بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

درس دادن

درس دادن خویی در مسجد الخضراء نجف
ابوالقاسم خویی در ضمن علم آموزی در حوزه علمیه نجف، به درس دادن هم سرگرم بوده و به نقل از منابع گوناگون، هر کتابی را که می‌آموخته، آن را درس دادن می‌نموده حسینیه نصرت مشهد است.[۲۱]

بعد از درگذشت محمدحسین غروی نائینی و محمدحسین غروی اصفهانی، مجلس درس سید ابوالقاسم خویی و محمدعلی کاظمی خراسانی، از درس‌های اصلی نجف گزارش گردیده و بر این شالوده، بعداز درگذشت کاظمی خراسانی، مجلس درس خویی، از مجالس دارای شهرت حوزه درسی نجف معرفی گردیده است.[۲۲] چنان‌که خویی در معاش‌طومار خودنوشت آورده، در علاوه بر سال‌های زمان بر درس دادن، جز در روزهای بیماری و مسافرت، هیچ‌گاه دست از آموختن شاگردان خود نکشیده میباشد.[۲۳] وی در کل ۷۰ سال به درس دادن دروس سطح و بیرون در حوزه نجف پرداخته و بر طبق منابع، مجاورت پنجاه سال، مجلس درسی اسم‌آوری در حوزه علمیه نجف را ذمه ‌دار بوده و طلابی از کشور ایران، هند، افغانستان، پاکستان، عراق، لبنان و برخی کشورهای دیگر، در درس وی حاضر آدرس حسینیه نصرت مشهد می‌گردیده‌اند.[۲۴]

خویی، یک زمان بدون نقص درس بیرون فقه و شش زمان درس بیرون اصول فقه را به شاگردان خویش آموختن بخشید. وی همینطور در یک عصر کوتاه به درس دادن تعبیروتفسیر قرآن رزرو حسینیه نصرت مشهد پرداخت.[۲۵]

طرز درس دادن
خویی، در درس دادن مباحث علمی، موفق‌دست و مسلط خوانده گردیده که مطالب را شمرده، فصیح، منظم و سوای داخل شدن به زواید و حاشیه ها ذکر می‌کرده، به مباحث فلسفی نمی‌پرداخته، به کارگیری فراوانی از احادیث می‌کرده و به سندهای احادیث اعتنا ویژه می‌نموده است.[۲۶] درس او، خلاصه‌ای از آراء و مبانی علمی مجالس درس آقا ضیاء عراقی، محمدحسین غروی نائینی و محمدحسین غروی اصفهانی و نظرها خویش او تعریف شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد گردیده‌است.[۲۷]

اثر ها و تقریرات
نوشته‌ی علمیٔ مهم: فهرست اثر ها سید ابوالقاسم موسوی خویی
سید ابوالقاسم خویی، اثراتی در موضوعات فقه، اصول فقه، رجال، حرف و علم ها قرآنی نگاشته میباشد. اثر ها وی در تیم‌ای پنجاه جلدی با تیتر «موسوعة الامام الخوئی» جمع گردیده[۲۸] و ورژن دیجیتال این شرکت نیز، به وسیله راس پژوهش ها کامپیوتری علم ها اسلامی فروغ در دسترس میباشد.[۲۹]

بعضا از شناخته‌گردیده‌ترین اثرها وی عبارتند از:

اجود التقریرات
معجم رجال الحدیث
البیان فی تعبیر و تفسیر القرآن

خویی و شاگردانش: به ترتیب از سمت راست: سیدجعفر خویی، سید موسی صدر، سید عبدالله شیرازی، ابوالقاسم خوئی، سید نصرالله مستنبط و سیدمرتضی حکمی.
شاگردان
ابوالقاسم خویی، شاگردان فراوانی داشته و بعضا منابع بیشتراز ۶۰۰ طلبه برای او برشمرده‌اند.[۳۰] تنی چند از شاگردان در جلسات استفتاء حضور داشتند.

