مشروعیت توسل به فوت شده ها از طریقه علمای مسلمان
نگرش وهابیت از سوی عالمان شیعه و اهلسنت انتقاد گردیدهاست. محمد بن علی شوکانی (درگذشت: ۱۲۵۰ق)، فقید زیدی، برای مشروعیت توسل به نبی(ص) هم در حین حیات و هم بعداز وفات او، به اجماع صحابه استناد کرده و گفته میباشد هیچیک از صحابه فرستاده مشروعیت این نوع توسل را انکار نکردهاند.[۴۳] همینطور احمد بن محمد قسطلانی (درگذشت: ۹۲۳ق)، مورخ و محدث شافعیمذهب اهل مصر، گفته میباشد خبرها و اثرها توسل به نبی(ص) بعداز حیات او، قابل شمارش وجود ندارد.[۴۴] بهگفته سمهودی در توسل به رسول(ص)، در بین این که در حین حیات او باشد یا این که بعداز آن، فرقی وجود ندارد.[۴۵] وی به روایاتی از منابع حدیثی اهلسنت اشاره نموده است که برپایه آنان صحابه بعد از وفات نبی(ص) برای کارها متعدد به او متوسل حسینیه نصرت مشهد میشدند.[۴۶]
جعفر سبحانی نیز گفته میباشد: سیره مسلمانها بر این بوده میباشد که به عبارتیطور که در طی حیات رسول(ص) به او توسل میجستند، بعداز وفات نیز به وی متوسل میشدند.[۴۷] محمد بن مومن کوثری (درگذشت: ۱۳۷۱ق)، دانا حنفیمذهب اهل ترکیه، گفته میباشد منکرِ توسل به پیامبران و صالحان بعد از وفاتشان، به فنای ارواح بعداز مرگ معتقد است و منکر معاد و حیات اخروی میباشد.[۴۸] وی منحصردانستن احادیث مشروعیت توسل به فرصت حیات توسلشدگان را تحریف این احادیث و تأویل سوای برهان آن ها آدرس حسینیه نصرت مشهد دانسته میباشد.[۴۹]
بی دینیآمیز پی بردن توسل به رده و مقام رسول و اولیای الهی
تقیالدین سُبْکی:
«توسل و استغاثه به فرستاده(ص) عملی روا و پسندیده میباشد و مجوز و حُسن آن برای هر دینداری مشخص و معلوم میباشد و آن فعل و کار انبیاء مرسلین و سیره صالحان سلف و عالمان و عوام مسلمان بوده میباشد. در هیچ وقت و در هیچ شرعی کسی آن را انکار نکرد تا این که ابنتیمیه آمد و با سخنان خویش، این موضوع را بر اشخاص ضعیف مشتبه تشکیل داد[یادداشت ۱] و بدعتی را محورگذاری کرد که در هیچ عصری سوابق رزرو حسینیه نصرت مشهد نداشته میباشد.» [۵۰]
توسل به رده و جایگاه فرستاده(ص) بهاین شکل میباشد که متوسلگننده بگوید: «اللهمَّ إنّی أتوسل إلیک بجاه محمدٍ(ص) و حُرمته أن تقضی حاجتی؛ خدایا اینجانب رده و احترامی که نبی(ص) نزد تو دارااست را وسیله قرار می دهم که حاجتم را برآورده کنی».[۵۱] محمدنسیب رفاعی، از وهابیان، بر این حیث میباشد که دلیلی بر مشروعیت تقرب به خدا توسط منزلت و احترام فرستاده(ص) و اولیای الهی، نیست و از صحابه نبی کسی اینگونه توسلی نکرده میباشد.[۵۲] عبدالعزیز بنگشوده (درگذشت: ۱۴۲۰ق)، مفتی وهابی اهل ایالات متحده عربی، نیز این نوع توسل را بدعت و کفرآمیز دانسته و به حرمت آن فتوا شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد داده میباشد.[۵۳]
انتقاد طریقه وهابیان از سوی عالمان مسلمان
این طریقه از سوی عالمان شیعه و اهلسنت عیب گیری گردیدهاست. از دید سمهودی توسل به جایگاه نبی(ص) و برکت وجود او نزد آفریدگار، سیره پیامبران و سلف باتقوا بوده و در هر هنگامی؛ چه قبل از خلقت و چه در حین حیات و بعد از وفات او بوده میباشد.[۵۴] شهابالدین آلوسی (درگذشت: ۱۲۷۰ق)، مفسر شافعیمذهب، نیز توسل به منزلت و جایگاه فرستاده(ص) و اشخاص صالحی که نزد معبود دارنده رده باشند را مشروع دانسته میباشد.[۵۵]
