بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

بیان قلبی
کْر قلبی یا این که بیان خَفیّ دقت به آفریدگار با قلب و او‌را در نهان و آشکار حاضر درک کردن میباشد. بیان قلبی مانند بیان لفظی ریشه قرآنی و حدیثی دارااست و هنگامی در وجود آدم ریشه می‌دواند که آدم به حالاتی به عنوان مثال خضوع و تقدیس آفریدگار متصف حسینیه نصرت مشهد گردد.

تهذیب نفس، رویش فضائل خوی، ساخت‌و‌ساز روحیه اخلاص، همسویی لهجه و دل و پرهیز از ارتکاب محرمات به عنوان مثال اثراتی میباشد که برای بیان قلبی آورده شده میباشد. غفلت، آرزوهای محال و تکاثر را از مانع ها بیان قلبی آدرس حسینیه نصرت مشهد دانسته‌اند.

مضمون‌‌شناسی
خواسته از بیان قلبی یا این که بیان خفی را این دانسته‌اند که بیان بر لهجه روان نشود و صرفا با قلب به خاطر خداوند باشد[۱] و او‌را در نهان و آشکار، حاضر و ناظر بداند و از ایفا اعمالی که آیتم رضایت آفریدگار وجود ندارد، خودداری کند.[۲] بیان قلبی را بالاترین جایگاه بیان دانسته‌اند که دقت به آفریدگار آغاز از آن می‌جوشد و بعد از آن بر لهجه روان میگردد؛ به عنوان مثال هنگام رسیدگی و اعتنا در عالم آفرینش و مشاهده نظم کائنات به خاطر عظمت آفریدگار رزرو حسینیه نصرت مشهد بیفتد.[۳]

مقام
بیان قلبی همچون بیان لفظی ریشه قرآنی و حدیثی داراست. آیاتی از قرآن مثلا آیه ۲۰۵ سوره اعراف «وَ اذْكُر رَّبَّكَ فىِ نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ »، آیه ۵۵ سوره اعراف «ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَة» و آیه ۶۳ سوره انعام «قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَة» را ناظر بر تقسیم بیان به مطرح شدن قلبی و بیان زبانی شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد گرفته‌اند.[۴]

در روایتی از نبی اکرم(ص) خطاب به اباذر آمده میباشد که آفریدگار را با بیان ناپختهِل حافظه کن و هنگامی که از چیستی بیان خامل سؤال شد فرمودند: به عبارتی بیان خفی میباشد.[۵]

بیان قلبی با اتصاف بشر به حالاتی مثلا فروتنی، تقدیس پروردگار، سجده و کمال خضوع در آدم ساخت و ساز میگردد.[۶] بیان قلبی بین صوفیه به مطرح شدن خفی به شهرت رسیده است و خلاف بیان جلی که میان توده و در باطن رینگ‌های بیان شکل میگیرد، این نوع بیان به تنهایی و در خلوت ایفا می گردد.[۷]

اثر ها
اثر فوق‌العاده بر تهذیب نفس، رویش فضائل اخلاقی و تقرب به پروردگار را از مهمترین اثرها بیان قلبی در وجود آدم‌ها دانسته‌اند.[۸] همسویی گویش و قلب، سرازیر شدن بیان معبود بر لهجه، تولید روحیه اخلاص و تضرع و غربت از دورویی، اثر بیان قلبی بر تن به جهت رابطه در بین روح و جسم،[۹] پرهیز از ارتکاب محرمات الهی به وسیله بشر و تولید استعداد در وجود بشر برای سیر و سلوک از سایر اثراتی میباشد که برای بیان قلبی گفته شده میباشد.[۱۰]

مانع ها
بیان قلبی برخلاف بیان لفظی که بازدارنده مهمی بر راز رویه ندارد، دارنده موانعی میباشد که مهم ترین آن مانع ها را نتیجه ها شغل خویش آدم میداند. بر این محور اعمال جاری ساختن ناشایست از سوی بشر به ساخت‌و‌ساز عفاف و حجاب و بازدارنده در بین بشر و معبود سبب ساز میشود و سبب تولید وضعیت غفلت در وجود آدمی میگردد. این غلفت را مهم ترین بازدارنده بیان قلبی دانسته‌اند.[۱۱] از سایر سختی ها به آرزوهای محال و تفاخر و تکاثر(افزون طلبی، گنج اندوزی و فخر فروشی به دیگرافراد به باعث متعددی بودجه و فرزندان) اشاره گردیده است.[۱۲]

جستارهای متعلق
بیان لفظی
بیان
پانویس
قرشی، قاموس قرآن، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۱۵.
طیب، اطیب البیان، ۱۳۶۶ش، ج۱، ص۱۶۸؛ معارف قرآن، ۱۳۸۷ش، ج۳، ص۱۰۰-۱۰۱.
مکارم شیرازی، خوی در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۳۶۲.
طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۶۶۲؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۸، ص۳

ایثار
ایثار از فضائل اخلاقی به‌معنای مقدم داشتن سایرافراد بر خویش با وجود نیازمندی میباشد. ایثار رده ممتازی در آموزه‌های اسلامی داراست، به‌طوری که قرآن، مفاد زیادی از مصادیق آن را بیان کرده و در کتاب ها روایی شیعی، باب مستقلی بدین مورد تخصیص حسینیه نصرت مشهد داده گردیده‌است.

ایثار امام علی(ع) در رخداد لیله المبیت، ایثار مالی خدیجه(س) در رویکرد پیشرفت اسلام و ایثار جان از سوی امام حسین(ع) در حادثه کربلا از مثال‌های بارز ایثار در تاریخ اسلام برشمرده گردیده‌اند. همینطور ایثار انصار در مقدم داشتن مهاجرین با وجود نیازمندی خویش را از مفاد اصلی ایثار در بالا اسلام دانسته‌اند و نقل شده آیه ایثار درباره این ازخودگذشتگی انصار آدرس حسینیه نصرت مشهد نازل شد.