اعضای هیئت استفتاء اولیه:[۳۱] روحانی صدرا بادکوبه‌ای، روضه خوان مجتبی لنکرانی، میرزا جواد تبریزی، میرزا کاظم تبریزی، روحانی حبیب‌الله اراکی، سید جعفر مرعشی.
اعضای هیئت استفتاء دوم:[۳۲] سید علی سیستانی، سید علی حسینی بهشتی، سید مرتضی خلخالی، روضه خوان محمداسحاق فیاض، روضه خوان علی‌اصغر احمدی شاهرودی، روضه خوان محمدجعفر نائینی
بعضا دیگر از شاگردان وی عبارتند از:

محمدعلی توحیدی تبریزی [۳۳]
حاج آقا تقی قمی
سید محمدباقر صدر
علی فلسفی تنکابنی
سید موسی صدر
مرتضی بروجردی
ابوالقاسم گرجی[۳۴]
حسین وحید خراسانی
محمدآصف محسنی قندهاری[۳۵]
سید علی هاشمی شاهرودی
سید جواد آل‌علی شاهرودی
محمدتقی جعفری
سید عبدالکریم رضوی کشمیری[۳۶]
سید محمدحسین ادب الله
باقر شریف قرشی
سید محمدحسین حسینی تهرانی
بشیر حسین نجفی
سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
حسین حقیقت کاشانی
آرا و دیدگاه ها علمی
سید ابوالقاسم خویی، در فقه و اصول فقه، نظرها و آرای قابل توجهی داشته که گاه با نظرها دارای اسم و رسم فقیهان شیعه گوناگون بوده و به نقل از برخی، ۳۰۰ فتوا خلاف فتواهای پر اسم و رسم فقیهان شیعه، دربین فتاوای خویی چشم میشود.[۳۷] بعضا از این مورد ها عبارت میباشد از:

مخالفت با موظف بودن کافران به فروع آئین: خویی مانند یوسف بحرانی و مغایر لحاظ تمامی علمای شیعه که معتقدند کافران خلال اصول آئین، ملزم به فروع آئین هم گردیده‌اند،[۳۸] بر این اعتقادوباور میباشد که کافران تاوقتی‌که اسلام را نپذیرند، ملزم به فروع آیین نمی شوند.[۳۹]
عدم تایید نسبی بودن استارت ماه قمری: به اعتقاد خویی، مغایر لحاظ دارای اسم و رسم، استارت ماه قمری برای کلیه یکسان میباشد و نمی‌قدرت آن را چیزی نسبی دانست. به این دلیل‌که ترازو شروع ماه قمری، مبنی بر آرای خویی، خارج رفتن ماه از محاق میباشد که پدیده‌ای تکوینی میباشد و به احوال قرارگیری خورشید، ماه و زمین مرتبط میباشد و متعلق به اجزا و بخشها متعدد زمین وجود ندارد.[۴۰]
مخالفت با آوازه فتوایی و اجماع: سید ابوالقاسم، دربارهٔ آوازه فتوایی، نظراتی به کلی گوناگون با نظرها پر اسم و رسم عالمان شیعه داشت. به یقین بیشتر اصولیان شیعه، در‌صورتی‌که یک فتوا میان فقیهان، دارای شهرت باشد، ماجرا معتبری که با آن ناسازگار میباشد، اعتباری ندارد. خویی ولی با این اصل مخالف میباشد و «آوازه فتوایی» را در ترجیحات باب تعارض در اصول فقه بیان نکرده و این نظر را دارد، آوازه عملی ضعف گواهی ماجرا را جبران نمی‌نماید؛ به عبارتی‌طور که بی‌توجهی فقها به یک حدیث درست، آن را از حجیت ساقط نخواهد کرد.[۴۱] او اعتبار و حجیت اجماع را هم تحت سؤال برده میباشد؛ چه اجماع منقول و چه اجماع محصَّل. با این حالا خویی در فتاوای خویش احتیاط کرده و به اجماع دقت نموده است.[۴۲]
فتاوای مخالف دارای اسم و رسم: تایید صلاحیت بیرون شدن زن از منزل سوای اذن همسر، تایید صلاحیت سقط جنین برای زن در شکل احتمال مرگ خویش، تایید صلاحیت تزویج مرد مسلمان با زن اهل کتاب، منوط نبودن جهاد ابتدایی به حضور امام معصوم، شرط نبودن اجتهاد برای حکم دهنده، و همینطور پاکی چرم‌های وارداتی از کشورهای غیرمسلمان که ذبح فقهی آنان مشکوک میباشد.[۴۳]

