بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

مطاعن بحار
جلد هشتم بحار(چاپ قدیم)که به عبارتی جلدهای ۲۹ و ۳۰ و۳۱ چاپ نو میباشد حاوی مطالبی در مذمت خلفای سه‌گانه میباشد. در طول آیت الله بروجردی که مسئله دارالتقریب مطرح بود یکی‌از مسائلی که معضل برانگیز بود همین مجلدات بود. محمدتقی قمی از قاهره به قم مسافرت کرد و لحاظ آیت‌الله بروجردی را جهت برپایی تخمین تحت عنوان یک لزوم جلب کرد و نهایتاً آیت‌الله بروجردی متنی را امضاء کرد که جلد هشتم بحارالانوار که مشتمل بر کتاب امامت و کتاب فتن و محن «کتاب الامامة و کتاب الفتن و المحن» میگردد، پژوهش و چاپ حسینیه نصرت مشهد نشود.

پس از امضای آیت الله بروجردی تحت عنوان مرجع اعلای شیعه در آن فرصت مبتنی بر عدم تجدید چاپ جلد هشتم کتاب، جمع‌ای از کارشکنان با عذر و بهانه‌جویی جدیدی بر اساس اینکه احتمال چاپ این کتاب ها از سوی سایر مراجع شیعه یا این که دولت کشور‌ایران وجود دارااست، بازدارنده راه اندازی دارالتقریب و ورود فقه شیعه به الازهر آدرس حسینیه نصرت مشهد شدند.

درپی این عذر و بهانه‌جویی توشه دیگر، محمدتقی قمی از قاهره به سرویس بروجردی در قم رسید و با اذن از وی به دربار محمد رضا پاد شاه رفت و با امضایی از طرف محمد رضا پهلوی تحت عنوان فرد اولیه سیاسی مرزو بوم بر اساس ممنوعیت چاپ جلد هشتم بحارالانوار به قاهره بر گشت و بالاخره لحاظ آنها‌را رزرو حسینیه نصرت مشهد جلب کرد.

بعد از انقلاب اسلامی کشور‌ایران نیمی از جلد هشتم بحارالانوار که صرفا کتاب امامت بود، به انتشار وزارت تمدن و موعظه اسلامی به چاپ رسید و نیم دیگر آن که کتاب فِتَن و مِحَن بود، بر ممنوعیت چاپ باقی ماند و بعضا این توقف چاپ را به امام خمینی و انقلاب نسبت داده و بعضا از آنها به عمد حقایق را کتمان کردند.[۲۳] روحانی محمدرضا مامقانی با اسم مستعار عبدالزهراء حسینی کتاب مطاعن «فتن و محن» بحارالانوار را نیز به طرز تحقیقی عبدالرحیم ربانی شیرازی به مطالعه درآورد و در دارالاضواء‌ بیروت با اسم مستعار خویش به چاپ شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد رسانید.[۲۴]

اولیه و واپسین ماجرا بحارالانوار
اول کتاب بحار کتاب(کتاب العقل والعلم والجهل) میباشد و اولیه بابش باب ادب عقل و ذَمّ جهل میباشد که با فراز نهایی آیه ۱۶۴ سوره بقره[یادداشت ۲] «لآیاتٍ لقوم یعقلون» آغاز گردیده‌است.[۲۵]و اول ماجرا این باب نیز از امام راستگو(ع) از پدرانش از امیرالمؤمنین(ع) درباره عقل و زیبایی در زنان و مردان میباشد.[۲۶][یادداشت ۳]هر یک سری در چاپ‌های ۱۱۰ جلدی جلد های۱۰۲تا ۱۱۰ بر محوریت تفصیل اکنون علامه مجلسی و کتاب اجازات و نیز اجازات علامه مجلسی میباشد ولی «کتاب الاحکام»(کتاب ۲۵ بحار) در جلد ۱۰۱ واپسین جلد حاوی آیه‌ها و احادیث میباشد و واپسین باب این کتاب «باب دیة الکلب» میباشد با ۵ ماجرا که احادیث ۳و۴و۵ یک مضمون را گزارش کرده‌اند. امام رضا(ع) درین سه قصه درباره تعبیر «ثمن بخس» در آیه ۲۰ سوره یوسف[یادداشت ۴] فرموده که مراد ۲۰ درهم میباشد که به عبارتی بها(دیه) کلب الصید(سگ شکاری) میباشد.[۲۷]