برای ایثار اثراتی در آن‌گاه شخصی و اجتماعی برشمرده‌اند که ازجمله آن ها می‌اقتدار به مواقعی زیرا سخاوت، جلب خوشنودی معبود و رهایی از دنیازدگی در بُعد شخصی و در بُعد اجتماعی به مواقعی زیرا فقرزدایی، نوازش، حسن معاشرت و ساخت همبستگی رزرو حسینیه نصرت مشهد اشاره نمود.

ایثار در حیث فقها، امری مستحب میباشد؛ البته در برخی از مصادیق واجب و در بعضا مفاد حرام می‌شود. ایثار در نگاه عارفان اسلامی نیز منزلت ممتازی داشته و از آن به‌تیتر یکی‌از موادسازنده تصوف خاطر شد‌ه‌است. همینطور ایثار را سر برپایی فرهنگ و تمدن‌ها دانسته‌اند؛ به‌همین‌عامل نقل شده برد انقلاب اسلامی کشور ایران و مقاومت آن در مقابل پیکار‌ها و تحریم‌ها عقب افتاده جسمی فرهنگ وتمدن ایثار شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میباشد.

معنی‌شناسی
ایثار، فضیلتی انسانی میباشد که به معانی مختلفی زیرا مقدم داشتن سایرافراد بر خویش با وجود نیاز[۱] یا این که در دستیابی منفعت یا این که دفع ضرر و زیان[۲] تعریف‌و‌تمجید گردیده‌است. این کلمه در مقابل بُخل دانسته گردیده[۳] و با مفاهیمی زیرا سخاوت، انفاق، احسان رابطه داراست. جز اینکه ایثارکننده خویش به آن چیزی که می دهد، مستلزم میباشد.[۴]

اندیشمندان اسلامی با دقت به بعضا از آیه‌ها قرآن کریم ومهربان ایثار را به دو قول یعنی ایثار متاع و ایثار نفس[یادداشت ۱] تقسیم کرده‌اند.[۵]

مداقه و منزلت
مرتضی مطهری متفکر و مولف شیعی، بر این یقین میباشد که ایثار ریشه در فطرت انسانی داشته و عمر آن به عمر حیات آدم بازمی‌شود.[۶] بعضا از محققین، ظهور ایثار در ادیان غیرالهی را به مورد قربانی‌کردن مرتبط دانسته[۷] و بر این باورند که در مدرسه عرفانی یهود (قبالا) از ایثار حافظه گردیده‌است.[۸] آیین شناسان، پایه باورهای آئین مسیحیت را در درنگ فدای عیسی(ع) و ایثار او به دلیل بخشوده شدن گناهان عموم، دانسته‌اند.[۹]

مورخان معتقدند که قبل از ظهور اسلام در شبه جزیره ایالات متحده عربی، عموم عرب، با این معنا آشنا بودند؛ البته قرآن کریم و مهربان به غنای آن خاطر نشان نمود؛[۱۰] و بارها به‌این زمینه پرداخته میباشد. تحت عنوان مثال آیه ایثار درباره انصار نازل شد[۱۱] و از مقدم داشتن مهاجران بر خویش با وجود نیازمندی، خاطر می‌نماید.[۱۲] در بعضا از کتاب‌های روایی شیعی نیز بابی به مسئله ایثار تخصیص داده گردیده[۱۳]و از آن با عناوینی زیرا غایت احسان و شایسته ترین عبادت و شیوه نیکان یادشده میباشد.[۱۴] در کتاب واحد سنجش الحکمه احادیثی با محوریت سوژه ایثار توده گردیده و در تحت آن عناوینی زیرا ایثار در لغت، ایثار در قرآن و حدیث، قیمت، گونه های، دست اندرکاران، اثرها و آداب ایثار اورده شده میباشد.[۱۵]

ملااحمد نَراقی، دانا شیعه در قرن سیزدهم قمری، از ایثار تحت عنوان بالاترین درجات مهربانی خاطر کرده[۱۶] و ابن خَلدون، مورخ و جامعه‌شناس قرن هشتم قمری نیز بر این یقین میباشد که ظهور فرهنگ وتمدن‌ها در هر جغرافیا، در گرو ایثار مردمان آن حوزه‌ بوده و عدم ایثار، خواری را برای وی درپی خواهد داشت.[۱۷] مرتضی مطهری، فیلسوف و متفکر شیعه، بخشی از فرهنگ بزرگ اسلامی را در گرو پایبندی به‌این معنا اخلاقی دانسته[۱۸] و امام خمینی، روحیه ایثارگری را پیشگفتار سرویس به اسلام[۱۹]و مایه نجات مسلمان‌ها از سلطه مستکبران می داند.[۲۰]

دانشمندان بر این باورند که یک کدام از مولفه‌های مهم در موفقیت انقلاب اسلامی کشور ایران و پایداری آن در سال‌های پیکار کشور‌ایران و عراق و بعداز آن، اشاعه تمدن ایثار میباشد.[۲۱] همینطور آورده شده بحران کاهش جمعیت به مورد عدم ایثار پدر و مادر مرتبط میباشد و خودخواهی و عدم روحیه ایثار در آن ها منجر گردیده که نسبت به صرفا بودن فرزند خویش توجهی نداشته و فقط به کارها رفاهی خویش بپردازند.[۲۲]

انتخابات
انتخابات از ابزارهای حکمرانی امروزی، فرآیندی میباشد که شهروندان طبق مقررات و مقرراتی نوع حکومت یا این که عده ای را برای اداره کارها حکومتی انتخاب می‌نمایند. درباره مشروعیت یا این که عدم مشروعیت انتخابات و همینطور حدود تأثیرگذاری آن در انتخاب عاقبت جامعه، دعوا‌های متعددی بین اندیشمندان فقاهتی درگرفته میباشد. درباره ماهیت انتخابات، بعضا از فقه‌پژوهان، آن را تنها ابزاری در جهت کشف قاضی فقهی و خیر تعیین آن می دانند. در مقابل، نقل شده در طول غایب بودن، انتخابات نقش مهم در مشروعیت‌بخشی به قاضی و گزینش نوع حکومت حسینیه نصرت مشهد دارااست.

