بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

ستونهای شبستان مسجد تاریخانه یا این که دست‌کم ستونهای دهانه میانی، تزیینات حسینیه نصرت مشهد گچبری دارا هستند (همچون ستونهای مسجد جامع نایین) ؛ چنان که در حین عملیات تاسیس شبکه دفع رطوبت در پشت دیوار شبستان مسجد قطعات گچبریهایی یافت شد.
بدور تا بدور چـهـار در بـزرگ ورودی صـحـن بـه عـرض ۳/۶۰ سانتیمتر آیاتی از صحبت الله مجید، به صورت هلالی و به خط ثلث، بر روی کاشی سنتی خشتی سپید رنگ با موضوع لاجوردی نقش بسته میباشد.
اسم « خرد کرامتی » که گـویـا مصـارف معماری این قسمت را پرداخته در وردی صحن مشهود است.
در جنوب غربی ایـن بـخش، محراب کاشی کاری مسجد جای‌دارد، که به مدل کاشی کاری محراب مسجد سید اصفهان ایجاد شده است.
بدور تا به دور محراب، با کاشی معرق زینت گردیده آدرس حسینیه نصرت مشهد و آیه ۳۵ سوره نوروفروغ، به خط ثلث وبا رنگ سپید بـر زمیـنه لاجوردی نگاشته شد‌ه‌است. امروزه نماز آدینه دامغان درین صحن اجرا مي شود.
منـاره شـامـل دو كـتـبـه بـه خـط کوفی میباشد که او‌لین در طول حدود ۱۰ متری جای‌دارد ، و با خشت تزیین گردیده است و ۳۵ سوره را دربر گـرفـتـه میباشد.
کتیبه دیگری در طول تقريباً ۲۹ متری واقع میباشد.
مسجد و مناره چهل ردیف (تاریخانه) با طرح های آجرکاری تزیین گردیده، که شایسته ترین و شاید غیروابسته ترین مثال گره سازی دربناست و شایسته ترین نصیب آن «گره سازی چهارمقسم» میباشد که در بخشهای فوقانی مناره مشاهده میشود.
غیر از مناره، سردر ورودی مسجد تاریخانه واقع میباشد که رزرو حسینیه نصرت مشهد بی آلایش و بی تزیین است. تا دو سه سال پیش، در سمت راست سردر ورودی، سنگ لوحی از فرامـن سلطان طـهـماسـب صفوی قرار داشت.

معبد که در ادیان گوناگون شکل های گوناگون داشته میباشد همواره از مهم ترین بناهای اجتماعی کشور ایران به اکانت می رفته میباشد. مسجد تحت عنوان نمود عبادتگاه مسلمان‌ها از مهم‌ترین بناهایی بود که خیلی زود به مهم ترین بنای اجتماعی در کشور‌ایران تبدیل شد کارکرد مذهبی این سازه در کناردیگر کارکردهای اجتماعی و سیاسی به مسجد عنایت ویژه ای داد.

معماری مسجد تاریخانه بعد از مسجد جامع فهرج و مسجد جامع نایین سابق ترین مسجد جمهوری اسلامی ایران میباشد، در کنار خصوصیت های منحصر ساختاری به حیث کارکرد خصوصیت های شاخصی داراست.

تاریخانه در معنای منزل معبود میباشد مسجد دامغان را به منجر شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد ستونهای متفاوت آن چنان که در کشور ایران نیز معمول بوده میباشد چهل ردیف هم می‌گویند این رقم اکثر وقت ها در کشور‌ایران نماینده آن وجود ندارد که به طبعً چهل ردیف داشته باشد بلکه در معنای ردیف های متفاوت میباشد نقشه این سازه نقــشه مساجد صدر اسلام میباشد که از هر عنصر فرنگی عاری میباشد.

بنای امامزاده عبدالله روستای کندر کرج که از روستاهای دهستان آدران در اساس حسینیه نصرت مشهد کرج – چالوس است ، در فهرست اثر ها تاریخی ملی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. این تاثیر در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۸۷ با شماره تصویب ۲۵۳۷۷ به‌ تیتر یکی اثرها ملی کشور‌ایران به تصویب رسیده میباشد با تصویب این تاثیر تاریخی که به عصر صفویه مربوط می گردد، شمار بناهای تاریخی تصویب گردیده کرج در فهرست اثرها ملی به ۵۴ تاثیر ارتقاء یافت.
نسب این امامزاده به امام موسی بن جعفر کاظم (ع) میرسد و نقشه معماری این امامزاده گرد و مدور میباشد که مصالح به فعالیت رفته در آن نیز سنگ میباشد البته در نمای بیرونی گنبد به خیال حالت جغرافیایی حوزه‌، از شیروانی مصرف شده میباشد. امامزاده عبدالله طاهر روستای کندر کرج در گوشه آدرس حسینیه نصرت مشهد و کنار آرامستان به حجم یک هزار و ۱۷۴ متر مربع در راءس روستا قرار گرفته که مساحت خویش ساختمان حرم، ۹۰ متر مربع میباشد.

درین امام‌زاده سنگ قبرهای تاریخی و دارنده نقش‌های حک گردیده درباره‌ی با عمل متوفی، جنسیت و… چشم می گردد. معماری تاریخی این امامزاده مشمول معماری هشت وجهی و منتظم و از سه جناح شمالی، شرقی و جنوبی مدخل ورودی داراست. نقشه معماری این امامزاده گرد و رزرو حسینیه نصرت مشهد مدور میباشد که مصالح به فعالیت رفته در آن نیز سنگ میباشد البته در نمای بیرونی گنبد به خیال و خاطر شرایط جغرافیایی حیطه، از شیروانی مصرف شده میباشد.

