مصاحبت با ائمه(ع)
به گفته آقابزرگ تهرانی عبدالعظیم، امام رضا(ع) و امام جواد(ع) را فهم و شعور کرده و ایمانش را بر امام هادی(ع) عرضه داشته میباشد.[۱۲] در کتاب الاختصاص نیز روایتی امام رضا(ع) به وسیله وی نقل گردیده است؛[۱۳] با این درحال حاضر آیتالله خویی، همبعدازظهر بودن عبدالعظیم با امام رضا(ع) را رد حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۱۴]
روحانی طوسی عبدالعظیم را از اصحاب امام عسکری(ع) برشمرده میباشد.[۱۵] عزیزالله عطاردی، با تحقیق وضع و اوضاع عبدالعظیم حسنی و احادیث او، این نظر را دارد وی چهارتن از امامان (از امام کاظم(ع) تا امام هادی(ع)) را فهم و شعور نموده است.[۱۶] از لحاظ محمد محمدی ریشهری نیز عبدالعظیم امام جواد(ع) و امام هادی(ع) را شعور کرده و از آن ها روایات نقل آدرس حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۱۷]
نقل میباشد که عبدالعظیم مودب و تواضع ویژهای در مجلس امام جواد(ع) یا این که امام هادی(ع) حاضر میشد و امام(ع) نیز اورا نزد خویش مینشاند و از احوالش جویا رزرو حسینیه نصرت مشهد می شد.[۱۸]
معاش در زمانه سرکوب شیعهها
روزگار معاش عبدالعظیم مصادف با وضعیت خفقان و سرکوب شیعهها بوسیله بنی عباس بود. وی نیز همانند پدرانش سالها ذیل تعقیب بود. وی گرچه وقتی که در مدینه، بغداد و سامرا میزیست البته طرز تقیه می کرد و نظریه خویش را مخفی میداشت، اما با این حالا گزینه غضب متوکل و شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد معتز بود.[۱۹]
مهاجرت به ری
بنابر گزارشهای تاریخی، عبدالعظیم در طول معتز، خلیفه عباسی، به دلیل اذیت و آزار و خوف از قتل، به دستور امام هادی(ع) از سامرا به ری -که از مقرهای اصلی عباسیان بود- سفر کرد. برخی هم نقل کردهاند به قصد زیارت قبر امام رضا(ع) به قصد خراسان سفر کرد و در ری برای زیارت حمزة بن موسی بن جعفر توقف کرد و در آنجا محو شد.[۲۰]
نجاشی به گزارش احمد بن محمد بن خالد برقی نقل نموده است که عبدالعظیم در اکنون فراروگریز از فرمان روا، به ری آمد و در سرداب منزل یکی شیعهها در محله «سِکة المَوالی» (کوچه و محله دوستان اهلبیت) سکنی گزید. وی در به عبارتی سرداب به عبادت میپرداخت، روز را روزه میگرفت و شب را به عبادت می گذراند. او مخفیانه از خانه خارج میآمد و به زیارت قبری می رفت که آن را قبر یک کدام از فرزندان موسی بن جعفر میدانست. پیوسته در آن سرداب بود و خبر ورود وی به شیعه ها آل محمد یکی از بعداز دیگری می سید تا اکثر شیعهها با او آشنا شدند.[۲۱]
بعضی امامزادگان جمهوری اسلامی ایران
اسم امامزاده مقبره از نسل امام شهر، استان
هلال بن علی امامزاده هلال بن علی امام علی (ع) اصفهان-آران و بیدگل
هاشم بن حسن بن یحیی امامزاده هاشم امام علی (ع)
امام حسن(ع) مازندران-آمل
عبدالعظیم حسنی بقاع حضرت عبدالعظیم امام حسن(ع) ری