تنی چند از محققان فقاهتی شرکت کردن در انتخابات را حق اشخاص میدانند و برهمین پایه معتقدند انتخابات از سنخ احکام دینی وجود ندارد؛ براین اساس نمی‌اقتدار تکلیفی (وجوب یا این که حرمت) برای کمپانی عموم در انتخابات صادر کرد؛ البته بعضا دیگر کمپانی در انتخابات را تکلیف اشخاص می دانند و بر این باورند که شهروندان نظام اسلامی، برای محافظت آن نظام و مسئولیتی که پروردگار به‌ذمه آن‌ها نهاده و همینطور مطابق قاعده وجوب تعاون بر جاری ساختن شغل های نیک، واجب میباشد در انتخابات کمپانی آدرس حسینیه نصرت مشهد نمایند.

برای انتخابات خصوصیت‌هایی برشمرده‌اند؛ مانند حدس حق رأی برای همگان، موازی بودن قیمت رأی اشخاص و ضمانت رسمیت یافتن رأی اکثریت در فیض انتخابات. محققان دینی همینطور برای مشروعیت‌بخشی به انتخابات به دلائلی مانند وجوب شورا و مشورت کردن، دستور به مشهور و نهی از منکر، بیعت و برگشت به لحاظ اکثریت هنگام انتخاب کارگزاران مبنی بر قاعده دریافت به ترجیحات عند التعارض استناد رزرو حسینیه نصرت مشهد کرده‌اند.

مقام
انتخابات ازجمله مفاهیمی میباشد که از فرصت قرار تصاحب کردن فراروی تفکر شرعی به‌ویژه در کشور‌ایران و بعضی کشورهای اسلامی، دعوا‌های متعددی درباره منزلت آن در علم‌های اسلامی مطرح شد.[۱] استعمال انتخابات به‌مثابه یکی ابزارهای حکمرانی امروزی در دولت ها اسلامی، نیازمند استناد آن به آموزه‌های فقاهتی میباشد؛ به‌همین‌برهان اندیشمندان و فقهای اسلامی با عرضه این مضمون‌ به مبانی و آموزه‌های فقاهتی و شرعی به‌تیتر یک موضوع مستحدثه،[۲] درصدد دستیابی دلیل مشروعیت یا این که عدم مشروعیت آن برآمدند.[۳] به‌تیتر نمونه می‌اقتدار به عملکرد‌های میرزای نائینی در رساله تنبیه الامه در مشروعیت‌بخشی به پروسه انتخابات زیر مباحثی زیرا لزوم تشکیل مجلس شورای ملی،[۴] وجوب شورا و مشاوره در نظام اسلامی[۵] و ضرورت تقلید از رأی اکثریت[۶] شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد اشاره نمود.

به گفته محققان حقوقی و سیاسی، انتخابات اصیل بر محور بها‌های بنیادینی زیرا کرامت انسانی، آزادی عزم، سپردن انسانی و حق انتخاب آخر و عاقبت سازه گردیده‌است؛[۷] به‌همین‌برهان امروزه بنیان انتخابات را به‌تیتر یکی سازمان های اصلی حقوقی و سیاسی محسوب می‌نمایند که گزینش صورت حکومت،[۸] انتخاب حاکمان، سنجش مقبولیت و محافظت و تقویت نظام سیاسی از روش آن قابلیت و امکان‌پذیر خواهد بود.[۹]

انتخابات همینطور از مهم ترین عنصرها شرکت کردن سیاسی در نظام‌های عموم‌سالار محسوب میشود[۱۰] که قابلیت و امکان سرایت کردن به ناحیههای تقنین، ایفا و قضا را داراست.[۱۱] روی همین اصل در قانون اساسی کشور کشور‌ایران بر این نکته تأکید گردیده که کارها مرز و بوم می بایست به اتکای آرای همگانی اداره گردد و این اساسی از روش گزینش مدیر جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی و اعضای شوراهای اسلامی شهر و روستا به وسیله عموم و در برخی مفاد از روش تمامی‌پرسی شکل می گیرد.[۱۲] نقش انتخابات در مشروعیت‌بخشی به نظام سیاسی کشور‌ایران تا جایی برجسته شد که بعداز انقلاب اسلامی، امام خمینی از آن به‌تیتر یک وظیفه الهی، ملی و انسانی خاطر می‌نماید.[۱۳]

در کتاب‌های دینی نیز درباره حدود تأثیرگذاری انتخابات در انتخاب آخر و عاقبت جامعه، نوع حکومت و حکم دهنده اسلامی مشاجره‌های پردامنه‌ای صورت گرفت؛ تا جایی که به یقین جمع‌ای از فقها به عنوان مثال آیت‌الله منتظری، در حین غایب بودن که نص بر امام نیست، منعقد امامت و ولایت منحصربه‌فرد به گزینش عموم خواهد بود.[۱۴] همینطور انتخابات بوسیله آیت‌الله خامنه‌ای به‌تیتر یک حق‌الناس مطرح شد که سازمانهای اجرایی بایستی مجموع تلاش خویش را بر محافظت آن اعمال دهند.[۱۵]

فقیه غیب
عالَم غیب بخشی از فقید هستی که با حواس پنج‌گانه قابل مشاهده وجود ندارد و در مقابل دانا شُهود قرار میگیرد که با حواس پنج گانه شعور میشود. علامه طباطبایی وحی و عالم آخرت را از مصادیق فقیه غیب دانسته میباشد. در بعضا از نشانه‌ها قرآن، تدبیر از فقیه غیب، ویژه پروردگار دانسته گردیده؛ اما طبق بعضا دیگر از آیه‌ها، پیامبران هم می توانند با اجازه آفریدگار از فقید غیب استحضار حسینیه نصرت مشهد داشته باشند.