درین حرم متبرکه به دوتن از نوادگان حضرت امام موسی کاظم (ع) آرمیده‌اند. عمر نخستین این سازه هم زمان با عصر صفوی بوده اما ساختمان فعلی مشتمل بر اتاق کوچکی میباشد که ایوانی، نصیب جنوبی و غربی آن را فراگرفته میباشد .مقبره سازه در محوطه محدود گورستان روستای کندر قراردارد.محوطه باستانی رزکان جدید مرتبط با هزاره اولیه پیش از ولادت مسیح نیز که در آن آرامگاه باستانی یافت گردیده بود، بزودی در فهرست اثر ها ملی قرار خواهد گرفت. شهرستان کرج در کل دارنده ۱۱۵ تاثیر، محوطه و بنای شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد تاریخی میباشد که حدود نیمی از آن ها در فهرست اثر ها ملی به تصویب رسیده میباشد.

مسجد خاص ترین، خالص ترین، آرمانی ترین و محتوا گراترین مورد معماری حسینیه نصرت مشهد کشورهای اسلامی میباشد. اصالت دادن به زمینه ، مفاهیم و اساس های معنایی نوشته شده در بطن اصول و ایده های اسلام ضرورتی اصلی میباشد. متاسفانه غفلت از این ضروریات ، امروزه در پیاده سازی مسجد به طور گرایشی مزمن در امده میباشد ، پیاده سازی مسجد امروزی در کشور‌ایران یعنی به عبارتی ” مصداق گرایی افراطی” اعتنا به مصداقی خاص و سرهم بندی یک‌سری عنصر و کالبد شناخته گردیده‌است.

معماری مسجد پیاده سازی گردیده به مدل امروزی در کشورهای مسلمان نشین و بویژه در کشور ایران دستخوش تحولات اکثری گردیده‌است تا جایی که مدل های معماری که برای سده های اکثری با توفیق، پاسخگوی نیازهای دولت ها قبلی بوده میباشد، در اکثر مواقع به کناری گذاشته گردیده و بجای آن آمیزه ای از مدل امروزی و مدل کلاسیک نشسته میباشد.

ایده برای پیاده سازی معماری مسجد با این رویکردهای نو الگوهای پیشین آدرس حسینیه نصرت مشهد را تماما در هم ریخته و تمایل هایی عمدتا متأثر از مدل امروزی و تا حدی کارکردگرا را پدیدار تشکیل داد که گاه برای ظواهر سازی فقط قالب ای از جلوه های معماری سنتی را با خویش دارااست. این رویکردهای جدید ذیل تأثیر مدرسه امروزی ، تداوم معماری الگویی را به مشی گذشته با سؤال های مهم مواجه ایجاد کرد.

این تمایل با جنبه های برنده کارکردگرایی ، تعیین مصالح تازه ( و بلکه مختلف مانند سنگ در قبال خشت ) ، و در فیض بکارگیری هیبت های نو ، ظواهر معماری روز را تماما تغییر تحول بخشید و بتدریج با میل هایی مانند تاسی از مدل نئوکلاسیک ، فرایند جدید ای را در کشور ایران به منش انداخته این مراحل.. یکی تحولات عمده ، مدل پست مدرنیست به معماری پیش از اسلام در زمانه پهلوی نخستین و نیز رجعت پست مدرنیستی با میل بیشتر در زمانه پهلوی دوم بود.

در سالیان آغازین انقلاب اسلامی روش به طرز معماری سنتی تشدید گردیده و بعدها وسیعتری به خویش گرفت، این معماری به هیچ یک از رغبت های گذشته معماری، پایبندی در خویش حس نکرده و با واکنش گزینشی در تعیین هیبت ، محیط ، بنا و نظایر آن محور گذار مدل التقاطی رزرو حسینیه نصرت مشهد گردیده‌است. این معماری غالبا مدل و یا این که میل بخصوصی را به همدم نداشته ، و بخش های آیتم عشق خویش را از هر کجا گرد آورده و در پوسته مسجد معاصر عرضه می نماید.

مبرهن میباشد که در پیاده سازی معماری مسجد اهل ایران و فضاهای فرهنگی پایبندی بیشتری به جنبه های سمبلیک و نمادین معماری سنتی و پیشین براق مسجد سازی چشم گردد . به کارگیری از نقشه هشت ضلعی ذیل تأثیر قبه الصخره در بیت المقدس ، به کارگیری بیجا از عنصرها سمبلیک مانند گنبد و مناره ( عموما بصورت دوتایی )، بکارگیری کاشی کاری، گچبری و بعضی مواد تازه تری مانند سفال در آرایه های نمای داخلی و نمای فرنگی سازه و نیز تجدید حیث اصلی در استعمال عملکردهای متفاوت و متنوع تری نسبت به پیشین مسجدسازی در زمانه قبل از انقلاب و … را می اقتدار برای مثال این تغییرات اسم موفقیت .

همینطور حذف بدون نقص گنبد منزل و جایگزینی الگوی شبستان شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد چهار ستونی و نیز چهل ردیف ، حذف الگوی چهار ایوانی ، محو شدن الگوهای دیگری مانند میانسرا ( تراس ) بعنوان فضای سرگشاده و آزاد آن ، جابجایی آبگینه به وضوخانه آن هم بیشتر در ذیل زمین مسجد ( یا این که به عبارتی حوزه فضای خدماتی )، مثلا تحولاتی میباشد که در کالبد و فضای مسجد پدیدار گردیده‌است.

گرچه معماری امروز از جهاتی مبتلا راحت انگاری مفرط گردیده و دارنده مشکل‌ها بیشماری میباشد، معماری مسجد و فضاهای فرهنگی نیز از این دست تعرضات مصون نمانده اند. در کنار این تغییرات محتوم و نا گزیر ، گاه ابداعات بی بها و بی مایه ای مانند استعمال از عنصرها سمبلیک در چیدمان داخلی مسجد اهل ایران نیز در مساجد امروزی جمهوری اسلامی ایران مشاهده می شود. از آن گزاره می شود به به کارگیری بی آیتم از گنبد و گلدسته در مساجد آنهم بشكل كاذب و به طور کامل ابتدایی اشاره کرد.

