(درگذشت: ۴۷۳ق) داعی اسماعیلیه و نهادگذار حکومت صلیحیان یمن بود که از فاطمیان تامین میکرد. وی در سال ۴۵۴ق توانست حدودا کل حیطه یمن را پایین سلطه خویش در آورد. مدتی آنگاه با اذن مُستنصِر، خلیفه فاطمی وقت، حکومتش را به طور علنی تأسیس نمود و به اسم وی خطبه خواند. بعداز بسط فتوحات و احاطه بر یمن، در سال ۴۵۵ق وارد مکه شد و با اجرا اصلاحاتی، رضایت عموم را جلب حسینیه نصرت مشهد کرد.
صلیحی آغاز شافعیمذهب بود؛ بعد از آن به اسماعیلیه گروید و جانشین سلیمان بن عبدالله زَواحی، داعی اسماعیلیه شد. وی در سفرهای مختلف به حج، رابطه با سنیمذهبان را تقویت کرد و متکی بودن آنهارا برای ملازمت و همراهی با نهضتش جلب نمود. وی در حکومتش بر اجرای عدل و داد و خلق نیک با عموم تأکید داشت.علی بن محمد در سال ۴۷۳ق در وسط هجرت حج به دست سعید بن نَجاح کشته شد و فرزندش احمد، ملقب به المُکَرَّم، جانشین وی آدرس حسینیه نصرت مشهد شد.
تأسیس حکومت صلیحیان نوشتهی علمیٔ مهم: حکومت صلیحیان، علی بن محمد صلیحی از داعیان اسماعیلیه بود و توانست با فتح بخشها متعدد یمن در ۴۵۵ق بر تک تک مرزو بوم یمن غلبه کرده[۱] به نمایندگی از خلیفه فاطمی وقت حکومت صلیحیان را سازه کرد. پایتخت حکومتی وی صنعا بود.[۲] بیان شده موفقیت دانش آموز و قاطع وی بر یمن در زمان نادانی و اسلام بیسوابق رزرو حسینیه نصرت مشهد بود.[۳]
نهادگذار حکومت صلیحیان پیش از واپسین سفرش به حج، که در آن مهاجرت کشته شد، فرزندش احمد بن علی ملقب به المکرّم را جانشین خویش در صنعا قرار بخشید و خلیفه فاطمی نیز بعد از مرگ علی، حکومت فرزندش را به رسمیت شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد آشنایی.[۴]
استارت جنبش
وی در سال ۴۲۹ق[۵] یا این که ۴۳۹ق[۶] بر روی کوه مسار در استان صنعا در یمن تکان خویش را شروع کرد و در آنجا قلعهها و بناهای محکمی تشکیل داد.[۷] او توانست قبایل مخالف حیطه حَسر را با خویش یار نماید.[۸] در سال ۴۴۰ق و در یکیاز نبردهای صلیحی با معارضان، ابوالفتح دیلمی، امام و مفسر زیدی قرن پنجم به یاور یارانش در منطقه نجد الجاح کشته شد.[۹]
در یمنِ آنزمانه وحدت سیاسی وجود نداشت. حکومتهای ناحیهای دایم با هم در ستیز بودند و فقط وجه مشترک آنها لینک با حکومت عباسیان در بغداد، در پوسته مشکل خطبه و ضرب سکه به اسم خلیفه عباسی و اعلام وفاداری ظاهری به وی بود.[۱۰] صلیحی در مکاتبهای با مستنصر، خلیفه فاطمی اجازه تأسیس قانونی و علنی حکومتش را اخذ کرد.[۱۱]
احاطه بر مکه و منزل کعبه
صلیحی پیرو فتوحات خویش در سال ۴۵۵ق وارد مکه شد. بر کعبه پردهای سپید پوشانید و به همدم همسرش حرّه به درون کعبه رفت. تدبیرها و اقدامات نیکویی استفاده کرد که کاهش بهاها و رضایت عموم مکه را بهدنبال داشت.[۱۲] علی صلیحی در حین قیام و حکومتش بر اجرای عدل و داد و نیکرفتاری پافشاری داشت و به اسم خلیفه فاطمی خطبه می خواند.[۱۳]
معاشطومار
ابوبی نقص علی بن محمد صُلَیْحی از خویشان هَمْدان یمن و فرزند محمد صلیحی، فقید و حکم دهنده[یادداشت ۱] شافعیمذهب بود.[۱۴] گزارش گردیده وی در محیطی با اصالت عربی تربیت شد و نمادهای بلندهمتی در او نمایان بود. بعضی عموم هم در ملاقات وی، حاکمیتش بر یمن را پیشبینی میکردند.[۱۵] سلیمان بن عبدالله زواحی، داعی الدُّعات فاطمی در یمن[۱۶] در حوزه کوهستانی حَسر، اندکی قبل از مرگ خویش، صلیحی را به شاگردی عهده دار شد. آداب دعوت و آموزههای اسماعیلیه را به وی فراگرفت و اورا جانشین خویش قرار اعطا کرد.[۱۷] علی را شخصی با آمادگی و هوش بالا معرفی کردهاند که قبل از بلوغ به بازرسی معارف پرداخت.
