فاطمه بنت حسین بن علی بن ابیطالب(ع) دختر امام حسین(ع). مادرش امّاسحاق دختر طلحة بن عبیدالله میباشد. فاطمه در حادثه کربلا حضور داشت و اسیر شد. وی در کوفه خطبه خواند و کوفیان را شماتت کرد. بنابر حدیث امام باقر(ع)، امام حسین(ع) پیش از شهید شدن، ودایع امامت و وصایای مکتوب خویش را به وی سپرد و وی بعداً آنان را به امام سجاد(ع) بخشید. او از پدرش و برادرش امام سجاد(ع) قصه نقل حسینیه نصرت مشهد نموده است.
معرفی
فاطمه دختر امام حسین(ع) از اماسحاق میباشد.[۱] تاریخ ظریف به دنیا آمدن وی معین وجود ندارد؛ اما زیرا مادرش، در آغاز، همسر امام حسن(ع) بود و پس از شهیدشدن وی (۴۹ یا این که ۵۰ق)، به همسری امام حسین(ع) درآمد، به دنیاآمدن او بعداز سال ۵۰ق بوده میباشد از این رو بعضا احتمال دادهاند که در سال ۵۱ قمری به عالم آمده باشد.[۲] فاطمه را بلندمرتبهترین دختر امام حسین(ع) دانستهاند.[۳] نقل شدهاست امام حسین(ع) از در میان دو دخترش (فاطمه و سکینه)، فاطمه را مشابهخیس به فاطمه بنت پیامبرالله خواند. این وقتی بود که حسن مُثَنّی فرزند امام حسن(ع) فاطمه را از امام حسین(ع) خواستگاری کرد.[۴] وی قبل از حادثه کربلا با فاطمه آدرس حسینیه نصرت مشهد وصلت کرد.[۵]
حضور در کربلا و اسارت
فاطمه و همسرش حسن مُثَنّی در اتفاق عاشورا حضور داشتند.[۶] حسن در روز عاشورا یار و همدم امام حسین(ع) جنگید و زخمی و اسیر شد. همخاندان مادرش، اسماء بن خارجه فزاری او را نجات بخشید. وی در کوفه ذیل معالجه قرار گرفت و بعد از بهبودی به مدینه برگشت.[۷] فاطمه به یار و همدم دیگر اعضای خویشان امام حسین(ع)، به اسارت به کوفه و شام برده شد.[۸] برخی از ماجراهای هجوم به چادرها و روزگار اسارت اسیران کربلا از وی نقل گردیدهاست.[۹] بین وی و یزید در دربار شام سخنانی رد و بدل شوید.[۱۰] احمد بن علی طبرسی، دعواهای وی با اهل کوفه را آورده میباشد.[۱۱] بر پایه ی بعضی نقلها مردی شامی از یزید خواست، فاطمه بنت الحسین را به کنیزی به وی دهد، ولی این درخواست با برخورد تند حضرت زینب مواجه شد و یزید آن مرد شامی را ساکت رزرو حسینیه نصرت مشهد کرد.[۱۲]
رده
جابجایی ودایع امامت
بنابر حدیثی از امام باقر(ع)، امام حسین(ع) پبش از شهید شدن، ودایع امامت و وصایای مکتوب خویش را به فاطمه سپرد و وی ابعاد آنانرا به امام سجاد(ع) تحویل اعطا کرد.[۱۳]
داستان حدیث
فاطمه از طبقه چهارم راویان حدیث و در زمره تابعین ثقه شمرده میگردد.[۱۴] وی از پدرش امام حسین(ع)، عبدالله بن عباس و اسماء بنت عُمَیس قصه نقل نموده است.[۱۵] آورده شده که او از حضرت فاطمه(س)، بهشکل مرسل قصه نموده است. وی همینطور از پدرش حسین بن علی(ع)، عمهاش حضرت زینب(س)، برادرش امام سجاد(ع)، عبدالله بن عباس، عایشه، اسما بنت عمیس و بلال نیز بهسیرتکامل مرسل، ماجرا شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۱۶]
خطبه در کوفه
نوشتهیعلمیٔ مهم: خطبه فاطمه صغری در کوفه
فاطمه هنگام اسارت در کوفه سخنرانی کرد. او دراین سخنرانی، مصیبتهایی که از جانب کوفیان به اهلبیت امام حسین رسیده بود را یادآور میشود. محتوای خطبه عبارت میباشد از:
ستایش و ثناء معبود و اقرار به رسالت نبی (ص).
شهیدشدن امام حسین (ع).
عدم کمک کوفیان و شهیدشدن امام علی(ع).
مقام و فضائل اهلبیت (ع).
نکوهش کوفیان.