کمتر از ۲۰ سال پیش، در محوطه‌ این امامزاده، چناری کهنسال وجود داشت که حسینیه نصرت مشهد بیان کننده حدود ۸۰۰سال از عمرش می‌سپری شد. این چنار که به تصویب ارثیه فرهنگی نیز رسیده بود، از دارای اسم و رسم‌ترین چنار‌های سابق‌سال کشور ایران بود که در اثرها جهانگردان فرنگی نیز به آن اشاره ‌می شد. ژان دیولافوا، جهانگرد دارای اسم و رسم فرانسوی، درباره ی این چنار نوشته بود: دور و بر آن حدوداً به ۱۵‌ متر می رسد. هرکدام از شاخه‌های آن مانند تنه درخت قدیمی‌سالی بر فراز بنای مسجد و دور و بر آن راز به افق کشیده میباشد. متأسفانه با گردهمایی قناتِ ذیل امامزاده، این درخت چنار جراحت مشاهده کرد و با تایید صلاحیت به جا مانده فرهنگی در سال ۷۹ انقطاع شد.

معماری حرم
بنای بقاع اساسی مشمول ساختمان چهارگوش گران قدر و مستحکمی با دیوارهای کلفت میباشد و فضای درونی آن حدوداً ۵٫۶ متر مربع مساحت داراست. اوضاع و احوال طاق‌نماها و معماری ساختمان و پوشش آن از معماری بناهای سدهٔ هفتم و هشتم میباشد. سازه به شواهد در امامزاده پارسا کتیبه‌ای به سال ۷۰۰ ق وجود داشته که ظاهراً در تعمیرات و تغییر تحول مدخل سازه از فی مابین رفته‌میباشد که سازه بر آن به طور همزمان با پادشاهی غازان خان بوده‌میباشد.
در درون حریم پهناور امامزاده پارسا صندوقی چوبین وجود آدرس حسینیه نصرت مشهد دارااست که احتمالاً به زمان اواخر صفوی یا این که افشار وابستگی دارااست و بارگاه ممتاز نقره‌ای آن که اضلاع شرقی و شمال شرقی و غربی آن دارنده محیط مشبک مزین به نقره و ضلع جنوبی آن مشبک چوبی میباشد از وقفیات مرحوم آقای میرزا سعیدخان وزیر کارها خارجه اواخر قاجار میباشد. در بسط نخستین نزدیک به ۱۲۰۰ ق مسجد، حسینیه و گرمابه در صحن شمالی و در زمین‌هایی که به وسیله شجاع السلطنه، پسر ششم فتح‌علی‌سلطان وقف امامزاده رزرو حسینیه نصرت مشهد شد درست شده‌میباشد.

تراس ورودی و رواق در سمت شمال بقاع واقع میباشد و بالای مقبره در رواق، لوح مستطیل خشتی کاشی‌کاری شده است که تاریخ ۱۲۱۰ هجری قمری را بر خویش دارااست و اسم فتح‌علی‌سلطان بر آن حک شده است. هلاکو میرزا فرزند فتح‌علی‌پاد شاه قاجار در سال ۱۲۱۰ ق، بانی مرمت و آذین‌کاری آن بوده‌میباشد. او گنبد را با کاشی پوشاند و در ورودی را از غرب به شمال که ایوان موقوفه پدرش بود بازگرداند. کتیبه‌ای به‌این مضمون در بالای ورودی بقعه نصب شد که در حال شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد حاضر جان دار وجود ندارد.