مطابق گزارشهای تاریخی علی صلیحی در فقه امامیه به جايگاه اجتهاد رسیده بود.[۱۸] صلیحی به برهه زمانی پانزده سال حج گزارد و حاجیان را در مسیر کوهستانی سَراة و طائف موعظه کرد.[۱۹] رابطه وی با آیینداران اهلسنت و متکی بودنسازی با آنانرا از مقدمات جنبش سیاسی و لازمه موفقیت در دعوت اسماعیلی قلمداد کردهاند.[۲۰]
کشتهشدن علی بن محمد
علی بن محمد صلیحی در مبارزههای قبل از وصال به حکومت، زیرا اقتدار مقاومت در قبال توان نجاح، حکم کننده حوزه تهامه را نداشت نزدیک به ۴۵۲ق اورا به دست کنیزی که به وی کادو کرده بود مسموم کرد.[۲۱] سرنوشت فرزند نجاح دارای شهرت به الاَحْوَل به انتقام قتل پدرش، او را در سال ۴۷۳ق در اواسط مهاجرت حج کشت.[۲۲]
پانویس
جان احمدی، «داعیان حکومتگر صلیحی در یمن»، ص۳۸.
ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۰۹ق، ج۳۲، ص۹۳.
حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۳؛ المطاع، تاریخ الیمن الاسلامی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۲۷.
جان احمدی، «داعیان حکومتگر صلیحی در یمن»، ص۳۹.
ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۰۹ق، ج۳۲، ص۹۲؛ المطاع، تاریخ الیمن الاسلامی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۲۶.
حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۲.
جان احمدی، «داعیان حکومتگر صلیحی در یمن»، ص۳۸.
حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۳.
همدانی، الصلیحیون و الحرکة الفاطمیة فی الیمن، دار المختار، ص۸۲.
تامر، اَرویٰ مقتدرترین ملکه یمن، ۱۴۰۰ش، ص۳۶.
ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۰۹ق، ج۳۲، ص۹۲؛ حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۳.
ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۰۹ق، ج۳۲، ص۹۳.
تامر، اَرویٰ مقتدرترین ملکه یمن، ۱۴۰۰ش، ص۴۸ ـ ۴۹ و ۵۳.
المطاع، تاریخ الیمن الاسلامی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۲۶؛ باسورث، سلسلههای اسلامی تازه، ۱۳۸۱ش، ص۲۰۸.
تامر، اَرویٰ مقتدرترین ملکه یمن، ۱۴۰۰ش، ص۳۷.
باسورث، سلسلههای اسلامی نو، ۱۳۸۱ش، ص۲۰۸.
جان احمدی، «داعیان حکومتگر صلیحی در یمن»، ص۳۷.
المطاع، تاریخ الیمن الاسلامی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۲۶؛ حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۵۹.
حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۲.
تامر، اَرویٰ مقتدرترین ملکه یمن، ۱۴۰۰ش، ص۳۷.
حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۳.
زرکلی، الاعلام، ۱۹۸۹م، ج۳، ص۱۰۳ و ج۴، ص۳۲۸؛ جان احمدی، «داعیان حکومتگر صلیحی در یمن»، ص۳۹.