وعده عذاب مادی و اُخروی به کوفیان.[۱۷]
در سوگ حسن مثنی
اورده شده فاطمه بعد از درگذشت حسن مُثَنّی، یکسال بر مزار وی به سوگ گرد هم آیی و روز ها روزه میگرفت و شبها به عبادت میپرداخت.[۱۸]
فاطمه بعد از درگذشت حسن مثنی، با عبدالله بن عمرو بن عثمان بن عفان وصلت کرد.[۱۹] بعداز مرگ عبدالله، عبدالرحمان بن ضحاک، والی مدینه، از فاطمه خواستگاری کرد که وی نپذیرفت.[۲۰] عبدالرحمان فاطمه را ارعاب کرد که آبروی اورا با شلاق زدن فرزندش عبدالله به جرم شرابخواری خواهد پیروزی.[۲۱] فاطمه گلایه به خلیفه وقت موفقیت و خلیفه، عبدالرحمان را برکنار، زندان، شکنجه و جریمه کرد.[۲۱]
فاطمه از حسن مثنی، چهار فرزند به اسمهای عبدالله، ابراهیم، حسن و زینب داشت[۲۲] و زیرا سادات طباطبایی از نسل ابراهیم فرزند فاطمه و حسن مثنی میباشند به آن ها سید حسنی و حسینی می گویند. از همسر دومش عبدالله بن عمرو بن عثمان، دارنده سه فرزند به اسمهای محمد دیباج، قاسم و رقیه شد.[۲۳] بیشتر فرزندان و نوادگان او، در نزاع با خلفای بنی عباس به شهید شدن رسیدند یا این که زندانی شدند.[۲۴]
وفات
به گفته سبط ابن جوزی در تذکره الخواص، فاطمه دختر امام حسین(ع) نزدیک به سال ۱۱۷ق، در مدینه درگذشت.[۲۵] اما شمس الدین ذهبی سال وفات او را ۱۱۰ق نقل نموده است.[۲۶] همینطور برخی از مورخان فارغ از اشاره به تاریخ وفات، گفتهاند وی در هنگام وفات، نود سال داشتهمیباشد.[۲۷] در دیگر منابع آمده او در حین خلافت هشام بن عبدالملک (حکومت: ۱۰۵-۱۲۵ق) درگذشت.[۲۸] قبری در گورستان باب الصغیر به او منسوب میباشد.[۲۹]
مُسنَد فاطمه بنت الحسین(ع)
مُسنَدُ فاطمةَ بنتِ الحسین(ع) تألیف سید علیرضا سيد كُباری قم، انتشارات زائر، ۱۳۷۶ش
پانویس
فاطمه بنت حسین بن علی بن ابیطالب(ع) دختر امام حسین(ع). مادرش امّاسحاق دختر طلحة بن عبیدالله میباشد. فاطمه در حادثه کربلا حضور داشت و اسیر شد. وی در کوفه خطبه خواند و کوفیان را شماتت کرد. بنابر حدیث امام باقر(ع)، امام حسین(ع) پیش از شهید شدن، ودایع امامت و وصایای مکتوب خویش را به وی سپرد و وی بعداً آنان را به امام سجاد(ع) بخشید. او از پدرش و برادرش امام سجاد(ع) قصه نقل حسینیه نصرت مشهد نموده است.
معرفی
فاطمه دختر امام حسین(ع) از اماسحاق میباشد.[۱] تاریخ ظریف به دنیا آمدن وی معین وجود ندارد؛ اما زیرا مادرش، در آغاز، همسر امام حسن(ع) بود و پس از شهیدشدن وی (۴۹ یا این که ۵۰ق)، به همسری امام حسین(ع) درآمد، به دنیاآمدن او بعداز سال ۵۰ق بوده میباشد از این رو بعضا احتمال دادهاند که در سال ۵۱ قمری به عالم آمده باشد.[۲] فاطمه را بلندمرتبهترین دختر امام حسین(ع) دانستهاند.[۳] نقل شدهاست امام حسین(ع) از در میان دو دخترش (فاطمه و سکینه)، فاطمه را مشابهخیس به فاطمه بنت پیامبرالله خواند. این وقتی بود که حسن مُثَنّی فرزند امام حسن(ع) فاطمه را از امام حسین(ع) خواستگاری کرد.[۴] وی قبل از حادثه کربلا با فاطمه آدرس حسینیه نصرت مشهد وصلت کرد.[۵]
حضور در کربلا و اسارت
فاطمه و همسرش حسن مُثَنّی در اتفاق عاشورا حضور داشتند.[۶] حسن در روز عاشورا یار و همدم امام حسین(ع) جنگید و زخمی و اسیر شد. همخاندان مادرش، اسماء بن خارجه فزاری او را نجات بخشید. وی در کوفه ذیل معالجه قرار گرفت و بعد از بهبودی به مدینه برگشت.[۷] فاطمه به یار و همدم دیگر اعضای خویشان امام حسین(ع)، به اسارت به کوفه و شام برده شد.[۸] برخی از ماجراهای هجوم به چادرها و روزگار اسارت اسیران کربلا از وی نقل گردیدهاست.[۹] بین وی و یزید در دربار شام سخنانی رد و بدل شوید.[۱۰] احمد بن علی طبرسی، دعواهای وی با اهل کوفه را آورده میباشد.[۱۱] بر پایه ی بعضی نقلها مردی شامی از یزید خواست، فاطمه بنت الحسین را به کنیزی به وی دهد، ولی این درخواست با برخورد تند حضرت زینب مواجه شد و یزید آن مرد شامی را ساکت رزرو حسینیه نصرت مشهد کرد.[۱۲]