مسجد نصیرالملک شیراز از طریقه کاشی کاری ارزنده ترین مسجد کشور‌ایران حسینیه نصرت مشهد و نگرش ساختمان سازی به ویژه کاشیکاری و مقرنس بیمانند میباشد.
مساحت آن ۲۸۹۰ متر مربع و تحت بنای آن ۲۲۱۶ متر مربع میباشد.
در‌این مسجد ازشیشه های رنگی مستعمل به همین انگیزه آن را مسجد صورتی کشور‌ایران نیز می‌گویند.
مسجد نصیرالملک یک راز در ورودی داراست و دو ورودی دیگر آن به کوچه جنوبی و مسجد و به امامزاده جنب آن مرتبط میباشد.
ورودی مهم مسجد از کاشی هفت رنگ با تزیینات فراوانی از گل سرخ گل زنبق شیراز میباشد . این سردر دارنده دو جرز میباشد وهر جرز به سه بخش تقسیم گردیده و در بالای آن یک تابلو با کاشی هفت رنگ جای‌دارد سردرد با یک فرورفتگی قراردارد.
از ورودی اساسی مسجد نصیرالملک شیراز وارد هشتی می شویم که با یک پیچ ۹۰ رتبه در سمت چپ به راهرویی می‌رسد که به تراس مسجد وصل می‌شود.
این هشتی با ثواب تشکیل‌شده وتنها به قرینه در ورودی تابلوی از کاشی نصب شوید که در تحت این تابلو شعر مشهور سعدی و اسم معمار آن فراهم میباشد.
ایوان این مسجد به صورت چهار گوش میباشد که فی مابین آن یک آدرس حسینیه نصرت مشهد آبگینه به ارتفاع وعرض ۵/۴ در ۵ / ۱۶ متر در مقابل تراس مسجد تاسیس گردیده و بدور تا به دور ان مسجد با کاشی هفت رنگ تزیین گردیده است.
مسجد نصیرالملک دارنده دو حیاط میباشد حیاط شمالی که با طول هشت متر تشکیل شده و تراس جنوبی که فاقد کاربری خاصی میباشد به خواسته قرینه سازی با حیاط شمالی تاسیس شده است.
طاق نمای سمت حیاط جنوبی به انگیزه وجود دو در که یک کدام از به درون اتاق خرد ساخت گردیده و دیگری به گلدسته ها راه و روش دارااست تقارن خویش را از دست داده اند.
مسجد نصیرالملک شیراز دو شبستان دارااست یکی از در غرب و دیگری در شرق شبستان شرقی یک شبستان زمستانی بوده که به سمت قبله میباشد همینطور در هوای بسیار گرم فصل تابستان بایستی گزینه به کارگیری قرار می گرفت که جهت دوری از تابش بدون واسطه نوروروشنایی آفتاب و گرم شدن شبستان پیاده سازی گردیده‌است.
هر دو شبستان بر خلاف معمول به خیال و خاطر جهت گیری ساختمان رزرو حسینیه نصرت مشهد قبله در امتداد شالوده قبله واقع گردیده اند
در پشت این شبستان دری میباشد که به چاه بزرگی گشوده می‌گردد که به آن گاو چاه میگویند این بخش محل محافظت حیوان ابکش هدایت گردیده‌است.
شبستان غربی یکی‌از زیباترین شبستانهای مساجد کشور ایران میباشد که با تزیینات کاشی و خشت با نگارگری هایی از گل سرخ عمل گردیده بود البته تعمیراتی نزدیک به ۷۰ سال گذشته روی آن صورت گرفته بود که کاشی فیروزه ای روی آن را پوشاند.
ستونهای مسجد نصیرالملک یک کدام از اززیبا ترین ستونهای اماکن تاریخی شیراز میباشد که با یکسری گلدان آغاز میشود این شبستان دارنده ردیف ۶ تائی میباشد که دو طاق چشمه پوشش سقف را نگه داشته میباشد.
هفت طاق چشمه ای فی مابین دو ردیف قراردارد در انتهای این ستون و چشمهای کاشی کاری گردیده به محراب فوق العاده قشنگ می رسیم.
بدنه مسجد نصیرالملک عمدتا ثواب میباشد ولی معمار برای خودداری از یکنواختی دیوار کاشی آورده میباشد.
در شبستان غربی یک محراب بسیار خوشگل با ساخت و ساز یک فرورفتگی در بدنه چوبی شبستان ساخت‌و‌ساز شده است
مسجد نصیرالملک دارنده صحن وسیعی میباشد که در سمت شمال مسجد قرار گرفته میباشد.
مسجد دارنده دو تراس شمالی و جنوبی میباشد که مشابه هم نیستند و حیاط شمالی زیباتر از حیاط جنوبی میباشد.
تراس شمالی دارنده سه نیم طاق در سه طرف میباشد و از سمت چهارم شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد به صحن شیوه داراست، همینطور این حیاط داری ۴ غرفه میباشد.

عـرض میدان امام اصفهان در حـدود ۱۶۰ متر اسـت، یعنی حـدود ۱۳ موازی طول.
بدنه پیرامون میدان نقش جهـان از به عبارتی زمان صفویه به صورت دوطبقه حسینیه نصرت مشهد و به ارتفاعی که اینک وجود داراست بوده میباشد.این پیوستگی بدنه میدان به یار طول نسبتاً بلند بدنه که حدود۱۲ متر میباشد و در چهار نقطه با ابنیه مرتفع مشمول سردر مسجد جامع عباسی، سردر مسجد روضه خوان لطف الله، کاخ بهتر قاپو و سردر قیصریه مخلوط می‌شود، موجب می‌گردد که با دقت به دلیل تابش آفتاب که از سمت جنوب میباشد، همواره بخشی از فضای گشوده مقابل بدنه جنوبی در سایه باشد.
در ارتباط بدنه شرقی و غربی نیز به ترتیب در صبح و بعد از ظهر سـایه اندازی قابل قبولی به وجود آید که فضای مقابل حجره هـای دور و اطراف میدان را در سایه قرار داده و موجب توسعه حیطه آسایش می گردد.
محصوریت فضاهای شهری عاملی بسیار مطلوب برای کاهش تأثیر بادهای نا مطلوب میباشد که اکثر وقت ها گرما و گرد و غبار را به باطن فضاهای گشوده در اقلیم گرم و کم آب میاورند و به تهیه وضعیت محیطی در فضای گشوده میدان یاری می نماید.
میدان امام اصفهان در قبال باد و آفتاب پشتیبانی نسبی در اطراف جداره ها مهیا می شـود و به جهت ارتفاع و پهنا زیاد میدان، تأثیر جداره ها به تک تک حجم میدان نفوذ نمی نماید
به کار گیری از ارکان طبیعی آب و درخت در فضای گشوده میدان آدرس حسینیه نصرت مشهد درختان از لحاظ آسایش اقلیمی تأثیر قابل توجهی دارا‌هستند که عمدتاً شـامل ساخت‌و‌ساز برودت از روش سایه اندازی در قبال آفتاب و ساخت برودت ناشی از تبخیر آب جان دار در برگ و بقیه اندام درخت می شـود.
هم اینگونه عملیات تبخیری که توسـط درختـان در گوشه و کنار شکل میگیرد به خیر قادر است به کاستن از بی آبی آزاردهنده هوا یاری کنـد.
در عصر صفویه به مراد ساخت‌و‌ساز شـرایط مناسب محیطی در فضای گشوده میدان نقش جهـان اصفهان از سیستم بسیار نظام مند درختکاری و آبیاری مصرف شده بود.
محیط میدان در حوالی دکانها نهر لبریز آبی رنگ روان میباشد که در اواسط آن سنگ هایی برای رفت و آمد پیاده ها قرار داده اند و در بین این نهر و دکانها به خط بی واسطه درخت های مالامال شاخ و برگ و یکسـان کاشته اند پیاده روهای سنگی دور و بر نهر تقریبا یک پا یا این که ۳۰ سانتی متر از سطح زمین همسایه خویش فراتر بوده اند.
این اختلاف سطح می توانسته خویش نوعی ساخت‌و‌ساز حریم برای فضای میانی میدان امام اصفهان که در آن زمانه برای بازی ها و مراسـم گوناگون به عنوان مثال بسازی چوگان و قیق اندازی آیتم استعمال قرار می گرفت باشد. اشخاص تماشاگر نیز در کنار نهرهای روان دور و اطرا رزرو حسینیه نصرت مشهد ف میدان و در ذیل سایه درختان بازی ها را تماشا می کردند
استعمال از اتاقک های نصفه گشوده در فضای گشوده میدان از آن جا که قسمت های شمالی میدان امام اصفهان، روءیت کرد بسیار قابل قبولی را به میدان امام اصفهان و موادسازنده شـاخص آن دربرگیرنده مسجد جامع عباسی، مسجد روحانی لطف الله و کاخ بهتر قاپو داشتند، برای به کار گیری هر چه خوب از فضای گشوده میدان، اتاقک های چویی سریسته در نصیب شمالی میدان ساکن گردیده بود که درین اتاقک ها سرویس ها پذیرایی و سرویس ها مربوط به وقت ها فراغت مانند قهوه منزل ، شربت منزل و غیره بومی بود.
این اتاقک ها که با چوب و مصالح مدل تشکیل شده بودند، بعد ها نسبتاً بزرگی داشته و سرپوشیده بودند و حالتی شبیه رواق را به وجود آورده بودند که در کل ارتفاع بدنه شـمالی میدان وسیع شـده بود.
این اتاقک ها طبق ورقه ها با نهر و آبگینه آب مرتبط بودند. براین اساس تحت عنوان یک فضای نصفه گشوده، قوانینی مابین فضای بسته بازار و فضای تماما آزاد میدان داشتند و محیطی مطلوب را از لحاظ آسایش اقلیمی در فضای گشوده میدان به وجود می‌آورند.
به کار گیری از موادسازنده موقت چادر و خرگاه در فضای گشوده میدان ن شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد قش جهـان از‌آنجا که یکی‌از فعالیتهای عمده میدان در عصر صفویه بساط اندازی و دست فروشی در فضای گشوده میدان بود، دست فروشان و بساط اندازان برای ساخت‌و‌ساز اوضاع ایده آل اقلیمی چادرهایی را به طور چادر و خرگاه در فضای میانی میدان برپا می کردند، تا پناهی در قبال کارداران اقلیمی برای آن‌ها تولید نماید.
اکثر وقت ها بسـاط اندازان به مراد تولید آسایش در قبال کارداران اقلیمی مانـد تابش آفتاب در تحت خیمه یا این که چادر و خرگاه به عمل می پرداختند.

