به نقل از قاضی نیشابوری، محدث شافعیمذهب در قرن چهارم قمری، در صلح حدیبیه، سهیل بن عمرو بهیاور یکسری نفر از سران مشرکان، به حضور فرستاده(ص) آمدند و یکی وضعیت صلحطومار را اینگونه ذکر کردند: «در صورتیکه کسی از اشخاص ما، بهسوی تو آمد، اورا به ما برگردان.» فرستاده(ص) از این صحبت غمگین شد و جواب بخشید: «لَتَنْتَهُنَّ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ أَوْ لَيَبْعَثَنَّ اَللَّهُ إِلَيْكُمْ رَجُلاً اِمْتَحَنَ اَللَّهُ قَلْبَهُ لِلْإِيمَانِ يَضْرِبُ رِقَابَكُمْ عَلَى اَلدِّينِ فَقَالَ بَعْضُ مَنْ حَضَرَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ أَبُو بَكْرٍ ذَلِكَ اَلرَّجُلُ قَالَ لاَ قِيلَ فَعُمَرُ قَالَ لاَ وَ لَكِنَّهُ خَاصِفُ اَلنَّعْلِ فِي اَلْحُجْرَةِ فَتَبَادَرَ اَلنَّاسُ إِلَى اَلْحُجْرَةِ يَنْظُرُونَ مَنِ اَلرَّجُلُ فَإِذَا هُوَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ؛ ای تیم قریش، از این درخواست دست بردارید، وگرنه مردی را بهسوی شما میفرستم که خدا قلب اورا با ایمان آزموده میباشد تا گردنهای شمارا به خیال آئین خداوند بزند؛ از فرستاده پرسش شد که آن فرد ابوبکر و قدمت میباشند؟ رسول(ص) فرمود: «خیر، وی کسی میباشد که کفش منرا پینه میزند.» دراین هنگام عموم امام علی(ع) را سرگرم پینهزدن کفش رسول حسینیه نصرت مشهد دیدند.[۴۹]
ثابت امامت امام علی
شماری از عالمان، این حدیث را نماددهنده امامت امام علی(ع) دانستهاند. اینان گفتهاند مقاتله با مشرکان و گردنزدن آنها بهدستور خدا بود و خاصفالنعلی که به تفسیر ماجرا، «قلبش بهوسیله ایمان آزموده گردیده» تنهافرد لایق امامت و جانشینی رسول(ص) میباشد.[۵۲] سید هاشم بحرانی این داستان را در ارعاب فامیل ثقیف[۵۰] و نسائی در انذار «بنووَلیعه» قومای در کنده یا این که حَضرَموت آدرس حسینیه نصرت مشهد دانستهاند.[۵۱]
داستان بیانگرٔ جانشینان فرستاده
حُرّ عامِلی محدث و دانا شیعه، روایتی از رسول اکرم(ص) نقل کرده که در آن از امام علی با کنیه خاصفالنعل حافظه گردیده و بر جانشینی وی و امامت فرزندانش از نسل امام حسین(ع) تصریح گردیدهاست.[۵۳] وی در حدیث دیگری آورده نبی(ص) در پاسخ سؤال ابوبکر و قدمت دربارهٔ خلیفه بعداز خودش، جانشین خویش را خاصفالنعل نامید، درحالیکه علی(ع) درگیر پینهزدن کفش فرستاده بود.[۵۴] از عایشه نیز شبیه اینگونه روایتی نقل رزرو حسینیه نصرت مشهد گردیدهاست.[۵۵]
ابوالصلاح حلبی (م ۴۴۷ق) در تخمینالمعارف گزارشی آورده میباشد که نبی اکرم(ص) در یکی سفرهای خویش، از ابوبکر و قدمت می خواهد بر خاصفالنعل بهتیتر «امیرالمؤمنین» درود نمایند، درحالیکه امام علی(ع) درگیر وصلهکردن کفشهای نبی بود.[۵۶] خزاز تالیف کننده کتاب کفایةالاثر روایتی را بیان کرده که در آن، رسول اسلام(ص) در تعبیروتفسیر واژه «هادی» در آیه هفتم سوره رعد، امام علی(ع) را خاصفالنعل معرفی کرد که در آن مجال در کنارهای به پینهزدن کفش رسول درگیر بود و آنگاه به ذکر فضیلت ها امام پرداخت و امامان پس از خویش را دوازده بدن، به عدد نقبای بنیاسرائیل معرفی کرد و مهدی را از آنها شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد دانست.[۵۷]