درس دادن

درس دادن خویی در مسجد الخضراء نجف
ابوالقاسم خویی در ضمن علم آموزی در حوزه علمیه نجف، به درس دادن هم سرگرم بوده و به نقل از منابع گوناگون، هر کتابی را که می‌آموخته، آن را درس دادن می‌نموده حسینیه نصرت مشهد است.[۲۱]

بعد از درگذشت محمدحسین غروی نائینی و محمدحسین غروی اصفهانی، مجلس درس سید ابوالقاسم خویی و محمدعلی کاظمی خراسانی، از درس‌های اصلی نجف گزارش گردیده و بر این شالوده، بعداز درگذشت کاظمی خراسانی، مجلس درس خویی، از مجالس دارای شهرت حوزه درسی نجف معرفی گردیده است.[۲۲] چنان‌که خویی در معاش‌طومار خودنوشت آورده، در علاوه بر سال‌های زمان بر درس دادن، جز در روزهای بیماری و مسافرت، هیچ‌گاه دست از آموختن شاگردان خود نکشیده میباشد.[۲۳] وی در کل ۷۰ سال به درس دادن دروس سطح و بیرون در حوزه نجف پرداخته و بر طبق منابع، مجاورت پنجاه سال، مجلس درسی اسم‌آوری در حوزه علمیه نجف را ذمه ‌دار بوده و طلابی از کشور ایران، هند، افغانستان، پاکستان، عراق، لبنان و برخی کشورهای دیگر، در درس وی حاضر آدرس حسینیه نصرت مشهد می‌گردیده‌اند.[۲۴]

خویی، یک زمان بدون نقص درس بیرون فقه و شش زمان درس بیرون اصول فقه را به شاگردان خویش آموختن بخشید. وی همینطور در یک عصر کوتاه به درس دادن تعبیروتفسیر قرآن رزرو حسینیه نصرت مشهد پرداخت.[۲۵]

طرز درس دادن
خویی، در درس دادن مباحث علمی، موفق‌دست و مسلط خوانده گردیده که مطالب را شمرده، فصیح، منظم و سوای داخل شدن به زواید و حاشیه ها ذکر می‌کرده، به مباحث فلسفی نمی‌پرداخته، به کارگیری فراوانی از احادیث می‌کرده و به سندهای احادیث اعتنا ویژه می‌نموده است.[۲۶] درس او، خلاصه‌ای از آراء و مبانی علمی مجالس درس آقا ضیاء عراقی، محمدحسین غروی نائینی و محمدحسین غروی اصفهانی و نظرها خویش او تعریف شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد گردیده‌است.[۲۷]

اثر ها و تقریرات
نوشته‌ی علمیٔ مهم: فهرست اثر ها سید ابوالقاسم موسوی خویی
سید ابوالقاسم خویی، اثراتی در موضوعات فقه، اصول فقه، رجال، حرف و علم ها قرآنی نگاشته میباشد. اثر ها وی در تیم‌ای پنجاه جلدی با تیتر «موسوعة الامام الخوئی» جمع گردیده[۲۸] و ورژن دیجیتال این شرکت نیز، به وسیله راس پژوهش ها کامپیوتری علم ها اسلامی فروغ در دسترس میباشد.[۲۹]

بعضا از شناخته‌گردیده‌ترین اثرها وی عبارتند از:

اجود التقریرات
معجم رجال الحدیث
البیان فی تعبیر و تفسیر القرآن

خویی و شاگردانش: به ترتیب از سمت راست: سیدجعفر خویی، سید موسی صدر، سید عبدالله شیرازی، ابوالقاسم خوئی، سید نصرالله مستنبط و سیدمرتضی حکمی.
شاگردان
ابوالقاسم خویی، شاگردان فراوانی داشته و بعضا منابع بیشتراز ۶۰۰ طلبه برای او برشمرده‌اند.[۳۰] تنی چند از شاگردان در جلسات استفتاء حضور داشتند.