مسجد خاص ترین، خالص ترین، آرمانی ترین و محتوا گراترین مورد معماری حسینیه نصرت مشهد کشورهای اسلامی میباشد. اصالت دادن به زمینه ، مفاهیم و اساس های معنایی نوشته شده در بطن اصول و ایده های اسلام ضرورتی اصلی میباشد. متاسفانه غفلت از این ضروریات ، امروزه در پیاده سازی مسجد به طور گرایشی مزمن در امده میباشد ، پیاده سازی مسجد امروزی در کشور‌ایران یعنی به عبارتی ” مصداق گرایی افراطی” اعتنا به مصداقی خاص و سرهم بندی یک‌سری عنصر و کالبد شناخته گردیده‌است.

معماری مسجد پیاده سازی گردیده به مدل امروزی در کشورهای مسلمان نشین و بویژه در کشور ایران دستخوش تحولات اکثری گردیده‌است تا جایی که مدل های معماری که برای سده های اکثری با توفیق، پاسخگوی نیازهای دولت ها قبلی بوده میباشد، در اکثر مواقع به کناری گذاشته گردیده و بجای آن آمیزه ای از مدل امروزی و مدل کلاسیک نشسته میباشد.

ایده برای پیاده سازی معماری مسجد با این رویکردهای نو الگوها آدرس حسینیه نصرت مشهد ی پیشین را تماما در هم ریخته و تمایل هایی عمدتا متأثر از مدل امروزی و تا حدی کارکردگرا را پدیدار تشکیل داد که گاه برای ظواهر سازی فقط قالب ای از جلوه های معماری سنتی را با خویش دارااست. این رویکردهای جدید ذیل تأثیر مدرسه امروزی ، تداوم معماری الگویی را به مشی گذشته با سؤال های مهم مواجه ایجاد کرد.

این تمایل با جنبه های برنده کارکردگرایی ، تعیین مصالح تازه ( و بلکه مختلف مانند سنگ در قبال خشت ) ، و در فیض بکارگیری هیبت های نو ، ظواهر معماری روز را تماما تغییر تحول بخشید و بتدریج با میل هایی مانند تاسی از مدل نئوکلاسیک ، فرایند جدید ای را در کشور ایران به منش انداخته این مراحل.. یکی تحولات عمده ، مدل پست مدرنیست به معماری پیش از اسلام در زمانه پهلوی نخستین و نیز رجعت پست مدرنیستی با میل بیشتر در زمانه پهلوی دوم بود.

در سالیان آغازین انقلاب اسلامی روش به طرز معماری سنتی تشدید گردیده و بعدها وسیعتری به خویش گرفت، این معماری به هیچ یک از رغبت های گذشته معماری، پایبندی در خویش حس نکرده و با واکنش گزینشی در تعیین هیبت ، محیط ، بنا و نظایر آن محور گذار مدل التقاطی گردیده‌است. این معماری رزرو حسینیه نصرت مشهد غالبا مدل و یا این که میل بخصوصی را به همدم نداشته ، و بخش های آیتم عشق خویش را از هر کجا گرد آورده و در پوسته مسجد معاصر عرضه می نماید.