علمای امامیه با استناد به احادیث زیادی معتقدند: به جهت اینکه جایگاه جانشینی نبی اسلام(ص) نیازمند دور اندیشی‌های فوق‌بشری میباشد، امامان معصوم نیز از عالَم غیب اگاهی دارا‌هستند. به اعتقاد برخی از علمای شیعه پیامبران و امامان صرفا توسط یاددادن پروردگار، از عالَم غیب آگاه آدرس حسینیه نصرت مشهد میشوند.

ملاصدرا رابطه بشر‌های معمولی با عالَم غیب را به شرط به کمال وصال عقل ممکن دانسته میباشد.

فقید غیب در مقابل فقید شهود
غیب به معنای چیز مخفی میباشد و در مقابل شهود جای‌دارد که کارها محسوس را دربرگیرنده می شود.[۱] برطبق آموزه‌های فقهی، هستی به دو قسمت کلی عالَم شهود و دانا غیب تقسیم می گردد: خواسته از فقیه شهود، عالم طبیعت و موجودات دنیوی میباشد که با حواس پنج‌گانه قابل مشاهده میباشند و مراد از فقیه غیب، دنیا و موجوداتی میباشد که با حواس پنج‌گانه شعور نمی شوند.[۲] علامه طباطبایی در المیزان، وحی و عالم آخرت را از مصادیق غیب رزرو حسینیه نصرت مشهد دانسته میباشد.[۳]
بعضی معتقدند که فقیه غیب و فقیه شهود مانند زمین و اسمان نیستند که وجود غیر وابسته داشته باشند. این دو دانا وجود نسبی دارا‌هستند؛ یعنی ممکن میباشد برخی از مراتب وجود برای برخی از موجودات قابل مشاهده باشد و برای برخی دیگر پوشیده باشد. در‌این‌صورت برای گروه نخستین فقید شهود و برای تیم دوم فقیه غیب میباشد.[۴] قرآن یکی‌از خصوصیت‌های مؤمنان را ایمان به فقیه غیب ذکر شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۵]

دانایی معبود از فقید غیب
نشانه‌ها اکثری از قرآن از دانا غیب کلام گفته و درایت از آن را به خدا نسبت داده‌اند.[۶] برخی از آیه ها دوراندیشی از فقیه غیب را ویژه معبود دانسته‌اند. از آن گزاره آیه ۶۵ سوره نمل میباشد که می گوید:‌ «قُلْ لا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلاَّ اللَهُ» (بگو هركه در عرش‌ها و زمین میباشد، جز آفریدگار، غيب را نمى‌‏شناسد و نمی‌‏داند)؛[۷]
همینطور در آیاتی پیامبران از عدم درایت خویش از دانش غیب کلام گفته‌اند؛ مثلا آیه ۳۱ سوره هود از عهد و پیمان حضرت نوح(ع) نقل می‌نماید: «وَ لا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدي خَزائِنُ اللَهِ وَ لا أَعْلَمُ الْغَيْبَ (اینجانب هیچوقت به شما نمی‌‏گويم خزائن الهى نزد اینجانب میباشد و غيب هم نمی‌دانم)[۸]

استحضار پیامبران از دانا غیب
با اعتنا به آیاتی که دانش غیب را ویژه خدا دانسته‌اند، بعضی از علماء زیرا علامه طبرسی و روحانی اثر گذار، نسبت‌دادن دانش غیب به پیامبران و امامان را باوری زشت دانسته و گفته‌اند:‌ هیچ‌یک از علماء شیعه نمی‌پذیرند که کسی جز خداوند دانش غیب داشته باشند. به اعتقاد و باور اینان پیامبران و امامان توسط آموختن آفریدگار از غیب با خبر میشوند.[۹]

علامه طباطبایی، در تعبیروتفسیر نشانه‌ها ۲۶ و ۲۷ سوره جن «عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى‏ غَيْبِهِ أَحَداً؛ إِلاَّ مَنِ ارْتَضى‏ مِنْ رَسُولٍ» (داناى نهان میباشد، و كسى را بر غيب خویش باخبر نمى‌‏كند؛ جز پيامبرى را كه از وی خشنود باشد)، گفته میباشد: این آیه استثنائی بر آیاتی میباشد که دانش غیب را به پروردگار اختصاصی می‌نمایند و ذکر می‌نماید که پیامبران نیز به هراندازه که خداوند بخواهد، از دانا غیب استحضار پیدا می‌نمایند. به اعتقاد او مبتنی بر آیه ها قرآن به پیامبران وحی میشود و وحی نیز از مصادیق غیب میباشد پس پیامبران از غیب تدبیر دارا‌هستند.[۱۰] [یادداشت ۱]

گفته‌اند به‌این انگیزه بعضا از علماء قبلی دانش غیب پیامبران و امامان را انکار کرده‌اند و حتی امامان نیز خویش را از دانش غیب بی‌اگاهی دانسته‌اند که در بالا اسلام منظور از دانش غیب، دانش ذاتی بود و ادعای اینگونه علمی، به معنای ادعای ربوبیت وی بود. شاهد این مقاله را این صحبت روضه خوان اثرگذار دانسته‌اند که نسبت‌دادن دانش به ائمه نظریه اشتباه میباشد؛ زیرا نسبت‌دادن دانش غیب به کسی به معنای آن میباشد که وی با توان خویش به آن رسیده میباشد، خیر آنکه آن را از کسی گرفته باشد و این برای جز خداوند ممکن وجود ندارد.[۱۱]

دانش غیب ائمه

احمد مجتهد
احمد مجتهد(درگذشته۱۲۶۵ق/۱۸۴۹م) از فقهای امامی سدۀ سیزدهم در آذربایجان بود. وی در شمار شاگردان سید علی طباطبایی در عراق بود و بعد از برگشت به تبریز، سر گروهی حوزه علمیه، امامت آدینه و جماعت و ادارۀ کارها شرعیه آن دیار را ذمه حسینیه نصرت مشهد ‌دار شد.