اعضای هیئت استفتاء اولیه:[۳۱] روحانی صدرا بادکوبه‌ای، روضه خوان مجتبی لنکرانی، میرزا جواد تبریزی، میرزا کاظم تبریزی، روحانی حبیب‌الله اراکی، سید جعفر مرعشی.
اعضای هیئت استفتاء دوم:[۳۲] سید علی سیستانی، سید علی حسینی بهشتی، سید مرتضی خلخالی، روضه خوان محمداسحاق فیاض، روضه خوان علی‌اصغر احمدی شاهرودی، روضه خوان محمدجعفر نائینی
بعضا دیگر از شاگردان وی عبارتند از:

محمدعلی توحیدی تبریزی [۳۳]
حاج آقا تقی قمی
سید محمدباقر صدر
علی فلسفی تنکابنی
سید موسی صدر
مرتضی بروجردی
ابوالقاسم گرجی[۳۴]
حسین وحید خراسانی
محمدآصف محسنی قندهاری[۳۵]
سید علی هاشمی شاهرودی
سید جواد آل‌علی شاهرودی
محمدتقی جعفری
سید عبدالکریم رضوی کشمیری[۳۶]
سید محمدحسین ادب الله
باقر شریف قرشی
سید محمدحسین حسینی تهرانی
بشیر حسین نجفی
سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
حسین حقیقت کاشانی
آرا و دیدگاه ها علمی
سید ابوالقاسم خویی، در فقه و اصول فقه، نظرها و آرای قابل توجهی داشته که گاه با نظرها دارای اسم و رسم فقیهان شیعه گوناگون بوده و به نقل از برخی، ۳۰۰ فتوا خلاف فتواهای پر اسم و رسم فقیهان شیعه، دربین فتاوای خویی چشم میشود.[۳۷] بعضا از این مورد ها عبارت میباشد از:

مخالفت با موظف بودن کافران به فروع آئین: خویی مانند یوسف بحرانی و مغایر لحاظ تمامی علمای شیعه که معتقدند کافران خلال اصول آئین، ملزم به فروع آئین هم گردیده‌اند،[۳۸] بر این اعتقادوباور میباشد که کافران تاوقتی‌که اسلام را نپذیرند، ملزم به فروع آیین نمی شوند.[۳۹]
عدم تایید نسبی بودن استارت ماه قمری: به اعتقاد خویی، مغایر لحاظ دارای اسم و رسم، استارت ماه قمری برای کلیه یکسان میباشد و نمی‌قدرت آن را چیزی نسبی دانست. به این دلیل‌که ترازو شروع ماه قمری، مبنی بر آرای خویی، خارج رفتن ماه از محاق میباشد که پدیده‌ای تکوینی میباشد و به احوال قرارگیری خورشید، ماه و زمین مرتبط میباشد و متعلق به اجزا و بخشها متعدد زمین وجود ندارد.[۴۰]
مخالفت با آوازه فتوایی و اجماع: سید ابوالقاسم، دربارهٔ آوازه فتوایی، نظراتی به کلی گوناگون با نظرها پر اسم و رسم عالمان شیعه داشت. به یقین بیشتر اصولیان شیعه، در‌صورتی‌که یک فتوا میان فقیهان، دارای شهرت باشد، ماجرا معتبری که با آن ناسازگار میباشد، اعتباری ندارد. خویی ولی با این اصل مخالف میباشد و «آوازه فتوایی» را در ترجیحات باب تعارض در اصول فقه بیان نکرده و این نظر را دارد، آوازه عملی ضعف گواهی ماجرا را جبران نمی‌نماید؛ به عبارتی‌طور که بی‌توجهی فقها به یک حدیث درست، آن را از حجیت ساقط نخواهد کرد.[۴۱] او اعتبار و حجیت اجماع را هم تحت سؤال برده میباشد؛ چه اجماع منقول و چه اجماع محصَّل. با این حالا خویی در فتاوای خویش احتیاط کرده و به اجماع دقت نموده است.[۴۲]
فتاوای مخالف دارای اسم و رسم: تایید صلاحیت بیرون شدن زن از منزل سوای اذن همسر، تایید صلاحیت سقط جنین برای زن در شکل احتمال مرگ خویش، تایید صلاحیت تزویج مرد مسلمان با زن اهل کتاب، منوط نبودن جهاد ابتدایی به حضور امام معصوم، شرط نبودن اجتهاد برای حکم دهنده، و همینطور پاکی چرم‌های وارداتی از کشورهای غیرمسلمان که ذبح فقهی آنان مشکوک میباشد.[۴۳]