رده
جابجایی ودایع امامت
بنابر حدیثی از امام باقر(ع)، امام حسین(ع) پبش از شهید شدن، ودایع امامت و وصایای مکتوب خویش را به فاطمه سپرد و وی ابعاد آنانرا به امام سجاد(ع) تحویل اعطا کرد.[۱۳]
داستان حدیث
فاطمه از طبقه چهارم راویان حدیث و در زمره تابعین ثقه شمرده میگردد.[۱۴] وی از پدرش امام حسین(ع)، عبدالله بن عباس و اسماء بنت عُمَیس قصه نقل نموده است.[۱۵] آورده شده که او از حضرت فاطمه(س)، بهشکل مرسل قصه نموده است. وی همینطور از پدرش حسین بن علی(ع)، عمهاش حضرت زینب(س)، برادرش امام سجاد(ع)، عبدالله بن عباس، عایشه، اسما بنت عمیس و بلال نیز بهسیرتکامل مرسل، ماجرا شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۱۶]
خطبه در کوفه
نوشتهیعلمیٔ مهم: خطبه فاطمه صغری در کوفه
فاطمه هنگام اسارت در کوفه سخنرانی کرد. او دراین سخنرانی، مصیبتهایی که از جانب کوفیان به اهلبیت امام حسین رسیده بود را یادآور میشود. محتوای خطبه عبارت میباشد از:
ستایش و ثناء معبود و اقرار به رسالت نبی (ص).
شهیدشدن امام حسین (ع).
عدم کمک کوفیان و شهیدشدن امام علی(ع).
مقام و فضائل اهلبیت (ع).
نکوهش کوفیان.
وعده عذاب مادی و اُخروی به کوفیان.[۱۷]
در سوگ حسن مثنی
اورده شده فاطمه بعد از درگذشت حسن مُثَنّی، یکسال بر مزار وی به سوگ گرد هم آیی و روز ها روزه میگرفت و شبها به عبادت میپرداخت.[۱۸]
فاطمه بعد از درگذشت حسن مثنی، با عبدالله بن عمرو بن عثمان بن عفان وصلت کرد.[۱۹] بعداز مرگ عبدالله، عبدالرحمان بن ضحاک، والی مدینه، از فاطمه خواستگاری کرد که وی نپذیرفت.[۲۰] عبدالرحمان فاطمه را ارعاب کرد که آبروی اورا با شلاق زدن فرزندش عبدالله به جرم شرابخواری خواهد پیروزی.[۲۱] فاطمه گلایه به خلیفه وقت موفقیت و خلیفه، عبدالرحمان را برکنار، زندان، شکنجه و جریمه کرد.[۲۱]
فاطمه از حسن مثنی، چهار فرزند به اسمهای عبدالله، ابراهیم، حسن و زینب داشت[۲۲] و زیرا سادات طباطبایی از نسل ابراهیم فرزند فاطمه و حسن مثنی میباشند به آن ها سید حسنی و حسینی می گویند. از همسر دومش عبدالله بن عمرو بن عثمان، دارنده سه فرزند به اسمهای محمد دیباج، قاسم و رقیه شد.[۲۳] بیشتر فرزندان و نوادگان او، در نزاع با خلفای بنی عباس به شهید شدن رسیدند یا این که زندانی شدند.[۲۴]
وفات
به گفته سبط ابن جوزی در تذکره الخواص، فاطمه دختر امام حسین(ع) نزدیک به سال ۱۱۷ق، در مدینه درگذشت.[۲۵] اما شمس الدین ذهبی سال وفات او را ۱۱۰ق نقل نموده است.[۲۶] همینطور برخی از مورخان فارغ از اشاره به تاریخ وفات، گفتهاند وی در هنگام وفات، نود سال داشتهمیباشد.[۲۷] در دیگر منابع آمده او در حین خلافت هشام بن عبدالملک (حکومت: ۱۰۵-۱۲۵ق) درگذشت.[۲۸] قبری در گورستان باب الصغیر به او منسوب میباشد.[۲۹]
مُسنَد فاطمه بنت الحسین(ع)
مُسنَدُ فاطمةَ بنتِ الحسین(ع) تألیف سید علیرضا سيد كُباری قم، انتشارات زائر، ۱۳۷۶ش
پانویس
آدرس حسینیه نصرت مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از حضور در مراسم