محمدحسن مامقانی یا این که ممقانی (۱۲۳۸ق - ۱۳۲۳ق) از فقهای شیعه که بعد از وفات میرزای شیرازی به مرجعیت رسید و در ترکیه، قفقاز و جمهوری اسلامی ایران بهویژه در نواحی آذربایجان و طهران مقلّدانی مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشت.
معاشطومار
محمدحسن مامقانی در ۲۲ شعبان سال ۱۲۳۸ق در مامقان (در اطراف تبریز) دیده به جهان گشود. بابا وی عبدالله مامقانی بود که به مرجعیت رسید و بخش اعظمی از عموم آذربایجان از وی تبعیت میکردند. بعد از به دنیاآمدن محمدحسن، خانواده او به کربلا سفر کرد و در آنجا سکنی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد گزید.
فرزندان
عبدالله مامقانی(درگذشته ۱۳۵۱ق) مالک کتاب تنقیح المقال
ابوالقاسم مامقانی (درگذشته ۱۳۵۱ق) تالیف کننده «مقباس الکرامه فی تفصیل تبصرة العلامه» و «غایة المامول فی دانش رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد الاصول»
وفات
محمدحسن مامقانی در ۱۸ محرم سال ۱۳۲۳ق از جهان رفت و در نجف بهخاک ودیعه شد.[۱] اورده شده که در سال ۱۳۸۸ق در هنگام پیشرفت بقاع، دیواره لحد فرو سرازیرشد و پیکر او را بعد از شصتوپنج سال سلامت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد یافتند.[۲]
تحصیلات
تا سال ۱۲۵۵ق در کربلا به یادگیری مقدمات علم ها اسلامی پرداخت و در ۱۷ سالگی برای ادامه علم آموزی به نجف هجرت کرد. در سال ۱۲۵۸ق به درخواست عموم و پیشنهاد مالک جواهر به مامقان برگشت تا به رواج آئین بپردازد. بعداز مدتی به تبریز رفت و تحصیلات خویش را نزد اساتید آن شهر افزود و درضمن به درس دادن سرگرم شد. در سال ۱۲۷۰ق مجدد به نجف رجوع و در حوزه علمیه نجف به علم آموزی و درس دادن پرداخت و به جايگاه اجتهاد رسید.[۳] وی از سید علی طباطبایی مولف ریاض المسائل، اذن ماجرا و اذن اجتهاد اخذ کرد.
اساتید و شاگردان
بعضی از اساتید وی عبارتند از:
ملاّ علی خلیلی نجفی
روضه خوان مرتضی انصاری
سید حسین کوهکمری
روضه خوان عبدالرحیم بروجردی
روحانی راضی دانا عراقی
مهدی کشف کننده الغطاء
شاگردان
از شاگردان مامقانی میقدرت این اشخاص را اسم پیروزی:
سید ابوالحسن اصفهانی
سید علی حکم کننده طباطبایی
محمدباقر قائنی بیرجندی [۴]
حسنعلی نخودکی اصفهانی
سید محسن امین
محمدحسین کشف کننده الغطا
ملا علی علیاری تبریزی
عبدالله مامقانی (فرزندش)
میرزا درست گو آقا تبریزی
ابوالقاسم مامقانی.[۵]
مرجعیت
پس از وفات سید محمدحسن شیرازی در سال ۱۳۱۲ هجری قمری، مامقانی به مرجعیت رسید و در ترکیه، قفقاز و جمهوری اسلامی ایران بهویژه در نواحی آذربایجان و طهران مقلّدانی داشت.[۶]
سفرها
مامقانی خلال سفرهای تحصیلی، سفرهای دیگری نیز برای تبلیغ و زیارت داشته میباشد. او در سال ۱۲۶۶ق به قفقاز رفت و بیشتراز یکسال در شهرهای قلعه شیشه، نخجوان، کمد دیواری و... اقامت کرد و به تبلیغ آئین پرداخت.[مستلزم منبع]
در سال ۱۳۲۲ق نیز به قصد زیارت، یاور فرزندش عبدالله مامقانی عازم مشهد شد. آنها از روش کربلا، کرمانشاه و طهران به مشهد رفتند و در هر شهری که وارد میشدند، آیتم استقبال عموم قرار میگرفتند. وی در حین مسافرت خلال ذکر تعالیم شرعی به سؤالات و استفتائات عموم نیز جواب میبخشید.
ملاقات مظفرالدین فرمان روا قاجار با وی
در همین مهاجرت هنگامی برای زیارت عبدالعظیم حسنی وارد ری شد و در آنجا اقامت کرد. مظفرالدین فرمانروا قاجار یکسری نفر از وزیر و وزرا و شاهزادگان را به دیدار وی ارسال کرد و از او دعوت کرد برای دیدار با پاد شاه به طهران برود اما وی نپذیرفت و ناگزیر خویش مظفرالدین فرمان روا به ملاقات او آمد.[۷]
اثر ها
«اصالة البرائة»
«بُشری الوصول الی اَسرار دانش الاصول» در هشت جلد
«ذرایع الاعلام فی تفصیل شرایع الاسلام» در شش جلد
«غایة الآمال»
«المواعظ».[۸]
پانویس
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۵، ص۱۵۰.
پورتال اهل بیت
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۵، ص۱۵۰
رحمانثنا، نوشتهیعلمی معرفی کتاب «الفوائد الرجالیه».
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۵، ص۱۵۱.
حرزالدین، معارف الرجال، ج۲، ص۱۳ و ۲۴۴؛ انصاری، زندگانی و شخصیت روضه خوان انصاری، ص۲۳۹؛ طباطباییمجد، پژوهشگران آذربایجان، ص۱۱.
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۵، ص۱۵۱.
امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۵، ص۱۵۱.
منابع
آدرس حسینیه نصرت مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از حضور در مراسم