ابلیس، جن یا این که فرشته
اقوال مختلفی در امر اینکه ابلیس جنّ میباشد یا این که فرشته گفته شده میباشد:
الف) تعداد یه خرده از مفسرین معتقدند ابلیس از فرشتگان بوده میباشد، چون استثنا در آیه «فَسَجَدوا الّا ابلیسَ کان مِن الجِنّ» (کهف، ۵۰) استثنای متصل میباشد؛ یعنی ابلیس آغاز از فرشتگان بوده و به انگیزه عدم سجده، مرتکب گناه گشته و جنّ شدهاست. همینطور فعل «کان» در آیه را نیز به معنای «صار» (= تبدیل شدن) حسینیه نصرت مشهد گرفتهاند.[۴۹]
ب) در مقابل، اکثری از مفسرین با استناد به نشانهها و احادیث معتقدند ابلیس از فرشتگان نبوده، بلکه از جن بوده میباشد.[۵۰] استدلال این دسته:
۱. با دقت به قرینه جانور دراین آیه، استثنا جداازهم میباشد و ابلیس نمیتواند از ملائکه باشد و در آیه «کان اینجانب الجن» (کهف،۵۰) هم تصریح گردیده که ابلیس، از جنّ بوده میباشد. دسته اولیه با استناد به «اسجدوا لآدم» معتقدند درصورتی که ابلیس از کالا فرشتگان عدم وجود دربرگیرنده فرمان الاهی نمیشد و به دلیل دوری از سجده کردن، متمرد و سرکش به شمار نمیرفت، ولی در جواب میقدرت اظهارکرد، ابلیس دراین دستور از باب غلبه درون گردیده، چون با فرشتگان مشایعت داشته میباشد و این استدلال نمیشود که وی از کالا فرشتگان آدرس حسینیه نصرت مشهد باشد.
۲. ابلیس دارنده اولاد و ذریه میباشد و ملائکه دارنده فرزند نیستند، و معبود میفرماید: چرا وی (ابلیس) و فرزندانش را که معاندان شمایند، دوستان خویش میگیرید.[۵۱]
۳. ابلیس از مال حریق میباشد[۵۲] در حالی که فرشتگان از رزرو حسینیه نصرت مشهد کالا نورند.[۵۳]
۴. فرشتگان از رسولان الاهی و معصوم میباشند[۵۴] اما ابلیس گناه مینماید.
۵. بعضی روایاتی بر جنّ بودن ابلیس تصریح داراهستند، مانند حرف نبی آفریدگار(ص) که به شمعون فرمود: تو دشمنانی از جن و آدم داری که پیوسته تعقیبت مینمایند و با تو جنگ میکنند تا دینت را بربایند...، ولی معاندان از جن، پس ابلیس میباشد و سپاهیانش.[۵۵] از امام راست گو(ع) نیز قصه گردیده که فرمود: فرشتگان میپنداشتند شیطان از آنهاست (چنانچه که از جن بود) اما در دانش خداوند از آنها عدم وجود تا به سبب ساز حمیت و تعصب، داخل خویش را اظهارکرد و بیان کرد: منرا از حریق آفریدهای و آدم را از خاک کردار شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نمودهای.[۵۶]
خلقت جن
برای آتشی که جنّ از آن آفریده گردیده، در سوره حجر(آیه ۲۷) صفت سَموم و در سوره رحمان (آیه ۱۵) صفت مارِج مذکور میباشد. مفسران برای مارج تفسیرهای مختلفی ارائه کردهاند، برای مثالً اختلاط و آمیزش شعلههای حریق که به رنگهای مختلف درمیآید، شعله خاص فارغ از دود[۵۷] و حریق مشتعل متحرک[۵۸] که دایم در حرکت میباشد و جابه جا میشود.[۵۹] محمود آلوسی[۶۰] نیز بر معنای اختلاط تأکید کرده البته خواسته از مارِج را حریق آمیخته با هوا دانسته و فیض گرفته که «جانّ» از ادغام حریق و هوا که آن را مارج میخوانند، آفریده شدهاست و بشر از دو عنصر آب و خاک، که به آن «طین» میگویند. سَموم نیز باد بسیار داغی میباشد که هم زبانه دارااست، هم سوزندگی و وجه این اسمگذاری این میباشد که، به منجر نازکی و لطافتش، در منفذهای زیرپوست (مسامّ) نفوذ مینماید.[۶۱]
ابلیس، جن یا این که فرشته