شرفالدین داود الحسنی امامزاده داود امام حسن(ع) طهران-کوههای کن
حسن بن حسین بن اسحاق امام حسن(ع) لرستان-الیگودرز
جلال الدین اشرف امامزاده جلال الدین اشرف امام حسن(ع) گیلان-آستانه اشرفیه
محسن بن علی بن حسین (الاثرم) امامزاده محسن یا این که امامزاده کوه امام حسن(ع) همدان
علیاکبر بن ابراهیم بن حسین امامزاده علیاکبر چیذر امام سجاد(ع) محله چیذر طهران
محمد بن محمد بن زید امامزاده محروق امام سجاد(ع) خراسان رضوی - نیشابور
عبدالله بن حسین بن علی اصغر بن زینالعابدین امامزاده عبدالله امام سجاد(ع) خوزستان-شوشتر
محمد بن زید بن علی امامزاده محمد بن زید امام سجاد(ع) خوزستان - شوشتر
حسن، حسین، ابراهیم و جعفر حرم چهار امامزاده قم امام سجاد(ع) قم
اظهر بن علی امامزاده اظهر بن علی امام سجاد(ع) روستای درگزین، شهر رزن، همدان
احمد بن علی امامزاده احمد امام باقر(ع) اصفهان - حسن آباد
علی بن محمد باقر(ع) مشهد اردهال امام باقر(ع) اصفهان - کاشان
علی بن جعفر الصادق سه مقبره منسوب در عُریض (مدینه)، قم و سمنان امام راست گو(ع) مدینه/قم/ سمنان
علی زین العابدین درب امام امام راستگو(ع) اصفهان
جعفر بن علی امامزاده جعفر امام درستگو(ع) یزد
خدیجه خاتون حرم خدیجهخاتون امام درستگو(ع) قم
حمزه بن موسی(ع) در مجاورت آستانه حضرت عبدالعظیم امام کاظم(ع) طهران - ری
حسین بن موسی بن جعفر(ع) علاءالدین حسین امام کاظم(ع) عجم - شیراز
محمد بن موسی بن جعفر(ع) سید میرمحمد امام کاظم(ع) عجم - شیراز
حکیمه دختر امام کاظم(ع) امام کاظم(ع) کهکیلویه و بویراحمد - گچساران
اسحاق بن موسی(ع) مشهدِ فروغ و روشنایی گرگان امام کاظم(ع) شهر گرگان
اسحاق بن موسی(ع) امامزاده اسحاق بن موسی بن جعفر (ساوه) امام کاظم(ع)
جعفر بن موسی کاظم امامزاده شاهرضا امام کاظم(ع) اصفهان - شهرضا
زینب بنت موسی بن جعفر زینبیه امام کاظم(ع) اصفهان
آقاعلی عباس امامزاده آقا علی عباس امام کاظم(ع) اصفهان - کاشان
باتقوا بن موسی کاظم امامزاده باتقوا امام کاظم(ع) طهران - تجریش
حسین بن موسی بن جعفر امام کاظم(ع) کوفه/ شیراز/ خراسان جنوبی - طبس
محمد بن موسی کاظم امامزاده سبز قبا امام کاظم(ع) خوزستان-دزفول
سید بهاءالدین محمد امامزاده سید بهاء الدین محمد (روحانی شبان) امام کاظم(ع) چهارمحال وبختیاری
علی بن حمزه امامزاده فرمان روا میر علی بن حمزه امام کاظم(ع) عجم - شیراز
محمد بن حسن آقامشهید امام کاظم(ع) عجم - فراشبند
یحیی بن موسی کاظم امامزاده یحیی بن موسی امام کاظم(ع) سمنان
عبیدالله بن موسی کوسه هجیج امام کاظم(ع) کرمانشاه - روستای هجیج
سید فرمانروامحمد امامزاده سید فرمانروامحمد (پیرچوگان) امام کاظم(ع) هرمزگان - رودان
عبدالله بن احمد الشعرانی امامزاده عبدالله امام کاظم(ع) همدان
حسن بن عبدالله امامزاده امام حسن امام کاظم(ع) شهرستان دیلم، استان بوشهر