رسیدگی‌های انجام یافته پیرامون بحارالانوار

معجم موضوعی بحار با امکان‌هایی نظیر ارائه ۲۱۹۲۹ کلید کلمه، ۱۰۸۷۱۰ نمایه و مدخل، یاور با ۱۲۲۹۱۹ قضیه برداشت گردیده از کتاب بحار الانوار و قابلیت و امکان جستجوی مفهومی از روش فهرست کلید کلمه‌ها، نمایه‌ها و موضوعات از قابل انعطاف افزارهای قابل استعمال در پژوهش ها میباشد
بر این کتاب فهرست‌ها، استدراک‌ها، ترجمه‌ها، معجم‌ها و راهنماهای متعددی نگاشته گردیده است که طبق ادعای انصاری قمی تعدادشان به بیش تر از ۱۵۰ تیتر میرسد.[۲۸] مهم ترین و دارای شهرت‌ترین اثری که پیرامون بحارالانوار تألیف شده، کتاب «سفینة البحار» تاثیر روضه خوان عباس قمی میباشد.

مستدرکات، معاجم و فهارس
مستدرک سفینة البحار تألیف علی نمازی شاهرودی.
معالم العِبّر مستدرک جلد هفدهم تاثیر میرزا حسین نوری.
مستدرک مزار بحارالانوار تاثیر میرزا حسین نوری.
ریاض الابرار مستدرک اجازات بحارالانوار.
المعجم المفهرس لالفاظ روایات بحار الانوار.
المعجم المفهرس لالفاظ ابواب البحار، تاثیر کاظم مرادخانی.
المعجم المفهرس لالفاظ روایات بحار الانوار، تاثیر علی رضا برازش.
فهرست ما فی البحار، سید محمدبن احمد حسین لاهیجانی.
درر الاخبار، در فهرست تک تک مجلدات بحارالانوار سید مهدی بن سید فضل و ادب الله حجازی.
مصابیح الانوار فهرست آحاد مجلدات بحار میرزا محمدبن رجبعلی عسکری تهرانی.
مقایسه‌ها و راهنماها
الشافی فی الجمع فی مابین البحار و الوافی، از محمدرضا ابن عبدالمطلب تبریزی.
التطبیق در میان السفینة و البحار، تاثیر سید جواد مصطفوی.
مفتاح الابواب لکتاب البحار تاثیر روضه خوان جواد اصفهانی.
مصابیح الانوار فهرست مجموع مجلدات بحار میرزا محمدبن رجب علی عسکری تهرانی.
استدلال الآیات المفسرة و اسماء السور فی روایات بحار الانوار.
معرفی و طریق به کارگیری از بحار الانوار، تاثیر حسن صفری نادری.
ترجمه‌ها
ترجمه جلد نخستین بحارالانوار تاثیر شاهزاده شاه محمد بلنداختر هندی.[۲۹]
ترجمه جلد اولیه بحارالانوار با تیتر «عین الیقین» از محمدتقی آقانجفی اصفهانی.[۳۰]
ترجمه جلد دوم با تیتر «جامع المعارف» از محمدتقی آقا‌نجفی اصفهانی.[۳۱]
ترجمه جلد نهم با تیتر كشف الأنوار فی فضائل سيد الأبرار از محمدتقی آقانجفی اصفهانی[۳۲]
ترجمه جلد چهاردهم با تیتر «السماء و العالم» از محمدتقی آقا‌نجفی اصفهانی.[۳۳]
ترجمه جلد هفدهم با تیتر «حقايق الأسرار فی ترجمة سابع‌عشر البحار» از محمدتقی آقانجفی اصفهانی.[۳۴]
ترجمه فارسی جلد ششم از مترجمی ناشناس که به‌سعی حاج حبیب‌الله محسنی تهرانی، عموی آقابزرگ تهرانی، مسلما رسیده میباشد.[۳۵]
