بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

احمد مجتهد
احمد مجتهد(درگذشته۱۲۶۵ق/۱۸۴۹م) از فقهای امامی سدۀ سیزدهم در آذربایجان بود. وی در شمار شاگردان سید علی طباطبایی در عراق بود و بعد از برگشت به تبریز، سر گروهی حوزه علمیه، امامت آدینه و جماعت و ادارۀ کارها شرعیه آن دیار را ذمه حسینیه نصرت مشهد ‌دار شد.

پر اسم و رسم‌ترین تاثیر وی، منهج الرشاد فی گستردن الارشاد علامه حلی میباشد که در ضمن پیکار دوم دربین جمهوری اسلامی ایران و روسیه، در قزوین تألیف کرد. احمد مجتهد علیه شیخیه در آذربایجان که پس نقطه پایان پیکار جمهوری اسلامی ایران و روسیه، درصدد توسعه مسلک خویش بودند، فتوا آدرس حسینیه نصرت مشهد بخشید.

ولادت و نسب
احمد مجتهد فرزند لطفعلی بن محمدصادق بود. تاریخ تولدش در مآخذ بیان نشده میباشد، اما با دقت به نوشتۀ ادیب الملک[۱] مبتنی بر اینکه «‌بازه زمانی ۸۱ سال در دارالسلطنۀ تبریز... راتق و فاتق کارها شریعت... بود‌» -که احتمالاً خواسته مولف، دوران زندگانی وی بوده میباشد- می‌اقتدار اینگونه انگاشت که در ۱۱۸۴ق متولد گردیده‌است.

نیاکانش از مغان[۲] و از تیرۀ مغانلو از طوایف شاهسون[۳] بوده‌اند. ولی بعضی نیز اصل او‌را از کردار دانسته‌اند[۴] که صحیح رزرو حسینیه نصرت مشهد به حیث نمیرسد.

پدرش مستوفی آزادخان[۵] در قسم مهربان‌خان و از عمال دولت زندیه[۶] و مادرش از سادات رضوی اصفهان بود.[۷]

احمد مجتهد در ۲۷ رجب سال ۱۲۶۵ق درگذشت.[۸] پیکرش تحت عنوان راز سلسلۀ قوم و قبیله مجتهدی تبریز، به نجف جابجایی یافت و در آرامگاه منحصربه‌فرد[۹] در مقابل مسجد روحانی طوسی به خاک ودیعت شد.[۱۰] مادۀ تاریخ وفاتش «‌گلشن ارم مکان وی‌» میباشد.[۱۱]

فرزندان
احمد مجتهد پنج پسر داشت.[۱۲] فرزند ارشدش لطفعلی که وی نیز مجتهد بود،[۱۳] هم پا با دو بدن دیگر از برادرانش به اسم‌های رضا و محمدجعفر قبل از بابا در وبای سال ۱۲۶۲ق تبریز درگذشتند. دو فرزند دیگر او محمدباقر و جواد از عالمان فرصت خویش شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بوده‌اند.[۱۴]

شغل‌ها
احمد مجتهد نیز نخست فعالیت دیوانی داشت،[۱۵] البته بعد از مدتی از دیوان گوشه گرفت[۱۶] و به علم آموزی علم ها فقاهتی پرداخت. او مقدمات سطح ها را در تبریز سپری کرد، بعد به اصفهان و آن‌گاه به عتبات رفت و حوزۀ درس سید علی طباطبایی، صاحب و مالک ریاض که از علمای بلندمرتبه عراق بود، به یادگرفتن علم پرداخت[۱۷] و از وی اذن اجتهاد گرفت.[۱۸] آنگاه به تبریز برگشت و افزون بر سر کردگی حوزۀ علمیۀ آن دیار،[۱۹] امامت آدینه و جماعت و ادارۀ کارها شرعیه را نیز ذمه ‌دار شد[۲۰] او، به تأسیس مدرسه ها و جلب طلاب التفات می‌اعطا کرد.[۲۱]

در دورۀ دوم مبارزه‌های جمهوری اسلامی ایران و روس، زمانی که در ۱۲۴۳ق/۱۸۲۷م روس‌ها بر تبریز استیلا یافتند، او از تبریز بیرون شد. فی مابین رویکرد بودجه‌های اورا یغما بردند، و زیرا به قزوین رسید، فتحعلی پاد شاه قاجار با صادر کردن پولی از وی دلجویی کرد. و به درخواست فتحعلی فرمانروا در قزوین بماند.