حبیب بن موسی بن جعفر زیارتگاه حبیب بن موسی امام کاظم(ع) کاشان
خدیجه خاتون بقاع خدیجهخاتون امام کاظم(ع) قم
حسین بن علی امامزاده حسین امام رضا(ع) قزوین
جعفر بن علی بن موسی الرضا امامزاده جعفر بن رضا مشهور به امامزاده فرمان رواکرم امام رضا(ع) اصفهان
موسی بن محمد امامزاده موسی مبرقع - چهلاختران امام جواد(ع) قم
احمد بن موسی مبرقع امامزاده شاه میراحمد یا این که احمد بن موسی مبرقع امام جواد(ع) اصفهان - کاشان
امامزاده اسماعیل امام جواد(ع) عجم - فسا
حسین بن علی النقی شاهزاده حسین امام هادی(ع) همدان
نبو
مدفن و اجر زیارت عبدالعظیم
نوشتهی علمیٔ اساسی: مقبره عبدالعظیم حسنی
امام خمینی در مقبره عبدالعظیم حسنی
عبدالعظیم در شهر ری وفات یافت و در همانجا دفن شد[۲۲] آرامگاه وی به مسجد شجره (به معنای مسجد درخت) دارای شهرت میباشد.[۲۳] این نامگذاری به خوابی اشاره داراست که در آن رسول(ص) محل دفن یک کدام از فرزندانش را کنار درخت سیب در باغی در ری پیشبینی کرده بود.[۲۴]
مطابق روایتی که از امام هادی(ع) بیان شده اجر زیارت قبر عبدالعظیم همتراز زیارت امام حسین(ع) میباشد.[۲۵] دانشمندان این قصه را آرم منزلت عبدالعظیم[۲۶] و یا این که آگاهی امام هادی برای مراقبت شیعه ها از خطرها زیارت امام حسین(ع) میدانند.[۲۷] با این درحال حاضر علیاکبر غفاری این نظر را دارد این کلام ممکن میباشد ناظر به موقعیت خاصی باشد. او برابری این دو زیارت را بعید می داند، ولی بر پایه ی قاعده تسامح در برهان سنن و خبر ها اینجانب بلغ اعتقاد دارد زیارت عبدالعظیم با نیت اجر زیارت امام حسین(ع) قادر است شامل ادب الهی خواهد شد.[۲۸]
فضائل و مقامات
علامه حلی عبدالعظیم را عالمی پرهیزکار معرفی مینماید.[۲۹] محدث نوری نیز درباره فضائل وی از رساله صاحب و مالک بن عباد نقل مینماید که او مردی با ورع، با تقوا، پر اسم و رسم به سپرده، صداقت در گفتار، دانا به کارها آیین، قائل به توحید و عدل و دارنده روایات بسیار بود.[۳۰]
در ذکر امام معصوم(ع)
امام هادی(ع) در سفری که عبدالعظیم به سامرا داشت، اورا تصدیق کرد. امام هادی(ع) او را اینسیرتکامل خطاب مینماید: یا این که اباالقاسم! تو به حق اما ما هستی... تو به عبارتی فقهی را که نیکو خداست، گزینش کردهای... معبود تورا با گفتار اثبات در جهان و آخرت ثبت نماید.[۳۱] این مصاحبه در بین امام و عبدالعظیم به حدیث پهنا آئین معروف میباشد.[یادداشت ۱]
جایگاه علمی
ابوتراب رویانی می گوید: شنیدم که ابوحماد رازی میاظهار کرد در سامرا بر امام هادی(ع) وارد شدم و از برخی مسائل حلال و حرام پرسیدم. زیرا قصد وداع داشتم حضرت فرمود: در حالتیکه در کارها فقهی در [تشخیص] حلال و حرام، موضوعای بر تو طاقت فرسا شد، از عبدالعظیم بن عبدالله حسنی سؤال کن و درود منرا به وی برسان.[۳۲]
مصاحبت با ائمه(ع)