ترجمه جلد هشتم (کتاب الفتن) از محمدنصیر بن عبدالله بن محمدتقی، اخوی زاده مجلسی.[۳۶]
ترجمه جلد هشتم (کتاب الفتن) با تیتر «مجاری الانهار فی ترجمة ثامن البحار» تاثیر محمدمهدی بن محمدشفیع استرآبادی مازندرانی.[۳۷]
ترجمه جلد جلد هشتم (کتاب الفتن) از مؤلفی ناشناس[۳۸]
ترجمه جلد نهم از آقا رضی بن محمد نصیر بن مولی عبدالله محمد تقی اصفهانی.[۳۹]
ترجمه جلد دهم از میر محمد عباس و میرزا محمد علی مازندرانی.[۴۰]
ترجمه جلد نخستین بحارالانوار، با تیتر کشف الاسرار (نگاشته‌گردیده در سال ۱۳۰۹ق)، به علاوه ترجمه حیات الرضا‌(ع)، از سید اسماعیل بن محمدتقی موسوی زنجانی.[۴۱]
ترجمه حسن هشترودی.[۴۲]
ترجمه جلد سیزدهم از میرزا علی اکبر ارومی و حسن بن محمد اما ارومی.[۴۳]
ترجمه جلد سوم از محمدباقر کمره‌ای[۴۴]
ترجمه جلد پانزدهم از عزیزالله عطاردی[۴۵]
ترجمه جلد سیزدهم بحارالانوار با تیتر «مهدی موعود» از علی دوانی.[۴۶]
ترجمه جلد چهارم از سید ابوالحسن موسوی همدانی[۴۷]
ترجمه جلد هفتم از موسی خسروی[۴۸]
ترجمه جلد هشتم (کتاب الفتن) از میرزا محمدعلی بن آقا سید محمد موسوی شمس‌آبادی اصفهانی[۴۹]
ترجمه جلد ۴۳ بحارالانوار (زندگانی حضرت زهرا) از محمد روضه خوان علی‌آبادی.
ترجمه جلد ۴۳ بحارالانوار (زندگانی حضرت زهرا) بوسیله محمدجواد نجفی[۵۰]
ترجمه زندگانی حضرت زهرا(س) از جلد ۴۳ بحارالانوار بوسیله مجتمع فرهنگی فاطمیه اصفهان.[۵۱]
گزیده‌ها و تلخیص‌ها
منتخب الآثار اینجانب بحارالانوار تاثیر آیت الله مکارم شیرازی.
درر البحار، مولی نورالدین محمدبن مرتضی.
جامع الانوار فی تلخیص سابع البحار از محمدتقی آقانجفی اصفهانی.
انوار البحار، محمدبن محمد هادی نائینی.
تلخیص البحار، میرزا محمد درستگو شیرازی.
حدیقة الازهار فی تلخیص البحار، میرزا محمد بن عبدالنبی نیشابوری.
تلخیص الانوار مولی محمدتقی دارای شهرت به آقا نجفی اصفهانی.
تلخیص البحار، ابراهیم دنبلی خویی.
دررالبحار، مولی محمدتقی بن محمد خوئی.
بنادر البحار، سید علینقی نتیجه الاسلام.
منتخب بحارالانوار محمد هادی بن مرتضی کاشانی.
چاپ‌ها
اول چاپ بحار الانوار، به وسیله محمدحسن اصفهانی امین دارالضرب، پر اسم و رسم به شرکت و بعداز وی به وسیله فرزندش محمدحسین امین‌الضرب، در ۲۵ جلد، در سال ۱۳۱۵ق/۱۲۷۶ش تمام شد.[۵۲] این چاپ به چاپ سنگی شرکت معروف شد. چاپ‌های دیگر بوسیله «دارالکتب الاسلامیه» و «آل البیت» میباشد که در ۱۱۰ جلد به چاپ رسیده میباشد. موسسه الوفاء بیروت هم این کتاب را به هم پا تعلیقات توده‌ای از علما به عنوان مثال تعلیقات علامه طباطبایی منتشر نموده است.