مبرهن میباشد که در پیاده سازی معماری مسجد اهل ایران و فضاهای فرهنگی پایبندی بیشتری به جنبه های سمبلیک و نمادین معماری سنتی و پیشین براق مسجد سازی چشم گردد . به کارگیری از نقشه هشت ضلعی ذیل تأثیر قبه الصخره در بیت المقدس ، به کارگیری بیجا از عنصرها سمبلیک مانند گنبد و مناره ( عموما بصورت دوتایی )، بکارگیری کاشی کاری، گچبری و بعضی مواد تازه تری مانند سفال در آرایه های نمای داخلی و نمای فرنگی سازه و نیز تجدید حیث اصلی در استعمال عملکردهای متفاوت و متنوع تری نسبت به پیشین مسجدسازی در زمانه قبل از انقلاب و … را می اقتدار برای مثال این تغییرات اسم موفقیت .

همینطور حذف بدون نقص گنبد منزل و جایگزینی الگوی شبستان چهار ستونی و نیز چهل ردیف ، حذف الگوی چهار ایوانی ، محو شدن الگوهای دیگری مانند میانسرا ( تراس ) بعنوان فضای سرگشاده و آزاد آن ، جابجایی آبگینه به وضوخانه آن هم بیشتر در ذیل زمین مسجد ( یا این که به شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد عبارتی حوزه فضای خدماتی )، مثلا تحولاتی میباشد که در کالبد و فضای مسجد پدیدار گردیده‌است.

گرچه معماری امروز از جهاتی مبتلا راحت انگاری مفرط گردیده و دارنده مشکل‌ها بیشماری میباشد، معماری مسجد و فضاهای فرهنگی نیز از این دست تعرضات مصون نمانده اند. در کنار این تغییرات محتوم و نا گزیر ، گاه ابداعات بی بها و بی مایه ای مانند استعمال از عنصرها سمبلیک در چیدمان داخلی مسجد اهل ایران نیز در مساجد امروزی جمهوری اسلامی ایران مشاهده می شود. از آن گزاره می شود به به کارگیری بی آیتم از گنبد و گلدسته در مساجد آنهم بشكل كاذب و به طور کامل ابتدایی اشاره کرد.

مسجد جامع اصفهان یا این که مسجد جامع یا این که مسجد آدینه (جمعه) که مسجد عتیق ا حسینیه نصرت مشهد صفهان نیز نامیده می شـود، یکی‌از قدیمی ترین و مهمترین مساجد جمهوری اسلامی ایران و شهر اصفهان میباشد.

تاریخچه مسجد جامع اصفهان
آن چه که از معماری مسجد جامع اصفهان بر مکان باقی مانده میباشد مرتبط با عصر خلفای عباسی تا مجال دیلمیان و نیز سلجوقیان، ایلخانان، مظفریان و صفویان اسـت که هر مورد در ایجاد کرد بخشی از آن سهم دار بوده اند. به جهت التفات فوق العاده زیاد مسجد و نقش سیاسی و مذهبی آدرس حسینیه نصرت مشهد آن، هر حکومتی، نصیب هایی را به بنای مسجد اضافه کرد تا بتواند از خـود یـادگاری جاودان در‌این سازه باقی بگذارد تا آیندگان را از معیار توان خویش با خبر سازد.

تاریخچه_مسجد_جامع_اصفهان
کاشی_مسجد
معماری مسجد جامع اصفهان
مسجد جامع اصفهان با گستره ای موازی با ۲۳۰۰ متر مربع، گرانقدر ترین مسجد کشور‌ایران به‌حساب می‌آید.
بنای اول مسجد عتیق اصفهان همانند دیگر مساجد اول از برنامه ای مستطیل صورت تشکیل شـده که دارنده شبستان های ردیف دار در پیرامون حیاطی گرانقدر بوده میباشد.
در دورانهای آن‌گاه، مسجد به چهار ایوانی تبدیل شد؛ به‌این سیرتکامل فضای پیوسته و بی آلایش شبستانها و در میان سراها با ایوانها و دو گنبد از هم گسسته شد.
کلی تریـن نمـونـه تقارن را می قدرت در پلان مسجد جامع اصفهان و نحـوه قرارگیـری ارکان ساختمانی در پیرامون ایوان مرکزی دید.
ایوانهای چهارگانه مسجد عتیق اصفهان در چهار جهت و در راس اضلاع رزرو حسینیه نصرت مشهد چهارگانه ایوان که با تزیینهای کاشی کاری با مقرنس های مختلف پوشیده شـده اسـت، تقارن را در نقشـه مسجد نشانه می‌دهد.
مسجد جامع اصفهان به صورت کلی دارنده ۱۶ فضای شبستانی میباشد که در نقاط متعدد آن محیط یک هسته مرکزی (میانسر) دور از هم شـده اند.
در دو سوی راست و چپ ورودی اساسی مسجد با کاشی نوشته هایی به لهجه عربی و به شکلی قرینه وجود داراست.
در سـمـت چـپ ورودی، شبستان مظفری یا این که به عبارتی کتابخانه چشم می شـود که دارنده تقارن بی نقص در پلان میباشد.
در این جا ستونهای گرد مرتب به علامت های چلیپایی با آجرکاریهای پر رنگ که همانا سـاده شـده گردونه مهر و نمادی از خورشید فروزنده فقیه تاب میباشد، در پلان پیرایش یافته اند.
شبستان صفوی دارنده دو سیمای مختلف از نگاه معماری میباشد؛ در حدود دو سـوم گوشه و کنار را شبستان چهل ستونی و ما‌نده را قوسهای بلند با دهانههای گران قدر شـکل میدهد.
این شبستان، بنا ای ظریف و دهانهای گسترده داراست، شبستان شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد دارنده پلان مربع صورت میباشد و با اعتنا بدین که هفت دهانه طاق و چشمه در هر ضلع آن می‌باشد، محراب آن طبق سنتها و قوانین معماری بایستی در دهانه وسطی یعنی در دهانه چهارم یا این که بر روی اساس شبستان در بخش انتهایی قرار داشته باشـد.
درین شبستان، امروزه صرفا یک فرورفتگی طاقچه مانند در محل محراب قراردارد