به گفته آقابزرگ تهرانی عبدالعظیم، امام رضا(ع) و امام جواد(ع) را فهم و شعور کرده و ایمانش را بر امام هادی(ع) عرضه داشته میباشد.[۱۲] در کتاب الاختصاص نیز روایتی امام رضا(ع) به وسیله وی نقل گردیده است؛[۱۳] با این درحال حاضر آیتالله خویی، همبعدازظهر بودن عبدالعظیم با امام رضا(ع) را رد حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۱۴]
روحانی طوسی عبدالعظیم را از اصحاب امام عسکری(ع) برشمرده میباشد.[۱۵] عزیزالله عطاردی، با تحقیق وضع و اوضاع عبدالعظیم حسنی و احادیث او، این نظر را دارد وی چهارتن از امامان (از امام کاظم(ع) تا امام هادی(ع)) را فهم و شعور نموده است.[۱۶] از لحاظ محمد محمدی ریشهری نیز عبدالعظیم امام جواد(ع) و امام هادی(ع) را شعور کرده و از آن ها روایات نقل آدرس حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۱۷]
نقل میباشد که عبدالعظیم مودب و تواضع ویژهای در مجلس امام جواد(ع) یا این که امام هادی(ع) حاضر میشد و امام(ع) نیز اورا نزد خویش مینشاند و از احوالش جویا رزرو حسینیه نصرت مشهد می شد.[۱۸]
معاش در زمانه سرکوب شیعهها
روزگار معاش عبدالعظیم مصادف با وضعیت خفقان و سرکوب شیعهها بوسیله بنی عباس بود. وی نیز همانند پدرانش سالها ذیل تعقیب بود. وی گرچه وقتی که در مدینه، بغداد و سامرا میزیست البته طرز تقیه می کرد و نظریه خویش را مخفی میداشت، اما با این حالا گزینه غضب متوکل و شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد معتز بود.[۱۹]
مهاجرت به ری
بنابر گزارشهای تاریخی، عبدالعظیم در طول معتز، خلیفه عباسی، به دلیل اذیت و آزار و خوف از قتل، به دستور امام هادی(ع) از سامرا به ری -که از مقرهای اصلی عباسیان بود- سفر کرد. برخی هم نقل کردهاند به قصد زیارت قبر امام رضا(ع) به قصد خراسان سفر کرد و در ری برای زیارت حمزة بن موسی بن جعفر توقف کرد و در آنجا محو شد.[۲۰]
نجاشی به گزارش احمد بن محمد بن خالد برقی نقل نموده است که عبدالعظیم در اکنون فراروگریز از فرمان روا، به ری آمد و در سرداب منزل یکی شیعهها در محله «سِکة المَوالی» (کوچه و محله دوستان اهلبیت) سکنی گزید. وی در به عبارتی سرداب به عبادت میپرداخت، روز را روزه میگرفت و شب را به عبادت می گذراند. او مخفیانه از خانه خارج میآمد و به زیارت قبری می رفت که آن را قبر یک کدام از فرزندان موسی بن جعفر میدانست. پیوسته در آن سرداب بود و خبر ورود وی به شیعه ها آل محمد یکی از بعداز دیگری می سید تا اکثر شیعهها با او آشنا شدند.[۲۱]
بعضی امامزادگان جمهوری اسلامی ایران
اسم امامزاده مقبره از نسل امام شهر، استان
هلال بن علی امامزاده هلال بن علی امام علی (ع) اصفهان-آران و بیدگل
هاشم بن حسن بن یحیی امامزاده هاشم امام علی (ع)
امام حسن(ع) مازندران-آمل
عبدالعظیم حسنی بقاع حضرت عبدالعظیم امام حسن(ع) ری
شرفالدین داود الحسنی امامزاده داود امام حسن(ع) طهران-کوههای کن
