اساتید و شاگردان
ابوالفرج اصفهانی در مجالس علمی بخش اعظمی از عالمان همبعدازظهر خویش حضور یافته میباشد. خطیب بغدادی و یاقوت حموی، به تعدادی بدن از مشایخ وی اشاره کردهاند؛[۲۴] ابوبکر بن درید، یکیاز مشایخ او دانسته شدهاست.[۲۵] بعضا دیگر از اساتید او عبارتند از: محمد بن جریر بن یزید طبری، جعفر بن قدامه، ابوبکر ابن انباری، فضل و ادب بن عفاف جمحی، علی بن سلیمان اخفش، نفطویه، محمد بن عبدالله حضرمی، محمد بن جعفر قتات، حسین بن قدمت ابن ابی احوص ثقفی، علی بن عباس مقانعی، علی بن اسحاق بن زاطیا، ابو خبیب برتی، و محمد بن عباس حسینیه نصرت مشهد یزید.[۲۶]
بعضا عالمان همانند ابو زکریا یحیی، ابوالحسین بن دینار، علی بن ابراهیم دهکی، دارقطنی، ابو اسحاق طبری، ابراهیم بن مخلد و محمد بن ابی الفوارس، و تنوخی، شاگردان او به شمار آدرس حسینیه نصرت مشهد آمدهاند.[۲۷]
اثرها
اثرها تألیفی زیادی به ابوالفرج اصفهانی منسوب میباشد.[۲۸] او اثر ها اکثری، بهویژه در شعر و نسبشناسی، تألیف نموده است؛ به سیرتکاملای که بعضی کتابشناسان، در حدود ۳۰ تاثیر به وی منسوب دانستهاند.[۲۹] مشهورترین اثر ها به مکان باقیمانده از او، مقاتل الطالبیین و الاغانی میباشد.[۳۰] بعضی دیگر از تألیفات وی عبارتند از نسب بنی عبدشمس، روز ها العرب و جمهرة النسب، آداب الغربا، الأخبار و النوادر، نسب بنی رزرو حسینیه نصرت مشهد شیبان.[۳۱]
روحانی طوسی در کتاب فهرست خویش، دو کتاب دیگر از وی با اسمهای «ما نزل اینجانب القرآن فی أمیر المؤمنین و أهل بیته(ع)»، و «فیه صحبت فاطمة(ع) فی فدک» بیان نموده است.[۳۲] اشعار فراوانی در موضوعات متعدد به او نسبت داده شده و در پیشگفتار کتاب الأغانی، بعضا از این اشعار، شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نقل شدهاست.[۳۳]
کتاب مقاتل الطالبیین تاثیر ابوالفرج اصفهانی
مقاتل الطالبیین
نوشته ی علمیٔ اساسی: مقاتل الطالبیین (کتاب)
کتاب مقاتل الطالبیین، به لهجه عربی، در ۱۹ فصل و ۲۱۶ نصیب، به ذکر سرگذشت فرزندان و نوادگان ابوطالب، بابا امام علی(ع) می پردازد.[۳۴] گستردن تفصیلی شهید شدن جعفر بن ابیطالب، امام علی(ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، مالک فخ، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)، از شاخصههای مقاتل الطالبیین دانسته گردیده است.[۳۵] این کتاب به نحوه روایی تدوین گردیده و در سی سالگی ابوالفرج اصفهانی، یعنی حوالی سال ۳۱۳ق مندرج میباشد.[۳۶] روضه خوان اثر گذار در کتاب الإرشاد، بخش اعظمی از احادیث مقاتل الطالبیین را نقل نموده است.[۳۷] ابوالفرج اصفهانی، چنانکه فرستاده جعفریان گفته، احادیث کتاب مقاتل الطالبیین را عمدتا از کتاب المبیضة فی أخبار آل ابی طالب، نوشته احمد بن عبیدالله ثقفی نقل کرده و همینطور از کتاب دیگری به اسم مقاتل الطالبیین، نوشته محمد بن علی بن حمزه علوی هم استعمال نموده است.[۳۸]
این کتاب به باعث جامعیت و اعتنا در نقل خبرها، آیتم دقت اکثری از مولفان قرار گرفته میباشد؛ بهسیرتکاملای که برخی زیرا روضه خوان موثر آن را از منابع مهم معرفی کردهاند.[۳۹]
الأغانی
نوشتهی علمیٔ اساسی: الاغانی
الأغانی، در مقطع ۵۰ سال بوسیله ابوالفرج اصفهانی تودهآوری و تألیف گردیده[۴۰] و در دوران یک سری قرن، از منابع اصلی درباره موسیقی، ادبیات، تاریخ و هنر روزگار فرهنگ اسلامی محسوب میگردیده است.[۴۱] این کتاب اصلی ترین دائرة المعارف موسیقی و فرهنگ وتمدن، و نیز جامعترین دیوان نظم و نثر و احادیث عرب جاهلی و صدر اسلام خوانده گردیده[۴۲] که دربردارنده گروهای از گستردن اوضاع سازندگان و خواننده گان و نوازندگان موسیقی و نغمههای آن زمانه به حساب می آید.[۴۳] این کتاب در ۲۰ جلد درج شده میباشد.[۴۴] زرکلی در کتاب خویش، الاعلام، داعیه کرده که ابوالفرج اصفهانی، کتاب الأغانی را برای حکم دهنده اموی اندلس ارسال کرد و از وی مشوق گرفت.[۴۵]
اساتید و شاگردان