ایـن ورودی دارنده در چوبی زیبایی به مدل آلت و لقـط بـوده میباشد، که اینک دربی حسینیه نصرت مشهد آهنی مکان آن را گرفته میباشد.
پشت ایـن سردر ورودی، هشتی جای دارد که دربرگیرنده محوطه ای گشوده است که از جهات شمالی و جنوبی به شبستان های «حاج محمدطاهر» و «دارالشتا» رویکرد دارااست.
بر فراز این فضای هشت ضلعی ورودی مسجد جامع همدان ، گنبدی ساخت شـده کـه مـزیـن بـه کاربنـدی زیبایی از ادغام آجـر و کاشی فیروزه ای رنگ است.
در داخـل ایـن هشتی کتیبه ای خرد از سنگ نصـب شـده کـه اسم «معلم حسین» بر آن حک گردیده‌است که می قدرت احتمال اعطا کرد که استادکار این فضای ورودی بوده میباشد.
کتیبه دوم مدخل غربی، در فضای داخلی هشتی و در بخش میانی قوس طاق مشرف به صحن تراس تاسیس شده است.
عبارات کتیبه متشکل از اسماء جلاله الله ، محمد و علی میباشد آدرس حسینیه نصرت مشهد که در پوسته کاشیهای لعابدار فیروزه ای و لاجوردی در مسئله آجـری اجـرا گردیده‌است؛ می تـوان ایـن اینگونه احتمال بخشید که ورودی اساسی مسجد، همین ورودی باشد.
مدخـل شرقی مسجد جامع همدان با تزیینات کتیبه نگاری پوشیده گردیده است . بیشترین کتیبه های این مدخل در طاق میانی و دو فضای مستطیل صورت در دو سوی آن است، که جمعاًً سه فضای جداازهم در تزیینات کتیبه نگاری مدخـل شرقی را تشکیل داده میباشد.
ورودی جنوب شرقی مسجد جامع همدان به یک کدام از راسته های بازار منسوب به راسته بزازهـا مشـرف است و منتهی به دالانی وقتگیر میباشد.
سردر ورودی آن به یک هشتی با گنبدی مزیـن بـه کاربنـدی آجـری و به دنبال دو فضای گنبددار خرد خیس، منتهی می‌شود که به‌دنبال به صحن مسجد پیوند میخورد. این دور و بر قابلیت و امکان دسترسی به وضوخانه را میسر می سازد، همینطور دارنده مدخلی مربوط رزرو حسینیه نصرت مشهد به فضاهای ضلع شرقی شبستان گنبددار میباشد.
راه و روش پله نیز که قابلیت و امکان رفت و آمـد بـه بـام مسجد را آماده می سازد، در ایـن نصیب از مسجد قرار گرفته میباشد.
ورودی دیگری در ضلع شمال غربی مسجد وجود داراست، البته در سال های اخیر مسدود شد‌ه‌است و اکنـون بـه چایخانه شبستان نوساز شمالی مبـدل شد‌ه‌است؛ این فضای ورودی رابـط میان مسجد و یکی از دیگر از راسته های بازار، منسوب به راسته حلبی سازها است.
با عبور از ورودی هـا صـحـن حيـاط مسجد نمایان میگردد؛ مسجد دارنده حیاطی مربع مستطیل به بعدها ۲۴ × ۴۰ متر میباشد، که نزدیک به ۲ متر زیر خیس از کوچه های همسایه جای‌دارد؛ صحن نام برده همانگونه که پیش خیس ذكـر شـد از روش دو ورودی با هشتی های دالان دار به راسته بزازها در شرق و راسته قنادها در غرب بازار کهن شهر رابطه برقرار میکنـد.
حجره ها و حیاط های مسجد در اضلاع چهارگانه صحن قرار گرفته اند که بعضا از آنها دیرین و چندین نیز جدیدالاحداث می‌باشند.
دیرین ترین نصیب بنای مسجد جامع همدان، ایوانی رفیع در جناح جنوبی با دو مناره کوتاه در دو طرف آن می باشدکه به اسامی «شبستان طاق بلندمرتبه» ، «شبستان مستوفی ملاحسین اردستانی» و «شبستان حاج روح اللهی» نامیده میشود.
طاق گسترده سقفی حیاط زیرا پاره گنبدی صورت به اسمان شهر باز شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میباشد. پهنا حیاط نزدیک به ۱۳/۲۰ متر و عمق آن نزدیک به ۸/۴۰ متر میباشد و طول آن نزدیک به ۱۵/۳۰ متر است.
درب چوبی زیبایی که در اواسط دیوار میانی حیاط جای‌دارد، دسترسی مهم به گنبدخانه را ساخت کرده است. در دو سطح طرفین حیاط نیز دو بازشو جهت دسترسی به فضاهای کناری ایـوان ایجاد شده است.
در سینه ایـوان، قانونی بندی زیبایی جای‌دارد، که در وسط سقف حیاط در نقطه ای که از هر کناره ایوان مشاهده میشود با کاشی فیروزه ای ، اسم مقدس « الله » و اسامی پنج بدن آل عبا « محمد ، علی ، فاطمه ، حسن و حسین » و رقم رجب ۱۲۵۳ هـ.ق . که تاریخ بنای حیاط میباشد، نگاشته گردیده و خود نمایی میکند.
طاق ایـوان مسجد جامع همدان بـه صـورت دو قالب دربین تهی میباشد که قالب بیرونی به طور ترانه و قالب داخلی به طریق نیم گنبد جاری ساختن گردیده است. این قالب در بدنه خویش دارنده قانونی بندی زیبایی میباشد و به روش طاق سارق جاری ساختن شده است.