حسن بن حسین بن اسحاق امام حسن(ع) لرستان-الیگودرز
جلال الدین اشرف امامزاده جلال الدین اشرف امام حسن(ع) گیلان-آستانه اشرفیه
محسن بن علی بن حسین (الاثرم) امامزاده محسن یا این که امامزاده کوه امام حسن(ع) همدان
علیاکبر بن ابراهیم بن حسین امامزاده علیاکبر چیذر امام سجاد(ع) محله چیذر طهران
محمد بن محمد بن زید امامزاده محروق امام سجاد(ع) خراسان رضوی - نیشابور
عبدالله بن حسین بن علی اصغر بن زینالعابدین امامزاده عبدالله امام سجاد(ع) خوزستان-شوشتر
محمد بن زید بن علی امامزاده محمد بن زید امام سجاد(ع) خوزستان - شوشتر
حسن، حسین، ابراهیم و جعفر حرم چهار امامزاده قم امام سجاد(ع) قم
اظهر بن علی امامزاده اظهر بن علی امام سجاد(ع) روستای درگزین، شهر رزن، همدان
احمد بن علی امامزاده احمد امام باقر(ع) اصفهان - حسن آباد
علی بن محمد باقر(ع) مشهد اردهال امام باقر(ع) اصفهان - کاشان
علی بن جعفر الصادق سه مقبره منسوب در عُریض (مدینه)، قم و سمنان امام راست گو(ع) مدینه/قم/ سمنان
علی زین العابدین درب امام امام راستگو(ع) اصفهان
جعفر بن علی امامزاده جعفر امام درستگو(ع) یزد
خدیجه خاتون حرم خدیجهخاتون امام درستگو(ع) قم
حمزه بن موسی(ع) در مجاورت آستانه حضرت عبدالعظیم امام کاظم(ع) طهران - ری
حسین بن موسی بن جعفر(ع) علاءالدین حسین امام کاظم(ع) عجم - شیراز
محمد بن موسی بن جعفر(ع) سید میرمحمد امام کاظم(ع) عجم - شیراز
حکیمه دختر امام کاظم(ع) امام کاظم(ع) کهکیلویه و بویراحمد - گچساران
اسحاق بن موسی(ع) مشهدِ فروغ و روشنایی گرگان امام کاظم(ع) شهر گرگان
اسحاق بن موسی(ع) امامزاده اسحاق بن موسی بن جعفر (ساوه) امام کاظم(ع)
جعفر بن موسی کاظم امامزاده شاهرضا امام کاظم(ع) اصفهان - شهرضا
زینب بنت موسی بن جعفر زینبیه امام کاظم(ع) اصفهان
آقاعلی عباس امامزاده آقا علی عباس امام کاظم(ع) اصفهان - کاشان
باتقوا بن موسی کاظم امامزاده باتقوا امام کاظم(ع) طهران - تجریش
حسین بن موسی بن جعفر امام کاظم(ع) کوفه/ شیراز/ خراسان جنوبی - طبس
محمد بن موسی کاظم امامزاده سبز قبا امام کاظم(ع) خوزستان-دزفول
سید بهاءالدین محمد امامزاده سید بهاء الدین محمد (روحانی شبان) امام کاظم(ع) چهارمحال وبختیاری
علی بن حمزه امامزاده فرمان روا میر علی بن حمزه امام کاظم(ع) عجم - شیراز
محمد بن حسن آقامشهید امام کاظم(ع) عجم - فراشبند
یحیی بن موسی کاظم امامزاده یحیی بن موسی امام کاظم(ع) سمنان
عبیدالله بن موسی کوسه هجیج امام کاظم(ع) کرمانشاه - روستای هجیج
سید فرمانروامحمد امامزاده سید فرمانروامحمد (پیرچوگان) امام کاظم(ع) هرمزگان - رودان
عبدالله بن احمد الشعرانی امامزاده عبدالله امام کاظم(ع) همدان
حسن بن عبدالله امامزاده امام حسن امام کاظم(ع) شهرستان دیلم، استان بوشهر
حبیب بن موسی بن جعفر زیارتگاه حبیب بن موسی امام کاظم(ع) کاشان