ابوالفرج اصفهانی در مجالس علمی بخش اعظمی از عالمان همبعدازظهر خویش حضور یافته میباشد. خطیب بغدادی و یاقوت حموی، به تعدادی بدن از مشایخ وی اشاره کردهاند؛[۲۴] ابوبکر بن درید، یکیاز مشایخ او دانسته شدهاست.[۲۵] بعضا دیگر از اساتید او عبارتند از: محمد بن جریر بن یزید طبری، جعفر بن قدامه، ابوبکر ابن انباری، فضل و ادب بن عفاف جمحی، علی بن سلیمان اخفش، نفطویه، محمد بن عبدالله حضرمی، محمد بن جعفر قتات، حسین بن قدمت ابن ابی احوص ثقفی، علی بن عباس مقانعی، علی بن اسحاق بن زاطیا، ابو خبیب برتی، و محمد بن عباس حسینیه نصرت مشهد یزید.[۲۶]
بعضا عالمان همانند ابو زکریا یحیی، ابوالحسین بن دینار، علی بن ابراهیم دهکی، دارقطنی، ابو اسحاق طبری، ابراهیم بن مخلد و محمد بن ابی الفوارس، و تنوخی، شاگردان او به شمار آدرس حسینیه نصرت مشهد آمدهاند.[۲۷]
اثرها
اثرها تألیفی زیادی به ابوالفرج اصفهانی منسوب میباشد.[۲۸] او اثر ها اکثری، بهویژه در شعر و نسبشناسی، تألیف نموده است؛ به سیرتکاملای که بعضی کتابشناسان، در حدود ۳۰ تاثیر به وی منسوب دانستهاند.[۲۹] مشهورترین اثر ها به مکان باقیمانده از او، مقاتل الطالبیین و الاغانی میباشد.[۳۰] بعضی دیگر از تألیفات وی عبارتند از نسب بنی عبدشمس، روز ها العرب و جمهرة النسب، آداب الغربا، الأخبار و النوادر، نسب بنی رزرو حسینیه نصرت مشهد شیبان.[۳۱]
روحانی طوسی در کتاب فهرست خویش، دو کتاب دیگر از وی با اسمهای «ما نزل اینجانب القرآن فی أمیر المؤمنین و أهل بیته(ع)»، و «فیه صحبت فاطمة(ع) فی فدک» بیان نموده است.[۳۲] اشعار فراوانی در موضوعات متعدد به او نسبت داده شده و در پیشگفتار کتاب الأغانی، بعضا از این اشعار، شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نقل شدهاست.[۳۳]
کتاب مقاتل الطالبیین تاثیر ابوالفرج اصفهانی
مقاتل الطالبیین
نوشته ی علمیٔ اساسی: مقاتل الطالبیین (کتاب)
کتاب مقاتل الطالبیین، به لهجه عربی، در ۱۹ فصل و ۲۱۶ نصیب، به ذکر سرگذشت فرزندان و نوادگان ابوطالب، بابا امام علی(ع) می پردازد.[۳۴] گستردن تفصیلی شهید شدن جعفر بن ابیطالب، امام علی(ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، مالک فخ، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)، از شاخصههای مقاتل الطالبیین دانسته گردیده است.[۳۵] این کتاب به نحوه روایی تدوین گردیده و در سی سالگی ابوالفرج اصفهانی، یعنی حوالی سال ۳۱۳ق مندرج میباشد.[۳۶] روضه خوان اثر گذار در کتاب الإرشاد، بخش اعظمی از احادیث مقاتل الطالبیین را نقل نموده است.[۳۷] ابوالفرج اصفهانی، چنانکه فرستاده جعفریان گفته، احادیث کتاب مقاتل الطالبیین را عمدتا از کتاب المبیضة فی أخبار آل ابی طالب، نوشته احمد بن عبیدالله ثقفی نقل کرده و همینطور از کتاب دیگری به اسم مقاتل الطالبیین، نوشته محمد بن علی بن حمزه علوی هم استعمال نموده است.[۳۸]
این کتاب به باعث جامعیت و اعتنا در نقل خبرها، آیتم دقت اکثری از مولفان قرار گرفته میباشد؛ بهسیرتکاملای که برخی زیرا روضه خوان موثر آن را از منابع مهم معرفی کردهاند.[۳۹]
الأغانی
نوشتهی علمیٔ اساسی: الاغانی
الأغانی، در مقطع ۵۰ سال بوسیله ابوالفرج اصفهانی تودهآوری و تألیف گردیده[۴۰] و در دوران یک سری قرن، از منابع اصلی درباره موسیقی، ادبیات، تاریخ و هنر روزگار فرهنگ اسلامی محسوب میگردیده است.[۴۱] این کتاب اصلی ترین دائرة المعارف موسیقی و فرهنگ وتمدن، و نیز جامعترین دیوان نظم و نثر و احادیث عرب جاهلی و صدر اسلام خوانده گردیده[۴۲] که دربردارنده گروهای از گستردن اوضاع سازندگان و خواننده گان و نوازندگان موسیقی و نغمههای آن زمانه به حساب می آید.[۴۳] این کتاب در ۲۰ جلد درج شده میباشد.[۴۴] زرکلی در کتاب خویش، الاعلام، داعیه کرده که ابوالفرج اصفهانی، کتاب الأغانی را برای حکم دهنده اموی اندلس ارسال کرد و از وی مشوق گرفت.[۴۵]

آدرس حسینیه نصرت مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از حضور در مراسم