پر اسم و رسم‌ترین تاثیر وی، منهج الرشاد فی گستردن الارشاد علامه حلی میباشد که در ضمن پیکار دوم دربین جمهوری اسلامی ایران و روسیه، در قزوین تألیف کرد. احمد مجتهد علیه شیخیه در آذربایجان که پس نقطه پایان پیکار جمهوری اسلامی ایران و روسیه، درصدد توسعه مسلک خویش بودند، فتوا آدرس حسینیه نصرت مشهد بخشید.

ولادت و نسب
احمد مجتهد فرزند لطفعلی بن محمدصادق بود. تاریخ تولدش در مآخذ بیان نشده میباشد، اما با دقت به نوشتۀ ادیب الملک[۱] مبتنی بر اینکه «‌بازه زمانی ۸۱ سال در دارالسلطنۀ تبریز... راتق و فاتق کارها شریعت... بود‌» -که احتمالاً خواسته مولف، دوران زندگانی وی بوده میباشد- می‌اقتدار اینگونه انگاشت که در ۱۱۸۴ق متولد گردیده‌است.

نیاکانش از مغان[۲] و از تیرۀ مغانلو از طوایف شاهسون[۳] بوده‌اند. ولی بعضی نیز اصل او‌را از کردار دانسته‌اند[۴] که صحیح رزرو حسینیه نصرت مشهد به حیث نمیرسد.

پدرش مستوفی آزادخان[۵] در قسم مهربان‌خان و از عمال دولت زندیه[۶] و مادرش از سادات رضوی اصفهان بود.[۷]

احمد مجتهد در ۲۷ رجب سال ۱۲۶۵ق درگذشت.[۸] پیکرش تحت عنوان راز سلسلۀ قوم و قبیله مجتهدی تبریز، به نجف جابجایی یافت و در آرامگاه منحصربه‌فرد[۹] در مقابل مسجد روحانی طوسی به خاک ودیعت شد.[۱۰] مادۀ تاریخ وفاتش «‌گلشن ارم مکان وی‌» میباشد.[۱۱]

فرزندان
احمد مجتهد پنج پسر داشت.[۱۲] فرزند ارشدش لطفعلی که وی نیز مجتهد بود،[۱۳] هم پا با دو بدن دیگر از برادرانش به اسم‌های رضا و محمدجعفر قبل از بابا در وبای سال ۱۲۶۲ق تبریز درگذشتند. دو فرزند دیگر او محمدباقر و جواد از عالمان فرصت خویش شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بوده‌اند.[۱۴]

شغل‌ها
احمد مجتهد نیز نخست فعالیت دیوانی داشت،[۱۵] البته بعد از مدتی از دیوان گوشه گرفت[۱۶] و به علم آموزی علم ها فقاهتی پرداخت. او مقدمات سطح ها را در تبریز سپری کرد، بعد به اصفهان و آن‌گاه به عتبات رفت و حوزۀ درس سید علی طباطبایی، صاحب و مالک ریاض که از علمای بلندمرتبه عراق بود، به یادگرفتن علم پرداخت[۱۷] و از وی اذن اجتهاد گرفت.[۱۸] آنگاه به تبریز برگشت و افزون بر سر کردگی حوزۀ علمیۀ آن دیار،[۱۹] امامت آدینه و جماعت و ادارۀ کارها شرعیه را نیز ذمه ‌دار شد[۲۰] او، به تأسیس مدرسه ها و جلب طلاب التفات می‌اعطا کرد.[۲۱]

در دورۀ دوم مبارزه‌های جمهوری اسلامی ایران و روس، زمانی که در ۱۲۴۳ق/۱۸۲۷م روس‌ها بر تبریز استیلا یافتند، او از تبریز بیرون شد. فی مابین رویکرد بودجه‌های اورا یغما بردند، و زیرا به قزوین رسید، فتحعلی پاد شاه قاجار با صادر کردن پولی از وی دلجویی کرد. و به درخواست فتحعلی فرمانروا در قزوین بماند.

فتوا علیه شیخیه
بعداز منعقد معاهدۀ ترکمانچای و رفتن روس‌ها از آذربایجان، مجدداً به تبریز رجوع.[۲۲] در آن فرصت تعلیمات شیخیه تبلیغ می شد و ترویج یافته بود و احمد مجتهد که مدام در احکام فقاهتی جانب احتیاط را نگاه می‌داشت، حکم به تکفیر شیخیه اعطا کرد و همین دستور منجر بروز ناآرامی‌هایی شد.[۲۳]

اثر ها
احمد مجتهد به جز فقه در وقار نیز پیروز‌دست بود و طبع شعر داشت، چنانکه بعضا اورا در زمرۀ شاعران آورده‌اند[۲۴] و قصیده‌ای به عربی به وی نسبت داده شده میباشد.

از اثر ها وی، می‌اقتدار به کتاب‌ها اشاره نمود:

اذن، که در ۱۲۵۳ق خطاب به ۳ فرزندش، لطفعلی، محمدجعفر و محمدباقر صادر نموده است.[۲۵]
الرسالة الصومیة، به فارسی که به گفتۀ آقابزرگ طهرانی هم پا با الرسالة العملیة در کتابخانۀ سماوی نجف جان دار بوده میباشد.[۲۶]
الرسالة العملیة، در احکام عصمت، نماز و روزه. ورژن‌های آن در کتابخانه‌های مرعشی و شورا جانور میباشد.[۲۷]
قصیده‌ای به عربی در مدح حضرت امام مهدی(عج) که ابیاتی از آن در ریحانة الادب[۲۸] نوشته شده میباشد. ورژن‌ای از آن در کتابخانۀ مرکزی[۲۹] ورژن‌ای از یک قصیده به اسم احمد بن لطفعلی تبریزی نیز در انستیتوی خاورشناسی روسیه وجود دارااست که احتمالا به عبارتی قصیده میباشد.[۳۰]
مناسک حج، متن شرعی فارسی که ورژن‌هایی از آن در کتابخانه آستان قدس رضوی[۳۱] و کتابخانۀ مرعشی[۳۲] جان دار میباشد.
منهج الرشاد فی تفصیل الارشاد، مشهور‌ترین تاثیر احمد مجتهد که شرحی استدلالی بر کتاب ارشادوراهنمایی الاذهان علامه حلی میباشد که به هنگام اقامتش در قزوین مندرج میباشد. ورژن‌ای از این کتاب مشتمل بر مباحث صوم و اعتکاف در کتابخانۀ مرعشی[۳۳] مراقبت میشود.[۳۴]