(درگذشت: ۴۷۳ق) داعی اسماعیلیه و نهادگذار حکومت صلیحیان یمن بود که از فاطمیان تامین میکرد. وی در سال ۴۵۴ق توانست حدودا کل حیطه یمن را پایین سلطه خویش در آورد. مدتی آنگاه با اذن مُستنصِر، خلیفه فاطمی وقت، حکومتش را به طور علنی تأسیس نمود و به اسم وی خطبه خواند. بعداز بسط فتوحات و احاطه بر یمن، در سال ۴۵۵ق وارد مکه شد و با اجرا اصلاحاتی، رضایت عموم را جلب حسینیه نصرت مشهد کرد.
صلیحی آغاز شافعیمذهب بود؛ بعد از آن به اسماعیلیه گروید و جانشین سلیمان بن عبدالله زَواحی، داعی اسماعیلیه شد. وی در سفرهای مختلف به حج، رابطه با سنیمذهبان را تقویت کرد و متکی بودن آنهارا برای ملازمت و همراهی با نهضتش جلب نمود. وی در حکومتش بر اجرای عدل و داد و خلق نیک با عموم تأکید داشت.علی بن محمد در سال ۴۷۳ق در وسط هجرت حج به دست سعید بن نَجاح کشته شد و فرزندش احمد، ملقب به المُکَرَّم، جانشین وی آدرس حسینیه نصرت مشهد شد.
تأسیس حکومت صلیحیان نوشتهی علمیٔ مهم: حکومت صلیحیان، علی بن محمد صلیحی از داعیان اسماعیلیه بود و توانست با فتح بخشها متعدد یمن در ۴۵۵ق بر تک تک مرزو بوم یمن غلبه کرده[۱] به نمایندگی از خلیفه فاطمی وقت حکومت صلیحیان را سازه کرد. پایتخت حکومتی وی صنعا بود.[۲] بیان شده موفقیت دانش آموز و قاطع وی بر یمن در زمان نادانی و اسلام بیسوابق رزرو حسینیه نصرت مشهد بود.[۳]
نهادگذار حکومت صلیحیان پیش از واپسین سفرش به حج، که در آن مهاجرت کشته شد، فرزندش احمد بن علی ملقب به المکرّم را جانشین خویش در صنعا قرار بخشید و خلیفه فاطمی نیز بعد از مرگ علی، حکومت فرزندش را به رسمیت شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد آشنایی.[۴]
استارت جنبش
وی در سال ۴۲۹ق[۵] یا این که ۴۳۹ق[۶] بر روی کوه مسار در استان صنعا در یمن تکان خویش را شروع کرد و در آنجا قلعهها و بناهای محکمی تشکیل داد.[۷] او توانست قبایل مخالف حیطه حَسر را با خویش یار نماید.[۸] در سال ۴۴۰ق و در یکیاز نبردهای صلیحی با معارضان، ابوالفتح دیلمی، امام و مفسر زیدی قرن پنجم به یاور یارانش در منطقه نجد الجاح کشته شد.[۹]
در یمنِ آنزمانه وحدت سیاسی وجود نداشت. حکومتهای ناحیهای دایم با هم در ستیز بودند و فقط وجه مشترک آنها لینک با حکومت عباسیان در بغداد، در پوسته مشکل خطبه و ضرب سکه به اسم خلیفه عباسی و اعلام وفاداری ظاهری به وی بود.[۱۰] صلیحی در مکاتبهای با مستنصر، خلیفه فاطمی اجازه تأسیس قانونی و علنی حکومتش را اخذ کرد.[۱۱]
احاطه بر مکه و منزل کعبه
صلیحی پیرو فتوحات خویش در سال ۴۵۵ق وارد مکه شد. بر کعبه پردهای سپید پوشانید و به همدم همسرش حرّه به درون کعبه رفت. تدبیرها و اقدامات نیکویی استفاده کرد که کاهش بهاها و رضایت عموم مکه را بهدنبال داشت.[۱۲] علی صلیحی در حین قیام و حکومتش بر اجرای عدل و داد و نیکرفتاری پافشاری داشت و به اسم خلیفه فاطمی خطبه می خواند.[۱۳]
معاشطومار
ابوبی نقص علی بن محمد صُلَیْحی از خویشان هَمْدان یمن و فرزند محمد صلیحی، فقید و حکم دهنده[یادداشت ۱] شافعیمذهب بود.[۱۴] گزارش گردیده وی در محیطی با اصالت عربی تربیت شد و نمادهای بلندهمتی در او نمایان بود. بعضی عموم هم در ملاقات وی، حاکمیتش بر یمن را پیشبینی میکردند.[۱۵] سلیمان بن عبدالله زواحی، داعی الدُّعات فاطمی در یمن[۱۶] در حوزه کوهستانی حَسر، اندکی قبل از مرگ خویش، صلیحی را به شاگردی عهده دار شد. آداب دعوت و آموزههای اسماعیلیه را به وی فراگرفت و اورا جانشین خویش قرار اعطا کرد.[۱۷] علی را شخصی با آمادگی و هوش بالا معرفی کردهاند که قبل از بلوغ به بازرسی معارف پرداخت.