جعفر سبحانی از علمای شیعه میگوید: توسل به حق و مقام پیامبران و بندگان باتقوا بهاین مضمون وجود ندارد که برای آنها یک حق ذاتی بر پروردگار ما یحتاج میباشد تا کفر به شمار آید؛ بلکه کلیه حق وابسته به معبود میباشد و وی از روی فضل و ادب و کرامتش به بعضا بندگان و در جهت تکریم آنها، رده و منزلتی اعطا نموده است.[۵۶]
دار الإفتاء مصر، در جواب به حکم توسل به منزلت و مقام نبی(ص)، با استناد به آیه ۳۵ سوره مائده و آیه ۵۷ سوره اسراء و برخی احادیث، اینگونه فتوا داده میباشد که فرقی در میان توسل به رده نبی(ص) و توسل به خویش او وجود ندارد و توسل به رده و جایگاه رسول(ص) و بقیه انبیاء، از کارها مشروعی میباشد که مشروعیت آن در قرآن و سنت رسول ثابت گردیده است.[۵۷]
واقعهلحاظ مسلمانها در مشروعیت توسل به قرآن و اسماء الهی
توسل به اسماء و صفات الهی
توسل به اسماء و صفات الهی بدین شکل میباشد که به عنوان مثالً توسلکننده بگوید: «اللّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِاسْمِک یا این که اللّهُ، یا این که رَحْاینجانبُ، یا این که رَحِیمُ...خَلِّصْنا مِنَ النَّارِ یا این که رَبِّ؛ خدایا از تو میخواهم به نامت، ای معبود، ای بخشنده، ای کریم و مهربان...مارا از حریق رهایی نصیب ای خداوند اینجانب».[۵۸] گفته میگردد دربین مسلمانها هیچ اختلافی در مشروعیت این پیمان از توسل نیست.[۵۹] در آیه ۱۸۰ سوره اعراف معبود فرمان داده که با اسماء حُسْنا خوانده خواهد شد.[۶۰] همینطور گفته می شود احادیث متعددی از رسول(ص) و امامان معصوم(ع)[۶۱] بر مشروعیت این نوع توسل دلالت دارا هستند.[۶۲] دعای جوشن بزرگ شامل صد حایل میباشد و در آن به ۱۰۰۱ نام و صفت از اوصاف الهی توسل می شود.[۶۳] همینطور در روایاتی به قرائت این دعا در شبهای قدر پیشنهاد گردیده است.[۶۴]
مشروعیت توسل به فوت شده ها از طریقه علمای مسلمان
نگرش وهابیت از سوی عالمان شیعه و اهلسنت انتقاد گردیدهاست. محمد بن علی شوکانی (درگذشت: ۱۲۵۰ق)، فقید زیدی، برای مشروعیت توسل به نبی(ص) هم در حین حیات و هم بعداز وفات او، به اجماع صحابه استناد کرده و گفته میباشد هیچیک از صحابه فرستاده مشروعیت این نوع توسل را انکار نکردهاند.[۴۳] همینطور احمد بن محمد قسطلانی (درگذشت: ۹۲۳ق)، مورخ و محدث شافعیمذهب اهل مصر، گفته میباشد خبرها و اثرها توسل به نبی(ص) بعداز حیات او، قابل شمارش وجود ندارد.[۴۴] بهگفته سمهودی در توسل به رسول(ص)، در بین این که در حین حیات او باشد یا این که بعداز آن، فرقی وجود ندارد.[۴۵] وی به روایاتی از منابع حدیثی اهلسنت اشاره نموده است که برپایه آنان صحابه بعد از وفات نبی(ص) برای کارها متعدد به او متوسل حسینیه نصرت مشهد میشدند.[۴۶]
جعفر سبحانی نیز گفته میباشد: سیره مسلمانها بر این بوده میباشد که به عبارتیطور که در طی حیات رسول(ص) به او توسل میجستند، بعداز وفات نیز به وی متوسل میشدند.[۴۷] محمد بن مومن کوثری (درگذشت: ۱۳۷۱ق)، دانا حنفیمذهب اهل ترکیه، گفته میباشد منکرِ توسل به پیامبران و صالحان بعد از وفاتشان، به فنای ارواح بعداز مرگ معتقد است و منکر معاد و حیات اخروی میباشد.[۴۸] وی منحصردانستن احادیث مشروعیت توسل به فرصت حیات توسلشدگان را تحریف این احادیث و تأویل سوای برهان آن ها آدرس حسینیه نصرت مشهد دانسته میباشد.[۴۹]
بی دینیآمیز پی بردن توسل به رده و مقام رسول و اولیای الهی
تقیالدین سُبْکی:
«توسل و استغاثه به فرستاده(ص) عملی روا و پسندیده میباشد و مجوز و حُسن آن برای هر دینداری مشخص و معلوم میباشد و آن فعل و کار انبیاء مرسلین و سیره صالحان سلف و عالمان و عوام مسلمان بوده میباشد. در هیچ وقت و در هیچ شرعی کسی آن را انکار نکرد تا این که ابنتیمیه آمد و با سخنان خویش، این موضوع را بر اشخاص ضعیف مشتبه تشکیل داد[یادداشت ۱] و بدعتی را محورگذاری کرد که در هیچ عصری سوابق رزرو حسینیه نصرت مشهد نداشته میباشد.» [۵۰]
توسل به رده و جایگاه فرستاده(ص) بهاین شکل میباشد که متوسلگننده بگوید: «اللهمَّ إنّی أتوسل إلیک بجاه محمدٍ(ص) و حُرمته أن تقضی حاجتی؛ خدایا اینجانب رده و احترامی که نبی(ص) نزد تو دارااست را وسیله قرار می دهم که حاجتم را برآورده کنی».[۵۱] محمدنسیب رفاعی، از وهابیان، بر این حیث میباشد که دلیلی بر مشروعیت تقرب به خدا توسط منزلت و احترام فرستاده(ص) و اولیای الهی، نیست و از صحابه نبی کسی اینگونه توسلی نکرده میباشد.[۵۲] عبدالعزیز بنگشوده (درگذشت: ۱۴۲۰ق)، مفتی وهابی اهل ایالات متحده عربی، نیز این نوع توسل را بدعت و کفرآمیز دانسته و به حرمت آن فتوا شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد داده میباشد.[۵۳]
انتقاد طریقه وهابیان از سوی عالمان مسلمان
این طریقه از سوی عالمان شیعه و اهلسنت عیب گیری گردیدهاست. از دید سمهودی توسل به جایگاه نبی(ص) و برکت وجود او نزد آفریدگار، سیره پیامبران و سلف باتقوا بوده و در هر هنگامی؛ چه قبل از خلقت و چه در حین حیات و بعد از وفات او بوده میباشد.[۵۴] شهابالدین آلوسی (درگذشت: ۱۲۷۰ق)، مفسر شافعیمذهب، نیز توسل به منزلت و جایگاه فرستاده(ص) و اشخاص صالحی که نزد معبود دارنده رده باشند را مشروع دانسته میباشد.[۵۵]
جعفر سبحانی از علمای شیعه میگوید: توسل به حق و مقام پیامبران و بندگان باتقوا بهاین مضمون وجود ندارد که برای آنها یک حق ذاتی بر پروردگار ما یحتاج میباشد تا کفر به شمار آید؛ بلکه کلیه حق وابسته به معبود میباشد و وی از روی فضل و ادب و کرامتش به بعضا بندگان و در جهت تکریم آنها، رده و منزلتی اعطا نموده است.[۵۶]
دار الإفتاء مصر، در جواب به حکم توسل به منزلت و مقام نبی(ص)، با استناد به آیه ۳۵ سوره مائده و آیه ۵۷ سوره اسراء و برخی احادیث، اینگونه فتوا داده میباشد که فرقی در میان توسل به رده نبی(ص) و توسل به خویش او وجود ندارد و توسل به رده و جایگاه رسول(ص) و بقیه انبیاء، از کارها مشروعی میباشد که مشروعیت آن در قرآن و سنت رسول ثابت گردیده است.[۵۷]
واقعهلحاظ مسلمانها در مشروعیت توسل به قرآن و اسماء الهی
توسل به اسماء و صفات الهی
توسل به اسماء و صفات الهی بدین شکل میباشد که به عنوان مثالً توسلکننده بگوید: «اللّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِاسْمِک یا این که اللّهُ، یا این که رَحْاینجانبُ، یا این که رَحِیمُ...خَلِّصْنا مِنَ النَّارِ یا این که رَبِّ؛ خدایا از تو میخواهم به نامت، ای معبود، ای بخشنده، ای کریم و مهربان...مارا از حریق رهایی نصیب ای خداوند اینجانب».[۵۸] گفته میگردد دربین مسلمانها هیچ اختلافی در مشروعیت این پیمان از توسل نیست.[۵۹] در آیه ۱۸۰ سوره اعراف معبود فرمان داده که با اسماء حُسْنا خوانده خواهد شد.[۶۰] همینطور گفته می شود احادیث متعددی از رسول(ص) و امامان معصوم(ع)[۶۱] بر مشروعیت این نوع توسل دلالت دارا هستند.[۶۲] دعای جوشن بزرگ شامل صد حایل میباشد و در آن به ۱۰۰۱ نام و صفت از اوصاف الهی توسل می شود.[۶۳] همینطور در روایاتی به قرائت این دعا در شبهای قدر پیشنهاد گردیده است.[۶۴]

فعالیتهای آموزشی و فرهنگی حسینیه نصرت مشهد