استنادها به روایات خاصفالنعل
طبق پارهای از گزارشها، هنگامیکه عایشه تصمیم گرفت برعلیه امام علی(ع) کودتا نماید، از امسلمه خواست تا اورا ملازمت و همراهی نماید.[۵۸] امسلمه اورا نهی کرد و در ذکر فضیلت ها امام، به روایتی از فرستاده اکرم(ص) که جانشین خویش را خاصفالنعل دانسته بود، استناد کرد.[۵۹] عایشه سخنان امسلمه را پذیرش کرد؛[۶۰] ولی حاضر نشد دست از مخالفت با امام بردارد.[۶۱] بر طبق بعضی نقلها عایشه بعداز شنیدن گفتههای امسلمه، تصمیم گرفت دست از کودتا بر علیه امام علی(ع) بردارد، البته عبدالله بن زبیر اورا از این شغل پشیمان ایجاد کرد.[۶۲]
خویش امام علی(ع) نیز در پارهای از سخنانش به روایات خاصفالنعل استناد[۶۳] و بهاین قضیه افتخار میکرد.[۶۴] مثلا، احمد بن علی طبرسی محدث و متکلم شیعه در قرن ششم قمری، در کتابش، الاحتجاج به گزارشی پرداخته که امام برای ثابت حقانیت خویش در نزاع جمل بدین مسئله تمسک جسته میباشد.[۶۵]
انگیزه به کارگیری از کنیه
اورده شده عامل به کارگیری فرستاده اسلام(ص) از تعبیر و تفسیر خاصفالنعل برای امام علی(ع)، نشانه دادن نقطع ی عطف تواضع امام با وجود منزلت ویژه و رابطه مجاورت وی با نبی اسلام(ص) بود. طبق این کلام، نبی بهشکل غیرمستقیم عموم را به رهبری فردی که از خصوصیت تواضع شامل است، رهنمون ایجاد کرد.[۶۶] بعضا معتقدند که به کار گیری از تعبیروتفسیر تازه بهمکان اسم دارای اسم و رسم، باعث ماندگاری آن در یادها میگردد و نبی با به کارگیری از تعابیر متعدد برای معرفی امام علی(ع)، قضیه را برای ماندگاری بیشتر وی در اذهان عموم آماده نمود؛ چنانکه به کارگیری رسول از تفسیر ابوتراب برای علی(ع) در همین راستا بوده میباشد.[۶۷]
در نظم و شعر
کتاب علیٌ(ع) خاصفُ نَعلِ النَّبی(ص)
احادیث خاصفالنعل در اشعار شاعران در حین تاریخ رفلکس داشته میباشد.[۶۸] برای مثال سید حِمیَری، [۶۹] ابوعلویه اصفهانی، سید مهدی بحرالعلوم و بقیه افراد در اشعارشان، به حدیث خاصفالنعل اشاره کرده[۷۰] یا این که از تیتر خاصفالنعل بهتیتر لقبی برای امام علی(ع) حافظه کردهاند.[۷۱] کتابهای گوناگونی به نقل این اشعار پرداختهاند.[۷۲]
تکنگاری
کتاب «علیٌ(ع) خاصفُ نَعلِ النَّبی(ص) و قراءةٌ فی رُموزِ الْحدیث و معانیه» به گویش عربی، نوشته ماجد عطیه میباشد. مولف با بیان حدیث نبوی خاصفالنعل، درپی ثابت امامت و خلافت بلافصل، امام علی(ع) میباشد.[۷۳]
نقطه پايانطومار ارشد با تیتر «ثابت امامت بلافصل امیرالمومنین(ع) در حدیث مقاتله (خاصفالنعل)، با تأکید بر طرز علامه میر حامد حسین» نگاشته گردیده که به اعتبارسنجی و دلالتسنجی حدیث پرداخته میباشد.[۷۴]
نوشتهیعلمیای با تیتر «معناکاوی ماجراهای مبارزه تأویل» به رسیدگی معنای ظریف تأویل در قصه جنگ خاصفالنعل برای تأویل قرآن پرداخته میباشد.[۷۵]