مطاعن بحار
جلد هشتم بحار(چاپ قدیم)که به عبارتی جلدهای ۲۹ و ۳۰ و۳۱ چاپ نو میباشد حاوی مطالبی در مذمت خلفای سه‌گانه میباشد. در طول آیت الله بروجردی که مسئله دارالتقریب مطرح بود یکی‌از مسائلی که معضل برانگیز بود همین مجلدات بود. محمدتقی قمی از قاهره به قم مسافرت کرد و لحاظ آیت‌الله بروجردی را جهت برپایی تخمین تحت عنوان یک لزوم جلب کرد و نهایتاً آیت‌الله بروجردی متنی را امضاء کرد که جلد هشتم بحارالانوار که مشتمل بر کتاب امامت و کتاب فتن و محن «کتاب الامامة و کتاب الفتن و المحن» میگردد، پژوهش و چاپ حسینیه نصرت مشهد نشود.

پس از امضای آیت الله بروجردی تحت عنوان مرجع اعلای شیعه در آن فرصت مبتنی بر عدم تجدید چاپ جلد هشتم کتاب، جمع‌ای از کارشکنان با عذر و بهانه‌جویی جدیدی بر اساس اینکه احتمال چاپ این کتاب ها از سوی سایر مراجع شیعه یا این که دولت کشور‌ایران وجود دارااست، بازدارنده راه اندازی دارالتقریب و ورود فقه شیعه به الازهر آدرس حسینیه نصرت مشهد شدند.

درپی این عذر و بهانه‌جویی توشه دیگر، محمدتقی قمی از قاهره به سرویس بروجردی در قم رسید و با اذن از وی به دربار محمد رضا پاد شاه رفت و با امضایی از طرف محمد رضا پهلوی تحت عنوان فرد اولیه سیاسی مرزو بوم بر اساس ممنوعیت چاپ جلد هشتم بحارالانوار به قاهره بر گشت و بالاخره لحاظ آنها‌را رزرو حسینیه نصرت مشهد جلب کرد.

بعد از انقلاب اسلامی کشور‌ایران نیمی از جلد هشتم بحارالانوار که صرفا کتاب امامت بود، به انتشار وزارت تمدن و موعظه اسلامی به چاپ رسید و نیم دیگر آن که کتاب فِتَن و مِحَن بود، بر ممنوعیت چاپ باقی ماند و بعضا این توقف چاپ را به امام خمینی و انقلاب نسبت داده و بعضا از آنها به عمد حقایق را کتمان کردند.[۲۳] روحانی محمدرضا مامقانی با اسم مستعار عبدالزهراء حسینی کتاب مطاعن «فتن و محن» بحارالانوار را نیز به طرز تحقیقی عبدالرحیم ربانی شیرازی به مطالعه درآورد و در دارالاضواء‌ بیروت با اسم مستعار خویش به چاپ شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد رسانید.[۲۴]

اولیه و واپسین ماجرا بحارالانوار
اول کتاب بحار کتاب(کتاب العقل والعلم والجهل) میباشد و اولیه بابش باب ادب عقل و ذَمّ جهل میباشد که با فراز نهایی آیه ۱۶۴ سوره بقره[یادداشت ۲] «لآیاتٍ لقوم یعقلون» آغاز گردیده‌است.[۲۵]و اول ماجرا این باب نیز از امام راستگو(ع) از پدرانش از امیرالمؤمنین(ع) درباره عقل و زیبایی در زنان و مردان میباشد.[۲۶][یادداشت ۳]هر یک سری در چاپ‌های ۱۱۰ جلدی جلد های۱۰۲تا ۱۱۰ بر محوریت تفصیل اکنون علامه مجلسی و کتاب اجازات و نیز اجازات علامه مجلسی میباشد ولی «کتاب الاحکام»(کتاب ۲۵ بحار) در جلد ۱۰۱ واپسین جلد حاوی آیه‌ها و احادیث میباشد و واپسین باب این کتاب «باب دیة الکلب» میباشد با ۵ ماجرا که احادیث ۳و۴و۵ یک مضمون را گزارش کرده‌اند. امام رضا(ع) درین سه قصه درباره تعبیر «ثمن بخس» در آیه ۲۰ سوره یوسف[یادداشت ۴] فرموده که مراد ۲۰ درهم میباشد که به عبارتی بها(دیه) کلب الصید(سگ شکاری) میباشد.[۲۷]