فتوا علیه شیخیه
بعداز منعقد معاهدۀ ترکمانچای و رفتن روس‌ها از آذربایجان، مجدداً به تبریز رجوع.[۲۲] در آن فرصت تعلیمات شیخیه تبلیغ می شد و ترویج یافته بود و احمد مجتهد که مدام در احکام فقاهتی جانب احتیاط را نگاه می‌داشت، حکم به تکفیر شیخیه اعطا کرد و همین دستور منجر بروز ناآرامی‌هایی شد.[۲۳]

اثر ها
احمد مجتهد به جز فقه در وقار نیز پیروز‌دست بود و طبع شعر داشت، چنانکه بعضا اورا در زمرۀ شاعران آورده‌اند[۲۴] و قصیده‌ای به عربی به وی نسبت داده شده میباشد.

از اثر ها وی، می‌اقتدار به کتاب‌ها اشاره نمود:

اذن، که در ۱۲۵۳ق خطاب به ۳ فرزندش، لطفعلی، محمدجعفر و محمدباقر صادر نموده است.[۲۵]
الرسالة الصومیة، به فارسی که به گفتۀ آقابزرگ طهرانی هم پا با الرسالة العملیة در کتابخانۀ سماوی نجف جان دار بوده میباشد.[۲۶]
الرسالة العملیة، در احکام عصمت، نماز و روزه. ورژن‌های آن در کتابخانه‌های مرعشی و شورا جانور میباشد.[۲۷]
قصیده‌ای به عربی در مدح حضرت امام مهدی(عج) که ابیاتی از آن در ریحانة الادب[۲۸] نوشته شده میباشد. ورژن‌ای از آن در کتابخانۀ مرکزی[۲۹] ورژن‌ای از یک قصیده به اسم احمد بن لطفعلی تبریزی نیز در انستیتوی خاورشناسی روسیه وجود دارااست که احتمالا به عبارتی قصیده میباشد.[۳۰]
مناسک حج، متن شرعی فارسی که ورژن‌هایی از آن در کتابخانه آستان قدس رضوی[۳۱] و کتابخانۀ مرعشی[۳۲] جان دار میباشد.
منهج الرشاد فی تفصیل الارشاد، مشهور‌ترین تاثیر احمد مجتهد که شرحی استدلالی بر کتاب ارشادوراهنمایی الاذهان علامه حلی میباشد که به هنگام اقامتش در قزوین مندرج میباشد. ورژن‌ای از این کتاب مشتمل بر مباحث صوم و اعتکاف در کتابخانۀ مرعشی[۳۳] مراقبت میشود.[۳۴]

احمد مجتهد
احمد مجتهد(درگذشته۱۲۶۵ق/۱۸۴۹م) از فقهای امامی سدۀ سیزدهم در آذربایجان بود. وی در شمار شاگردان سید علی طباطبایی در عراق بود و بعد از برگشت به تبریز، سر گروهی حوزه علمیه، امامت آدینه و جماعت و ادارۀ کارها شرعیه آن دیار را ذمه حسینیه نصرت مشهد ‌دار شد.

پر اسم و رسم‌ترین تاثیر وی، منهج الرشاد فی گستردن الارشاد علامه حلی میباشد که در ضمن پیکار دوم دربین جمهوری اسلامی ایران و روسیه، در قزوین تألیف کرد. احمد مجتهد علیه شیخیه در آذربایجان که پس نقطه پایان پیکار جمهوری اسلامی ایران و روسیه، درصدد توسعه مسلک خویش بودند، فتوا آدرس حسینیه نصرت مشهد بخشید.

ولادت و نسب
احمد مجتهد فرزند لطفعلی بن محمدصادق بود. تاریخ تولدش در مآخذ بیان نشده میباشد، اما با دقت به نوشتۀ ادیب الملک[۱] مبتنی بر اینکه «‌بازه زمانی ۸۱ سال در دارالسلطنۀ تبریز... راتق و فاتق کارها شریعت... بود‌» -که احتمالاً خواسته مولف، دوران زندگانی وی بوده میباشد- می‌اقتدار اینگونه انگاشت که در ۱۱۸۴ق متولد گردیده‌است.

نیاکانش از مغان[۲] و از تیرۀ مغانلو از طوایف شاهسون[۳] بوده‌اند. ولی بعضی نیز اصل او‌را از کردار دانسته‌اند[۴] که صحیح رزرو حسینیه نصرت مشهد به حیث نمیرسد.