به نقل از قاضی نیشابوری، محدث شافعیمذهب در قرن چهارم قمری، در صلح حدیبیه، سهیل بن عمرو بهیاور یکسری نفر از سران مشرکان، به حضور فرستاده(ص) آمدند و یکی وضعیت صلحطومار را اینگونه ذکر کردند: «در صورتیکه کسی از اشخاص ما، بهسوی تو آمد، اورا به ما برگردان.» فرستاده(ص) از این صحبت غمگین شد و جواب بخشید: «لَتَنْتَهُنَّ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ أَوْ لَيَبْعَثَنَّ اَللَّهُ إِلَيْكُمْ رَجُلاً اِمْتَحَنَ اَللَّهُ قَلْبَهُ لِلْإِيمَانِ يَضْرِبُ رِقَابَكُمْ عَلَى اَلدِّينِ فَقَالَ بَعْضُ مَنْ حَضَرَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ أَبُو بَكْرٍ ذَلِكَ اَلرَّجُلُ قَالَ لاَ قِيلَ فَعُمَرُ قَالَ لاَ وَ لَكِنَّهُ خَاصِفُ اَلنَّعْلِ فِي اَلْحُجْرَةِ فَتَبَادَرَ اَلنَّاسُ إِلَى اَلْحُجْرَةِ يَنْظُرُونَ مَنِ اَلرَّجُلُ فَإِذَا هُوَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ؛ ای تیم قریش، از این درخواست دست بردارید، وگرنه مردی را بهسوی شما میفرستم که خدا قلب اورا با ایمان آزموده میباشد تا گردنهای شمارا به خیال آئین خداوند بزند؛ از فرستاده پرسش شد که آن فرد ابوبکر و قدمت میباشند؟ رسول(ص) فرمود: «خیر، وی کسی میباشد که کفش منرا پینه میزند.» دراین هنگام عموم امام علی(ع) را سرگرم پینهزدن کفش رسول حسینیه نصرت مشهد دیدند.[۴۹]
ثابت امامت امام علی
شماری از عالمان، این حدیث را نماددهنده امامت امام علی(ع) دانستهاند. اینان گفتهاند مقاتله با مشرکان و گردنزدن آنها بهدستور خدا بود و خاصفالنعلی که به تفسیر ماجرا، «قلبش بهوسیله ایمان آزموده گردیده» تنهافرد لایق امامت و جانشینی رسول(ص) میباشد.[۵۲] سید هاشم بحرانی این داستان را در ارعاب فامیل ثقیف[۵۰] و نسائی در انذار «بنووَلیعه» قومای در کنده یا این که حَضرَموت آدرس حسینیه نصرت مشهد دانستهاند.[۵۱]
داستان بیانگرٔ جانشینان فرستاده
حُرّ عامِلی محدث و دانا شیعه، روایتی از رسول اکرم(ص) نقل کرده که در آن از امام علی با کنیه خاصفالنعل حافظه گردیده و بر جانشینی وی و امامت فرزندانش از نسل امام حسین(ع) تصریح گردیدهاست.[۵۳] وی در حدیث دیگری آورده نبی(ص) در پاسخ سؤال ابوبکر و قدمت دربارهٔ خلیفه بعداز خودش، جانشین خویش را خاصفالنعل نامید، درحالیکه علی(ع) درگیر پینهزدن کفش فرستاده بود.[۵۴] از عایشه نیز شبیه اینگونه روایتی نقل رزرو حسینیه نصرت مشهد گردیدهاست.[۵۵]
ابوالصلاح حلبی (م ۴۴۷ق) در تخمینالمعارف گزارشی آورده میباشد که نبی اکرم(ص) در یکی سفرهای خویش، از ابوبکر و قدمت می خواهد بر خاصفالنعل بهتیتر «امیرالمؤمنین» درود نمایند، درحالیکه امام علی(ع) درگیر وصلهکردن کفشهای نبی بود.[۵۶] خزاز تالیف کننده کتاب کفایةالاثر روایتی را بیان کرده که در آن، رسول اسلام(ص) در تعبیروتفسیر واژه «هادی» در آیه هفتم سوره رعد، امام علی(ع) را خاصفالنعل معرفی کرد که در آن مجال در کنارهای به پینهزدن کفش رسول درگیر بود و آنگاه به ذکر فضیلت ها امام پرداخت و امامان پس از خویش را دوازده بدن، به عدد نقبای بنیاسرائیل معرفی کرد و مهدی را از آنها شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد دانست.[۵۷]