بعداز اجرای تویزه های باربر اساسی، تویزه های فرعی میان آنان براساس طرح هندسی قانونی حسینیه نصرت مشهد بندی انجام گردیده و فواصل در بین آن‌ها به یاری طاق مالامال گردیده‌است.
تزئینات کاشیکاری قانونی بندی مسجد جامع همدان نیز از نوع معقلی می باشند. پوشش بیرونی طاق به خواسته تامین قالب داخلی در قبال جراحت های محیطی به طور طاق نوا و بر روی جرزهای باربر و بر روی تویزه اساسی تراس ایجاد شده است. این طاق به طور ترکیبی اجـرا گردیده که به واسطه حجم دهانه تراس ۱۳ / ۲۰ متر تا مرحله شکرگاه طاق، به طور رومی و در بخش های آینده، ضربی و یا این که رومی اجـرا گردیده است.
ضخامت این طاق در بخش های پاکار، در حـدود ۲/۴۰ متر و در نصیب تیزه ۱/۶۰ متر است.
جناح جنوبی مسجد جامع همدان ، از سه شبستان مرتبط به یکدیگر ساخته شده میباشد که در واقعیت کهن تریـن اجـزا مسجد جامع همدان، همین شبستان ها است که به اسم های «شبستان طاق گرانقدر یا این که شبستان حاج روح الهی» ، «شبستان مستوفی» ، «شبستان ملاحسن اردستانی» نامیده می‌شوند.
شبستان طـاق بـزرگ، شبستان مربع صورت گنبدداری میباشد که آدرس حسینیه نصرت مشهد هسته نخستین و سابق ترین نصیب مسجد را تشکیل میدهد، و در پشت حیاط جنوبی جای‌دارد.
گنبد خوش ادغام آن از حیث تناسبات معماری، عظمت، پهنا دهانه و وسعت فضای داخلی بسیار اصلی و درخور توجـه بـوده میباشد. شبستان مربعی، به بعدها ۱۴ متر است که چهار دیوار این مربع در طول ۷ متـری بـرای ساختن گنبدی با استعمال از گوشواره و طاق بنـدی بـر فـراز جرزها ساخت شده، طرح مربع تبدیل به کثیرالاضلاع گردیده و اساس مدورگنبد به نحو بسیار ماهرانه ای بر روی طرح شانزده ضلعی قرار گرفته میباشد، و سپس با خیز نسبتاً کشیده ای به طوقه گنبد ختم می گردد.
این شبستان دارنده ۵۵ ردیف در پنج ستون یازده تایی است که طاق های گنبدی و آجری سقف را در ۵۵ رینگ نگه داشته اند، ۳۲ ردیف از ردیف های میانی شبستان، سنگی با سرستون های مربع صورت می‌باشند، سایرستون ها در بعدها چهار ضلعی، آجرچین میباشند، هر دو ردیف نزدیک به ۴ متر و طول آن‌ها ۲/۵ متر میباشد.
دیوارها و طاق کلا از خشت قهوه ای سرخگون چـیـده شـده کـه آجرکاری سازه، حالتی خوشگل و دیده نواز دارااست.
در دیوار سمت قبله مسجد جامع همدان ، محرابی عظیم رزرو حسینیه نصرت مشهد و متناسب با شبستان ایجاد شده است.
محراب در لبه ای کلان دارنده کاشی کاری زیبایی میباشد و آیاتی از قرآن مجید با خطوط بنایی با به کار گیری از اشکال رنگ ها به محراب زیبایی خاصی بخشیده میباشد.
پررنگ ترین خصوصیت دکوری داخـل شبستان، کتیبه گلوبندی به رنگ قهوه ای مایل به رنگ زرد (حد فاصل تبدیل شدن کثیرالاضلاع به دایره) میباشد که با پهنا ۴۰ سانتی متر با کاشی هفت رنگ و با خط زیبای ثلث پر رنگ و مشکی رنگ، سوره مبارکه «آدینه» و به دنبال بخشی از سوره مبارکه «توبه» و در آخر سوره مبارکه «آیة الکرسی» را به اکران درآورده میباشد.
در جانب غربی صحن مسجد جامع همدان ، شبستان نسبتاً وسيع «حاج محمد طاهـر» واقع شد‌ه‌است که احتمالا اسم شبستان از اسم بانی آن اقتباس شده است؛ شبستان ذکر شده، از جانب قبله بوسیله دو مدخل =، یکی از به جانب راهروی ضلع غربی مسجد و دیگری به صحن مسجد متصل می‌گردد.
شبستان ذکر شده، دارنده ۱۹ ردیف میباشد که ۸ ردیف استوانه ای آن، سنگی و در حدفاصل ۴ متـری یکدیگر قرار گرفته اند و ۱۱ ردیف اساس ای آن به طور آجـری سازه گردیده‌است.
محـراب شبستان به طور نیم منشوری با سقفی مقرنس کاری شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد گردیده بوسیله گچ، جلوه گر فضای شبستان میباشد. کف این محراب از کف شبستان مقداری گودتر میباشد. به این نظر که در راءس برخی از گنبدها، نورگیرهایی جهت تأمیـن نـور فضای داخلی درنظرگرفته شده و می اقتدار این سیرتکامل استنباط کرد که شبستان مذکـور بیشتر در فصل‌زمستان آیتم به کار گیری قرار می گرفته میباشد.
سنگاب مسجد جامع همدان ، یکی اثر ها اساسی و دیرین است، که هم‌زمان با ساختمان ایـوان اساسی (تراس جنوبی) ایجاد شده است؛ که از سنگ تیره خاکستری رنگ یک دست تراشیده گردیده و نمای بیرونی آن دربردارنده نقوش و خطوط پررنگ بسیار زیبایی میباشد.
قطر دهانه سنگاب ۱ متـر و عـرض دیواره آن ۱۳ سانتی متر است.
این سنگاب بـزرگ و دیدنی در کناره دهلیز ورودی مسجد همسایه سردر غربی، یعنی مدخل اساسی مسجد قرار داشته میباشد.