فضیلت تابعین نزد اهل سنّت
تابعین حمل کننده علم ها صحابه و مبلّغ آئین بعداز وی و به نظریه اهل سنت، افضل امت به شمار میروند.[۲۸] استناد وی به آیه ۱۰۰ سوره توبه(وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ...) و به‌این حدیث نبی پروردگار(ص) میباشد: «خَیرُالناسِ قَرْنی ثُمَّ الذینَ یلُونَهُم ثُمَّ الذینَ یلُونَهُم‌؛ شایسته ترین عموم معاصران اینجانب‌اند، آنگاه افرادی که بعداز آن‌ها می آیند و آنگاه مردمان بعد حسینیه نصرت مشهد از آنها».[۲۹]

افضل تابعین
درخصوص افضل تابعین، دربین علمای اهل سنّت اختلاف حیث وجود داراست: عهد معروف آن میباشد که سعید بن مسیب افضل تابعین و مُرسَلاتِ وی درست‌ترین میباشد [۳۰] برخی همانند احمد بن حنبل، علی بن مدینی و ابوحاتم رازی بر این نظریه بوده‌اند.[۳۱] بعضا، مانند بُلْقینی، افضل تابعین را از جهت زهدو تقوا و وَرَع اویس قرنی و از جهت مراقبتِ تاثیر و حدیث، سعیدبن مسیب آدرس حسینیه نصرت مشهد دانسته‌اند.

[۳۲] سازه به نقل از ابوعبداللّه محمدبن خفیف شیرازی، اهل مدینه، سعید بن مسیب، اهل بصره، حسن بصری، و اهل کوفه، اویس قرنی را افضل دانسته‌اند.[۳۳] اما برخی از کوفیان افضلِ تابعین را عَلقَمَة بن قیس و اَسودبن یزید نخعی دانسته و اهل مکه نیز معتقد به افضلیت عطاءبن ابی رَباح بوده‌اند.[۳۴] ظاهراً اهل هر ناحیه، بلندمرتبه خویش را افضل تابعین می‌دانسته‌اند.[۳۵] به لحاظ ابوبکربن ابی داوود، حَفْصه دختر سیرین و عَمرَه دختر عبدالرحمان، افضلِ تابعات بوده‌اند و بعد از آن ها اُمِّ دَرداء جای‌دارد.[۳۶] گردآوری‌ای دیگر افضل تابعین را اویس قَرَنی میدانند و به حدیث نبی معبود(ص) استناد رزرو حسینیه نصرت مشهد می‌نمایند.[۳۷][یادداشت ۱]

فقهای سبعه
هفت بدن از تابعین که جایگاه بیشتری دارا هستند به فقهای سبعه آوازه یافته‌اند. فی مابین تابعین از نگاه کثرت فتوا کسی به حد حسن بصری و عطاءبن ابی رباح شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نرسیده میباشد. [۳۹]

نقش سیاسی، علمی و فرهنگی
از طریقه تاریخی نیز نقش تابعین را در تکوین جریان های مختلف و گوناگون فکری و ادبی نمی‌اقتدار نادیده گرفت. اینان پیشین از سهم پررنگ‌ای که در پیدایی علم ها حدیثی داشته‌اند، در تعبیر و تفسیر، فقه، سیره نویسی، مغازی و تاریخ هم مؤسس به شمار می آیند. این دستور آیتم اعتنا خاورشناسان بوده و آن ها در خصوص نقش تابعین و صحابه و تکوین ساختار اِسنادها که همه احادیث را به فرستاده اکرم(ص) می رساند آرای گوناگونی ابراز کرده‌اند.[۴۰]

پانویس
ابن صلاح،مقدمة ابن الصّلاح فی علم ها الحدیث،۱۴۰۴ق، ص۱۷۹؛ نووی، پند طلاب الحقایق الی معرفة سنن نه الخلائق، ۱۴۱۱ق، ص۲۰۰
سخاوی، فتح المغیث تفصیل الفیة الحدیث، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۲۳؛ خطیب، اصول الحدیث، علومه و مصطلحه، ۱۴۱۷ق، ص۴۱۰.
خطیب بغدادی، الکفایة فی دانش الروایة،۱۴۰۶ق، ص۳۸.
سخاوی، فتح المغیث تفصیل الفیة الحدیث،۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۲۴.
مامقانی، مقباس الهدایة فی دانش الدرایة، ۱۴۱۱ق، .ج۳، ص۳۱۱؛ شهید ثانی، الرعایة فی دانش الدرایة، ۱۴۰۸ق، ص۳۴۶.
ابن صلاح، مقدمة ابن الصّلاح فی علم ها الحدیث، ۱۴۰۴ق، ص۱۷۹؛‌ عسقلانی، نزهة النظر: تفصیل نخبة الفکر، ۱۴۰۹ق، ص۹

موافقان و معارضان
حزب‌الله موافقانی در دنیا دارااست. مهمترین موافقان حزب‌الله، جمهوری اسلامی ایران و سوریه می باشند. روسیه نیز حزب‌الله را سازمان سیاسی-اجتماعی مشروع به اکانت میاورد[۵۴] جمهوری اسلامی ایران در تأسیس حزب‌الله و یادگرفتن نظامی به نیروهای وی نقش داشته میباشد.[۵۵] همینطور کشور ایران ستاد نوسازی لبنان را برای نوسازی ویرانه‌های ناشی از تهاجمات اسرائیل در لبنان صورت داده میباشد.[۵۶] با این درحال حاضر آمریکا ایالات متحده، اتحادیه کشورهای عرب، شورای همیاری کشورهای حوزه خلیج عجم و... حزب‌الله یا این که نصیب نظامی آن را تیم تروریستی اعلام کرده‌اند.[۵۷] ایالات متحده،‌ حزب‌الله را از سال ۱۹۹۷م در فهرست تیم‌های تروریستی قرار حسینیه نصرت مشهد اعطا کرد.