استنادها به روایات خاصفالنعل
طبق پارهای از گزارشها، هنگامیکه عایشه تصمیم گرفت برعلیه امام علی(ع) کودتا نماید، از امسلمه خواست تا اورا ملازمت و همراهی نماید.[۵۸] امسلمه اورا نهی کرد و در ذکر فضیلت ها امام، به روایتی از فرستاده اکرم(ص) که جانشین خویش را خاصفالنعل دانسته بود، استناد کرد.[۵۹] عایشه سخنان امسلمه را پذیرش کرد؛[۶۰] ولی حاضر نشد دست از مخالفت با امام بردارد.[۶۱] بر طبق بعضی نقلها عایشه بعداز شنیدن گفتههای امسلمه، تصمیم گرفت دست از کودتا بر علیه امام علی(ع) بردارد، البته عبدالله بن زبیر اورا از این شغل پشیمان ایجاد کرد.[۶۲]
خویش امام علی(ع) نیز در پارهای از سخنانش به روایات خاصفالنعل استناد[۶۳] و بهاین قضیه افتخار میکرد.[۶۴] مثلا، احمد بن علی طبرسی محدث و متکلم شیعه در قرن ششم قمری، در کتابش، الاحتجاج به گزارشی پرداخته که امام برای ثابت حقانیت خویش در نزاع جمل بدین مسئله تمسک جسته میباشد.[۶۵]
انگیزه به کارگیری از کنیه
اورده شده عامل به کارگیری فرستاده اسلام(ص) از تعبیر و تفسیر خاصفالنعل برای امام علی(ع)، نشانه دادن نقطع ی عطف تواضع امام با وجود منزلت ویژه و رابطه مجاورت وی با نبی اسلام(ص) بود. طبق این کلام، نبی بهشکل غیرمستقیم عموم را به رهبری فردی که از خصوصیت تواضع شامل است، رهنمون ایجاد کرد.[۶۶] بعضا معتقدند که به کار گیری از تعبیروتفسیر تازه بهمکان اسم دارای اسم و رسم، باعث ماندگاری آن در یادها میگردد و نبی با به کارگیری از تعابیر متعدد برای معرفی امام علی(ع)، قضیه را برای ماندگاری بیشتر وی در اذهان عموم آماده نمود؛ چنانکه به کارگیری رسول از تفسیر ابوتراب برای علی(ع) در همین راستا بوده میباشد.[۶۷]
در نظم و شعر
کتاب علیٌ(ع) خاصفُ نَعلِ النَّبی(ص)
احادیث خاصفالنعل در اشعار شاعران در حین تاریخ رفلکس داشته میباشد.[۶۸] برای مثال سید حِمیَری، [۶۹] ابوعلویه اصفهانی، سید مهدی بحرالعلوم و بقیه افراد در اشعارشان، به حدیث خاصفالنعل اشاره کرده[۷۰] یا این که از تیتر خاصفالنعل بهتیتر لقبی برای امام علی(ع) حافظه کردهاند.[۷۱] کتابهای گوناگونی به نقل این اشعار پرداختهاند.[۷۲]
تکنگاری
کتاب «علیٌ(ع) خاصفُ نَعلِ النَّبی(ص) و قراءةٌ فی رُموزِ الْحدیث و معانیه» به گویش عربی، نوشته ماجد عطیه میباشد. مولف با بیان حدیث نبوی خاصفالنعل، درپی ثابت امامت و خلافت بلافصل، امام علی(ع) میباشد.[۷۳]
نقطه پايانطومار ارشد با تیتر «ثابت امامت بلافصل امیرالمومنین(ع) در حدیث مقاتله (خاصفالنعل)، با تأکید بر طرز علامه میر حامد حسین» نگاشته گردیده که به اعتبارسنجی و دلالتسنجی حدیث پرداخته میباشد.[۷۴]
نوشتهیعلمیای با تیتر «معناکاوی ماجراهای مبارزه تأویل» به رسیدگی معنای ظریف تأویل در قصه جنگ خاصفالنعل برای تأویل قرآن پرداخته میباشد.[۷۵]
آدرس حسینیه نصرت مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از حضور در مراسم