رسیدگی‌های انجام یافته پیرامون بحارالانوار

معجم موضوعی بحار با امکان‌هایی نظیر ارائه ۲۱۹۲۹ کلید کلمه، ۱۰۸۷۱۰ نمایه و مدخل، یاور با ۱۲۲۹۱۹ قضیه برداشت گردیده از کتاب بحار الانوار و قابلیت و امکان جستجوی مفهومی از روش فهرست کلید کلمه‌ها، نمایه‌ها و موضوعات از قابل انعطاف افزارهای قابل استعمال در پژوهش ها میباشد
بر این کتاب فهرست‌ها، استدراک‌ها، ترجمه‌ها، معجم‌ها و راهنماهای متعددی نگاشته گردیده است که طبق ادعای انصاری قمی تعدادشان به بیش تر از ۱۵۰ تیتر میرسد.[۲۸] مهم ترین و دارای شهرت‌ترین اثری که پیرامون بحارالانوار تألیف شده، کتاب «سفینة البحار» تاثیر روضه خوان عباس قمی میباشد.

مستدرکات، معاجم و فهارس
مستدرک سفینة البحار تألیف علی نمازی شاهرودی.
معالم العِبّر مستدرک جلد هفدهم تاثیر میرزا حسین نوری.
مستدرک مزار بحارالانوار تاثیر میرزا حسین نوری.
ریاض الابرار مستدرک اجازات بحارالانوار.
المعجم المفهرس لالفاظ روایات بحار الانوار.
المعجم المفهرس لالفاظ ابواب البحار، تاثیر کاظم مرادخانی.
المعجم المفهرس لالفاظ روایات بحار الانوار، تاثیر علی رضا برازش.
فهرست ما فی البحار، سید محمدبن احمد حسین لاهیجانی.
درر الاخبار، در فهرست تک تک مجلدات بحارالانوار سید مهدی بن سید فضل و ادب الله حجازی.
مصابیح الانوار فهرست آحاد مجلدات بحار میرزا محمدبن رجبعلی عسکری تهرانی.
مقایسه‌ها و راهنماها
الشافی فی الجمع فی مابین البحار و الوافی، از محمدرضا ابن عبدالمطلب تبریزی.
التطبیق در میان السفینة و البحار، تاثیر سید جواد مصطفوی.
مفتاح الابواب لکتاب البحار تاثیر روضه خوان جواد اصفهانی.
مصابیح الانوار فهرست مجموع مجلدات بحار میرزا محمدبن رجب علی عسکری تهرانی.
استدلال الآیات المفسرة و اسماء السور فی روایات بحار الانوار.
معرفی و طریق به کارگیری از بحار الانوار، تاثیر حسن صفری نادری.
ترجمه‌ها
ترجمه جلد نخستین بحارالانوار تاثیر شاهزاده شاه محمد بلنداختر هندی.[۲۹]
ترجمه جلد اولیه بحارالانوار با تیتر «عین الیقین» از محمدتقی آقانجفی اصفهانی.[۳۰]
ترجمه جلد دوم با تیتر «جامع المعارف» از محمدتقی آقا‌نجفی اصفهانی.[۳۱]
ترجمه جلد نهم با تیتر كشف الأنوار فی فضائل سيد الأبرار از محمدتقی آقانجفی اصفهانی[۳۲]
ترجمه جلد چهاردهم با تیتر «السماء و العالم» از محمدتقی آقا‌نجفی اصفهانی.[۳۳]
ترجمه جلد هفدهم با تیتر «حقايق الأسرار فی ترجمة سابع‌عشر البحار» از محمدتقی آقانجفی اصفهانی.[۳۴]
ترجمه فارسی جلد ششم از مترجمی ناشناس که به‌سعی حاج حبیب‌الله محسنی تهرانی، عموی آقابزرگ تهرانی، مسلما رسیده میباشد.[۳۵]