[۵۸] مقاومت در قبال اشغالگری و انذار اسرائیل و نیز ناتوانی نظامی ارتش لبنان از تقابل با اسرائیل از دلایل اشخاصی میباشد که معتقدند حزب‌الله سازمان تروریستی وجود ندارد و می بایست همچنان سلاح در مشت آدرس حسینیه نصرت مشهد داشته باشد.[۵۹]

کتاب‌شناسی
درباره حزب‌الله کتاب‌هایی مندرج میباشد. از آن فی مابین، کتاب حزب الله المنهج التجربة المستقبل لبنان و مقاومته في الواجهة، تاثیر نعیم قاسم از رهبران حزب‌الله لبنان میباشد. درین کتاب، تاریخچه، هدف ها و کار‌های حزب‌الله منعکس گردیده است.[۶۰] این کتاب با تیتر «حزب‌الله لبنان خط سیاق، قبل و بعدی آن» به فارسی ترجمه شد‌ه‌است.[۶۱]
ورق زدن تاریخ پرفراز و نشیب احزاب سیاسی لبنان، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مقاله: ۲۰ اردیبهشت ماه ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید مقاله: ۱۱ رزرو حسینیه نصرت مشهد اردیبهشت ماه ۱۴۰۲ش.
«معرفی کتاب حزب الله لبنان، خط اسلوب، قبلی و بعدی آن معرفی و عیب گیری»، مطالعات راهبردی بسیج، شماره ۲۹، ۱۳۸۴ش.
امام خمینی، صحیفه امام، طهران، مؤسسه تهیه و تنظیم و انتشار اثر ها امام خمینی، ۱۳۷۸ش.
حزب‌الله لبنان خط روال، پیشین و بعدی آن، روحانی نعیم قاسم، ترجمه محمدمهدی شریعتمدار، طهران، انتشارات داده ها، ۱۳۸۳.
نعیم قاسم، حزب‌الله المنهج التجربه المستقبل، بیروت، دارالهادی، شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد ۱۴۲۳ق/۲۰۰۲م.
انتخابات داغ در کرانه شرجی مديترانه مروری بر خصوصیات احزاب و جریانات سیاسی لبنان، نشریه فرهنگی تحلیلی روش، شماره ۴۱، خرداد ماه ۱۳۸۸ش.
«آیا حزب‌الله لبنان یک سازمان تروریستی میباشد؟»
«رای زنی با حجة‌الاسلام سید حسن نصرالله عضو شورای مرکزی حزب‌الله»، پاسدار اسلام، شماره ۶۷، فروددین ماه ۱۳۶۷ش.
«حزب‌الله يفتتح متحفا عسكريا عن مقاومته لاسرائيل في جنوب لبنان»، رویترز، ۲۲ می ۲۰۱۰م، مشاهده ۱۲ خرداد ماه ۱۴۰۰ش.
حسینی، سید عماد، «سیر دگرگونی در رهبری و ایدئولوژی حزب‌الله»، شهروند، شماره ۴۸، خرداد ماه ۱۳۸۷ش.
هنگامی‌نجیب، محمود، «تأثیر دیدگاه معنوی بر برد مقاومت حزب‌الله»، معارف، شماره ۵۸، مرداد و شهریور، ۱۳۹۲ش
«۱۰۳۸ عملیات حزب الله علیه صهیونیست‌ها طی ۱۳۳ روز مبارزه»، کانال العالم، تاریخ درج مقاله: ۲۷ بهمن ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱۸ مهر ۱۴۰۳ش.

ابلیس، جن یا این که فرشته
اقوال مختلفی در امر اینکه ابلیس جنّ میباشد یا این که فرشته گفته شده میباشد:

الف) تعداد یه خرده از مفسرین معتقدند ابلیس از فرشتگان بوده میباشد، چون استثنا در آیه «فَسَجَدوا الّا ابلیسَ کان مِن الجِنّ» (کهف، ۵۰) استثنای متصل میباشد؛ یعنی ابلیس آغاز از فرشتگان بوده و به انگیزه عدم سجده، مرتکب گناه گشته و جنّ شد‌ه‌است. همینطور فعل «کان» در آیه را نیز به معنای «صار» (= تبدیل شدن) حسینیه نصرت مشهد گرفته‌اند.[۴۹]

ب) در مقابل، اکثری از مفسرین با استناد به نشانه‌ها و احادیث معتقدند ابلیس از فرشتگان نبوده، بلکه از جن بوده میباشد.[۵۰] استدلال این دسته:

۱. با دقت به قرینه جانور در‌این آیه، استثنا جداازهم میباشد و ابلیس نمی‌تواند از ملائکه باشد و در آیه «کان اینجانب الجن» (کهف،۵۰) هم تصریح گردیده که ابلیس، از جنّ بوده میباشد. دسته اولیه با استناد به «اسجدوا لآدم» معتقدند درصورتی که ابلیس از کالا فرشتگان عدم وجود دربرگیرنده فرمان الاهی نمیشد و به دلیل دوری از سجده کردن، متمرد و سرکش به شمار نمی‌رفت، ولی در جواب می‌قدرت اظهار‌کرد، ابلیس در‌این دستور از باب غلبه درون گردیده، چون با فرشتگان مشایعت داشته میباشد و این استدلال نمیشود که وی از کالا فرشتگان آدرس حسینیه نصرت مشهد باشد.