مطابق گزارشهای تاریخی علی صلیحی در فقه امامیه به جايگاه اجتهاد رسیده بود.[۱۸] صلیحی به برهه زمانی پانزده سال حج گزارد و حاجیان را در مسیر کوهستانی سَراة و طائف موعظه کرد.[۱۹] رابطه وی با آیینداران اهلسنت و متکی بودنسازی با آنانرا از مقدمات جنبش سیاسی و لازمه موفقیت در دعوت اسماعیلی قلمداد کردهاند.[۲۰]
کشتهشدن علی بن محمد
علی بن محمد صلیحی در مبارزههای قبل از وصال به حکومت، زیرا اقتدار مقاومت در قبال توان نجاح، حکم کننده حوزه تهامه را نداشت نزدیک به ۴۵۲ق اورا به دست کنیزی که به وی کادو کرده بود مسموم کرد.[۲۱] سرنوشت فرزند نجاح دارای شهرت به الاَحْوَل به انتقام قتل پدرش، او را در سال ۴۷۳ق در اواسط مهاجرت حج کشت.[۲۲]
پانویس
جان احمدی، «داعیان حکومتگر صلیحی در یمن»، ص۳۸.
ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۰۹ق، ج۳۲، ص۹۳.
حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۳؛ المطاع، تاریخ الیمن الاسلامی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۲۷.
جان احمدی، «داعیان حکومتگر صلیحی در یمن»، ص۳۹.
ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۰۹ق، ج۳۲، ص۹۲؛ المطاع، تاریخ الیمن الاسلامی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۲۶.
حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۲.
جان احمدی، «داعیان حکومتگر صلیحی در یمن»، ص۳۸.
حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۳.
همدانی، الصلیحیون و الحرکة الفاطمیة فی الیمن، دار المختار، ص۸۲.
تامر، اَرویٰ مقتدرترین ملکه یمن، ۱۴۰۰ش، ص۳۶.
ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۰۹ق، ج۳۲، ص۹۲؛ حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۳.
ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۰۹ق، ج۳۲، ص۹۳.
تامر، اَرویٰ مقتدرترین ملکه یمن، ۱۴۰۰ش، ص۴۸ ـ ۴۹ و ۵۳.
المطاع، تاریخ الیمن الاسلامی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۲۶؛ باسورث، سلسلههای اسلامی تازه، ۱۳۸۱ش، ص۲۰۸.
تامر، اَرویٰ مقتدرترین ملکه یمن، ۱۴۰۰ش، ص۳۷.
باسورث، سلسلههای اسلامی نو، ۱۳۸۱ش، ص۲۰۸.
جان احمدی، «داعیان حکومتگر صلیحی در یمن»، ص۳۷.
المطاع، تاریخ الیمن الاسلامی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۲۶؛ حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۵۹.
حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۲.
تامر، اَرویٰ مقتدرترین ملکه یمن، ۱۴۰۰ش، ص۳۷.
حکمی یمنی، تاریخ الیمن، ۱۴۲۵ق، ص۶۳.
زرکلی، الاعلام، ۱۹۸۹م، ج۳، ص۱۰۳ و ج۴، ص۳۲۸؛ جان احمدی، «داعیان حکومتگر صلیحی در یمن»، ص۳۹.
فعالیتهای آموزشی و فرهنگی حسینیه نصرت مشهد