساجد سخنی به در بین نیامده میباشد و این زمینه کماکان با نقاط مبهمی روبه روست. در حالی که قرن های متمادی میباشد که مناره در مساجد به عمل گرفته می خواهد شد،

بعضی از پژوهشگران تک مناره بودن را نشانه مساجد اهل سنت و دو مناره بودن را علامت مساجد مذهب شیعه می پندارند. این تفحص بر آن میباشد که به پژوهش بایستگی مناره در معماری مساجد از نگرش فقه شیعه دوازده امامی بپردازد.

احکام فقه شیعه دوازده امامی از روش پژوهش در قرآن، سنت، اجماع و عقل به دست می آید. نتیجه ها نتیجه ها ازبعضی محققان حاکی وجوه اشتراک و افتراق در طریقه قرآن و اجماع به لزوم ایجاب مناره در مساجد میباشد.

با دقت به محاسبه محتوای طریقه مراجع و فقهای معاصر و غیر معاصر(مراد؛ فقهایی میباشد که هم عصر با فقهای معاصر نیستند) مذهب تشیع (اجماع)،

درباره‌ی وجوب مناره در معماری مساجد، مجموعاَ می اقتدار اظهار‌کرد: از طریقه قرآن و فقهای غیر معاصر، مناره هم خوانی ما یحتاج را با معماری مساجد ندارد.

از بینش فقهای معاصر، وجوب مناره در مساجد، مانعی ندارد؛ ولی وجوب مناره و یا این که مناره های بلند و مرتفع در مساجد، مکروه دانسته شد‌ه‌است.(21)

فلسفه ی وجودی مناره
زیرا فلسفه وجودی مناره برای اذان اعلام کردن می‎باشد، به طور طبیعیً در هر مسجدی وجود یک مناره جوابگوی این نیاز می‎باشد.

البته اینکه مسلمان‌ها اعم از شیعه و سنی برای مسجد یک مناره یا این که دو مناره می‎سازند، از احکام دینی آن‌ها نشأت نگرفته، بلکه همان گونه که در تشکیل داد مسجد و صورت و شمایل آن ذوق وسلیقه‎های هنری و معماری را به فعالیت می‎مارک در مناره‎های آن نیز این ذوق وسلیقه و ذوق و سلیقه‎های هنری اجرا گردیده است.

دو مناره محافظت تقارن ساختمان مسجد
مساجدی که دارنده دو مناره می‎باشد. صرفا زیبایی و نمود هنری و نگهداری تقارن ساختمان مسجد در آن مراعات گردیده و هیچ مبنای فقهی و دینی ندارد. بلکه ممکن میباشد بعضی از مساجد شیعه یک مناره داشته باشد.

و بالعکس مسجد اهل سنت دارنده بیشتراز یک مناره باشد اگر در برخی از مساجد هندوستان و بقیه کشورها این فرمان تماماً به چشم می‌خورد. خلال این خیلی از مساجد به هیچ وجهً منازه ندارد

دو مناره بودن ربطی به شیعه و سنی ندارد.
بودن گلدسته و یا این که دو تا بودن گلدسته، ارتباطى به شیعه بودن و یا این که سنى بودن ندارد. همین الان فی مابین اهل سنت مساجد فراوانى می‌باشد که مساجدشان دو گلدسته دارااست و میان مساجد شیعه هم مساجدى است که یک گلدسته داراست.

در سال 53 هجرى قمرى به امر معاویه در مصر مسجدى ساختند که داراى چهار گلدسته بود. (22)در هندوستان مساجد تعدادی مناره اى فراوان میباشد و هر کدام از مساجد تبارک ترکیه همین الان دو مناره دارا‌هستند.(23)

و امروزه مسجد الحرام داراى 9 مناره مسجد النبى داراى 11 مناره میباشد. در معمارى مساجد، تاسیس مناره منفرد تا انتها قرن پنجم مرسوم بود و از قرن ششم به سپس، مناره هاى زوج ساخته شد.(24)