پدرش مستوفی آزادخان[۵] در قسم مهربان‌خان و از عمال دولت زندیه[۶] و مادرش از سادات رضوی اصفهان بود.[۷]

احمد مجتهد در ۲۷ رجب سال ۱۲۶۵ق درگذشت.[۸] پیکرش تحت عنوان راز سلسلۀ قوم و قبیله مجتهدی تبریز، به نجف جابجایی یافت و در آرامگاه منحصربه‌فرد[۹] در مقابل مسجد روحانی طوسی به خاک ودیعت شد.[۱۰] مادۀ تاریخ وفاتش «‌گلشن ارم مکان وی‌» میباشد.[۱۱]

فرزندان
احمد مجتهد پنج پسر داشت.[۱۲] فرزند ارشدش لطفعلی که وی نیز مجتهد بود،[۱۳] هم پا با دو بدن دیگر از برادرانش به اسم‌های رضا و محمدجعفر قبل از بابا در وبای سال ۱۲۶۲ق تبریز درگذشتند. دو فرزند دیگر او محمدباقر و جواد از عالمان فرصت خویش شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بوده‌اند.[۱۴]

شغل‌ها
احمد مجتهد نیز نخست فعالیت دیوانی داشت،[۱۵] البته بعد از مدتی از دیوان گوشه گرفت[۱۶] و به علم آموزی علم ها فقاهتی پرداخت. او مقدمات سطح ها را در تبریز سپری کرد، بعد به اصفهان و آن‌گاه به عتبات رفت و حوزۀ درس سید علی طباطبایی، صاحب و مالک ریاض که از علمای بلندمرتبه عراق بود، به یادگرفتن علم پرداخت[۱۷] و از وی اذن اجتهاد گرفت.[۱۸] آنگاه به تبریز برگشت و افزون بر سر کردگی حوزۀ علمیۀ آن دیار،[۱۹] امامت آدینه و جماعت و ادارۀ کارها شرعیه را نیز ذمه ‌دار شد[۲۰] او، به تأسیس مدرسه ها و جلب طلاب التفات می‌اعطا کرد.[۲۱]

در دورۀ دوم مبارزه‌های جمهوری اسلامی ایران و روس، زمانی که در ۱۲۴۳ق/۱۸۲۷م روس‌ها بر تبریز استیلا یافتند، او از تبریز بیرون شد. فی مابین رویکرد بودجه‌های اورا یغما بردند، و زیرا به قزوین رسید، فتحعلی پاد شاه قاجار با صادر کردن پولی از وی دلجویی کرد. و به درخواست فتحعلی فرمانروا در قزوین بماند.

فتوا علیه شیخیه
بعداز منعقد معاهدۀ ترکمانچای و رفتن روس‌ها از آذربایجان، مجدداً به تبریز رجوع.[۲۲] در آن فرصت تعلیمات شیخیه تبلیغ می شد و ترویج یافته بود و احمد مجتهد که مدام در احکام فقاهتی جانب احتیاط را نگاه می‌داشت، حکم به تکفیر شیخیه اعطا کرد و همین دستور منجر بروز ناآرامی‌هایی شد.[۲۳]

اثر ها
احمد مجتهد به جز فقه در وقار نیز پیروز‌دست بود و طبع شعر داشت، چنانکه بعضا اورا در زمرۀ شاعران آورده‌اند[۲۴] و قصیده‌ای به عربی به وی نسبت داده شده میباشد.

از اثر ها وی، می‌اقتدار به کتاب‌ها اشاره نمود:

اذن، که در ۱۲۵۳ق خطاب به ۳ فرزندش، لطفعلی، محمدجعفر و محمدباقر صادر نموده است.[۲۵]
الرسالة الصومیة، به فارسی که به گفتۀ آقابزرگ طهرانی هم پا با الرسالة العملیة در کتابخانۀ سماوی نجف جان دار بوده میباشد.[۲۶]
الرسالة العملیة، در احکام عصمت، نماز و روزه. ورژن‌های آن در کتابخانه‌های مرعشی و شورا جانور میباشد.[۲۷]
قصیده‌ای به عربی در مدح حضرت امام مهدی(عج) که ابیاتی از آن در ریحانة الادب[۲۸] نوشته شده میباشد. ورژن‌ای از آن در کتابخانۀ مرکزی[۲۹] ورژن‌ای از یک قصیده به اسم احمد بن لطفعلی تبریزی نیز در انستیتوی خاورشناسی روسیه وجود دارااست که احتمالا به عبارتی قصیده میباشد.[۳۰]
مناسک حج، متن شرعی فارسی که ورژن‌هایی از آن در کتابخانه آستان قدس رضوی[۳۱] و کتابخانۀ مرعشی[۳۲] جان دار میباشد.
منهج الرشاد فی تفصیل الارشاد، مشهور‌ترین تاثیر احمد مجتهد که شرحی استدلالی بر کتاب ارشادوراهنمایی الاذهان علامه حلی میباشد که به هنگام اقامتش در قزوین مندرج میباشد. ورژن‌ای از این کتاب مشتمل بر مباحث صوم و اعتکاف در کتابخانۀ مرعشی[۳۳] مراقبت میشود.[۳۴]