اقوال مختلفی در امر اینکه ابلیس جنّ میباشد یا این که فرشته گفته شده میباشد:
الف) تعداد یه خرده از مفسرین معتقدند ابلیس از فرشتگان بوده میباشد، چون استثنا در آیه «فَسَجَدوا الّا ابلیسَ کان مِن الجِنّ» (کهف، ۵۰) استثنای متصل میباشد؛ یعنی ابلیس آغاز از فرشتگان بوده و به انگیزه عدم سجده، مرتکب گناه گشته و جنّ شدهاست. همینطور فعل «کان» در آیه را نیز به معنای «صار» (= تبدیل شدن) حسینیه نصرت مشهد گرفتهاند.[۴۹]
ب) در مقابل، اکثری از مفسرین با استناد به نشانهها و احادیث معتقدند ابلیس از فرشتگان نبوده، بلکه از جن بوده میباشد.[۵۰] استدلال این دسته:
۱. با دقت به قرینه جانور دراین آیه، استثنا جداازهم میباشد و ابلیس نمیتواند از ملائکه باشد و در آیه «کان اینجانب الجن» (کهف،۵۰) هم تصریح گردیده که ابلیس، از جنّ بوده میباشد. دسته اولیه با استناد به «اسجدوا لآدم» معتقدند درصورتی که ابلیس از کالا فرشتگان عدم وجود دربرگیرنده فرمان الاهی نمیشد و به دلیل دوری از سجده کردن، متمرد و سرکش به شمار نمیرفت، ولی در جواب میقدرت اظهارکرد، ابلیس دراین دستور از باب غلبه درون گردیده، چون با فرشتگان مشایعت داشته میباشد و این استدلال نمیشود که وی از کالا فرشتگان آدرس حسینیه نصرت مشهد باشد.
۲. ابلیس دارنده اولاد و ذریه میباشد و ملائکه دارنده فرزند نیستند، و معبود میفرماید: چرا وی (ابلیس) و فرزندانش را که معاندان شمایند، دوستان خویش میگیرید.[۵۱]
۳. ابلیس از مال حریق میباشد[۵۲] در حالی که فرشتگان از رزرو حسینیه نصرت مشهد کالا نورند.[۵۳]
۴. فرشتگان از رسولان الاهی و معصوم میباشند[۵۴] اما ابلیس گناه مینماید.
۵. بعضی روایاتی بر جنّ بودن ابلیس تصریح داراهستند، مانند حرف نبی آفریدگار(ص) که به شمعون فرمود: تو دشمنانی از جن و آدم داری که پیوسته تعقیبت مینمایند و با تو جنگ میکنند تا دینت را بربایند...، ولی معاندان از جن، پس ابلیس میباشد و سپاهیانش.[۵۵] از امام راست گو(ع) نیز قصه گردیده که فرمود: فرشتگان میپنداشتند شیطان از آنهاست (چنانچه که از جن بود) اما در دانش خداوند از آنها عدم وجود تا به سبب ساز حمیت و تعصب، داخل خویش را اظهارکرد و بیان کرد: منرا از حریق آفریدهای و آدم را از خاک کردار شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نمودهای.[۵۶]
خلقت جن
برای آتشی که جنّ از آن آفریده گردیده، در سوره حجر(آیه ۲۷) صفت سَموم و در سوره رحمان (آیه ۱۵) صفت مارِج مذکور میباشد. مفسران برای مارج تفسیرهای مختلفی ارائه کردهاند، برای مثالً اختلاط و آمیزش شعلههای حریق که به رنگهای مختلف درمیآید، شعله خاص فارغ از دود[۵۷] و حریق مشتعل متحرک[۵۸] که دایم در حرکت میباشد و جابه جا میشود.[۵۹] محمود آلوسی[۶۰] نیز بر معنای اختلاط تأکید کرده البته خواسته از مارِج را حریق آمیخته با هوا دانسته و فیض گرفته که «جانّ» از ادغام حریق و هوا که آن را مارج میخوانند، آفریده شدهاست و بشر از دو عنصر آب و خاک، که به آن «طین» میگویند. سَموم نیز باد بسیار داغی میباشد که هم زبانه دارااست، هم سوزندگی و وجه این اسمگذاری این میباشد که، به منجر نازکی و لطافتش، در منفذهای زیرپوست (مسامّ) نفوذ مینماید.[۶۱]

فعالیتهای آموزشی و فرهنگی حسینیه نصرت مشهد