خدیجه خاتون بقاع خدیجهخاتون امام کاظم(ع) قم
حسین بن علی امامزاده حسین امام رضا(ع) قزوین
جعفر بن علی بن موسی الرضا امامزاده جعفر بن رضا مشهور به امامزاده فرمان رواکرم امام رضا(ع) اصفهان
موسی بن محمد امامزاده موسی مبرقع - چهلاختران امام جواد(ع) قم
احمد بن موسی مبرقع امامزاده شاه میراحمد یا این که احمد بن موسی مبرقع امام جواد(ع) اصفهان - کاشان
امامزاده اسماعیل امام جواد(ع) عجم - فسا
حسین بن علی النقی شاهزاده حسین امام هادی(ع) همدان
نبو
مدفن و اجر زیارت عبدالعظیم
نوشتهی علمیٔ اساسی: مقبره عبدالعظیم حسنی
امام خمینی در مقبره عبدالعظیم حسنی
عبدالعظیم در شهر ری وفات یافت و در همانجا دفن شد[۲۲] آرامگاه وی به مسجد شجره (به معنای مسجد درخت) دارای شهرت میباشد.[۲۳] این نامگذاری به خوابی اشاره داراست که در آن رسول(ص) محل دفن یک کدام از فرزندانش را کنار درخت سیب در باغی در ری پیشبینی کرده بود.[۲۴]
مطابق روایتی که از امام هادی(ع) بیان شده اجر زیارت قبر عبدالعظیم همتراز زیارت امام حسین(ع) میباشد.[۲۵] دانشمندان این قصه را آرم منزلت عبدالعظیم[۲۶] و یا این که آگاهی امام هادی برای مراقبت شیعه ها از خطرها زیارت امام حسین(ع) میدانند.[۲۷] با این درحال حاضر علیاکبر غفاری این نظر را دارد این کلام ممکن میباشد ناظر به موقعیت خاصی باشد. او برابری این دو زیارت را بعید می داند، ولی بر پایه ی قاعده تسامح در برهان سنن و خبر ها اینجانب بلغ اعتقاد دارد زیارت عبدالعظیم با نیت اجر زیارت امام حسین(ع) قادر است شامل ادب الهی خواهد شد.[۲۸]
فضائل و مقامات
علامه حلی عبدالعظیم را عالمی پرهیزکار معرفی مینماید.[۲۹] محدث نوری نیز درباره فضائل وی از رساله صاحب و مالک بن عباد نقل مینماید که او مردی با ورع، با تقوا، پر اسم و رسم به سپرده، صداقت در گفتار، دانا به کارها آیین، قائل به توحید و عدل و دارنده روایات بسیار بود.[۳۰]
در ذکر امام معصوم(ع)
امام هادی(ع) در سفری که عبدالعظیم به سامرا داشت، اورا تصدیق کرد. امام هادی(ع) او را اینسیرتکامل خطاب مینماید: یا این که اباالقاسم! تو به حق اما ما هستی... تو به عبارتی فقهی را که نیکو خداست، گزینش کردهای... معبود تورا با گفتار اثبات در جهان و آخرت ثبت نماید.[۳۱] این مصاحبه در بین امام و عبدالعظیم به حدیث پهنا آئین معروف میباشد.[یادداشت ۱]
جایگاه علمی
ابوتراب رویانی می گوید: شنیدم که ابوحماد رازی میاظهار کرد در سامرا بر امام هادی(ع) وارد شدم و از برخی مسائل حلال و حرام پرسیدم. زیرا قصد وداع داشتم حضرت فرمود: در حالتیکه در کارها فقهی در [تشخیص] حلال و حرام، موضوعای بر تو طاقت فرسا شد، از عبدالعظیم بن عبدالله حسنی سؤال کن و درود منرا به وی برسان.[۳۲]
آدرس حسینیه نصرت مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از حضور در مراسم