ترجمه جلد هشتم (کتاب الفتن) از محمدنصیر بن عبدالله بن محمدتقی، اخوی زاده مجلسی.[۳۶]
ترجمه جلد هشتم (کتاب الفتن) با تیتر «مجاری الانهار فی ترجمة ثامن البحار» تاثیر محمدمهدی بن محمدشفیع استرآبادی مازندرانی.[۳۷]
ترجمه جلد جلد هشتم (کتاب الفتن) از مؤلفی ناشناس[۳۸]
ترجمه جلد نهم از آقا رضی بن محمد نصیر بن مولی عبدالله محمد تقی اصفهانی.[۳۹]
ترجمه جلد دهم از میر محمد عباس و میرزا محمد علی مازندرانی.[۴۰]
ترجمه جلد نخستین بحارالانوار، با تیتر کشف الاسرار (نگاشته‌گردیده در سال ۱۳۰۹ق)، به علاوه ترجمه حیات الرضا‌(ع)، از سید اسماعیل بن محمدتقی موسوی زنجانی.[۴۱]
ترجمه حسن هشترودی.[۴۲]
ترجمه جلد سیزدهم از میرزا علی اکبر ارومی و حسن بن محمد اما ارومی.[۴۳]
ترجمه جلد سوم از محمدباقر کمره‌ای[۴۴]
ترجمه جلد پانزدهم از عزیزالله عطاردی[۴۵]
ترجمه جلد سیزدهم بحارالانوار با تیتر «مهدی موعود» از علی دوانی.[۴۶]
ترجمه جلد چهارم از سید ابوالحسن موسوی همدانی[۴۷]
ترجمه جلد هفتم از موسی خسروی[۴۸]
ترجمه جلد هشتم (کتاب الفتن) از میرزا محمدعلی بن آقا سید محمد موسوی شمس‌آبادی اصفهانی[۴۹]
ترجمه جلد ۴۳ بحارالانوار (زندگانی حضرت زهرا) از محمد روضه خوان علی‌آبادی.
ترجمه جلد ۴۳ بحارالانوار (زندگانی حضرت زهرا) بوسیله محمدجواد نجفی[۵۰]
ترجمه زندگانی حضرت زهرا(س) از جلد ۴۳ بحارالانوار بوسیله مجتمع فرهنگی فاطمیه اصفهان.[۵۱]
گزیده‌ها و تلخیص‌ها
منتخب الآثار اینجانب بحارالانوار تاثیر آیت الله مکارم شیرازی.
درر البحار، مولی نورالدین محمدبن مرتضی.
جامع الانوار فی تلخیص سابع البحار از محمدتقی آقانجفی اصفهانی.
انوار البحار، محمدبن محمد هادی نائینی.
تلخیص البحار، میرزا محمد درستگو شیرازی.
حدیقة الازهار فی تلخیص البحار، میرزا محمد بن عبدالنبی نیشابوری.
تلخیص الانوار مولی محمدتقی دارای شهرت به آقا نجفی اصفهانی.
تلخیص البحار، ابراهیم دنبلی خویی.
دررالبحار، مولی محمدتقی بن محمد خوئی.
بنادر البحار، سید علینقی نتیجه الاسلام.
منتخب بحارالانوار محمد هادی بن مرتضی کاشانی.
چاپ‌ها
اول چاپ بحار الانوار، به وسیله محمدحسن اصفهانی امین دارالضرب، پر اسم و رسم به شرکت و بعداز وی به وسیله فرزندش محمدحسین امین‌الضرب، در ۲۵ جلد، در سال ۱۳۱۵ق/۱۲۷۶ش تمام شد.[۵۲] این چاپ به چاپ سنگی شرکت معروف شد. چاپ‌های دیگر بوسیله «دارالکتب الاسلامیه» و «آل البیت» میباشد که در ۱۱۰ جلد به چاپ رسیده میباشد. موسسه الوفاء بیروت هم این کتاب را به هم پا تعلیقات توده‌ای از علما به عنوان مثال تعلیقات علامه طباطبایی منتشر نموده است.