۲. ابلیس دارنده اولاد و ذریه میباشد و ملائکه دارنده فرزند نیستند، و معبود میفرماید: چرا وی (ابلیس) و فرزندانش را که معاندان شمایند، دوستان خویش میگیرید.[۵۱]

۳. ابلیس از مال حریق میباشد[۵۲] در حالی که فرشتگان از رزرو حسینیه نصرت مشهد کالا نورند.[۵۳]

۴. فرشتگان از رسولان الاهی و معصوم میباشند[۵۴] اما ابلیس گناه می‌نماید.

۵. بعضی روایاتی بر جنّ بودن ابلیس تصریح دارا‌هستند، مانند حرف نبی آفریدگار(ص) که به شمعون فرمود: تو دشمنانی از جن و آدم داری که پیوسته تعقیبت می‌نمایند و با تو جنگ می‌کنند تا دینت را بربایند...، ولی معاندان از جن، پس ابلیس میباشد و سپاهیانش.[۵۵] از امام راست گو(ع) نیز قصه گردیده که فرمود: فرشتگان می‌پنداشتند شیطان از آنهاست (چنانچه که از جن بود) اما در دانش خداوند از آن‌ها عدم وجود تا به سبب ساز حمیت و تعصب، داخل خویش را اظهار‌کرد و بیان کرد: من‌را از حریق آفریده‌ای و آدم را از خاک کردار شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نموده‌ای.[۵۶]

خلقت جن
برای آتشی که جنّ از آن آفریده گردیده، در سوره حجر(آیه ۲۷) صفت سَموم و در سوره رحمان (آیه ۱۵) صفت مارِج مذکور میباشد. مفسران برای مارج تفسیرهای مختلفی ارائه کرده‌اند، برای مثالً اختلاط و آمیزش شعله‌های حریق که به رنگهای مختلف درمی‌آید، شعله خاص فارغ از دود[۵۷] و حریق مشتعل متحرک[۵۸] که دایم در حرکت میباشد و جابه جا میشود.[۵۹] محمود آلوسی[۶۰] نیز بر معنای اختلاط تأکید کرده البته خواسته از مارِج را حریق آمیخته با هوا دانسته و فیض گرفته که «جانّ» از ادغام حریق و هوا که آن را مارج میخوانند، آفریده شد‌ه‌است و بشر از دو عنصر آب و خاک، که به آن «طین» میگویند. سَموم نیز باد بسیار داغی میباشد که هم زبانه دارااست، هم سوزندگی و وجه این اسم‌گذاری این میباشد که، به منجر نازکی و لطافتش، در منفذهای زیرپوست (مسامّ) نفوذ می‌نماید.[۶۱]

مدیحه اربعین
نوحه اربعین از نوحه‌های شیعه‌ها که در شب و روز و شام اربعین خوانده می شود. درین نوحه بیشتر به برگشت اسرای اهل بیت(ع) به کربلا بر راز مزار شهدای کربلا و عزاداری آن ها و نیز به زیارت روز اربعین بوسیله جابر بن عبدالله انصاری و عطیه عوفی پرداخته حسینیه نصرت مشهد می شود.

نقل تاریخی
رجوع و برگشت اسرا
در خصوص مجال رجوع و برگشت اسرای اهل بیت به کربلا و زیارت قبور شهدا بعضی معتقدند این رخداد در سال ابتدا روی نداده و پیمودن مسیر کوفه تا شام و بعد از آن رجوع به کربلا در بازه ۴۰ روز برای کاروان اسرای کربلا ممکن نبوده میباشد. محدث نوری[۱] و روضه خوان عباس قمی[۲] طرفدار این عقیده می‌باشند. به اعتقاد و باور برخی، گزارش معتبری نیز بر ثابت این اتفاق افتاد در مشت وجود آدرس حسینیه نصرت مشهد ندارد.[۳]

برخی مانند سید ابن طاووس در لهوف[۴] معتقدند اسرای کربلا از شام به عراق رفته و در روز اربعین، یعنی ۴۰ روز پس از حادثه عاشورا، به کربلا رسیدند و در آنجا جابر بن عبدالله انصاری و بعضا از بنی هاشم را چشم‌اند و بعد از زیارت امام حسین(ع) به مدینه رفته‌اند. اینان معتقدند این برگشت ممکن بوده و روایاتی که از این اتفاق افتاد خبر داده‌اند، معتبرند.[۵] به عنوان مثال کتاب‌های دارای شهرت در ثابت این حیث و جواب به معارضان کتاب استیناف درباره نخستین اربعین حضرت سیدالشهداء(ع) نوشته سید محمد علی حکم کننده طباطبایی رزرو حسینیه نصرت مشهد میباشد.

زیارت جابر
جابر بن عبدالله انصاری که از صحابه پیامبر معبود(ص) میباشد تحت عنوان اول زائر امام حسین(ع) شناخته میگردد. بنابر احادیث شرعی، وی در اولی چهلم شهیدشدن امام حسین(ع) در سال ۶۱ق به یار و همدم عطیه عوفی به کربلا آمد و قبر امام حسین(ع) را زیارت شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد کرد.[۶]

مدیحه
در مدیحه اربعین، ماجرای رجوع و برگشت اسیران کربلا از شام به کربلا به وسیله روحانی بازگو میگردد. طبق این نوحه هنگامی کاروان اسرا به دو راهی کربلا و مدینه می‌رسند بشیر بن جذلم از امام سجاد(ع) میپرسد به کربلا برویم یا این که مدینه؟ امام سجاد(ع) سپردن را به حضرت زینب(س) میدهد و وی کربلا را تعیین می‌نماید.[۷] زمانی کاروان به کربلا می‌رسند هر کدام از اسرا به سراغ قبری می‌رود و در کنار آن زاری و فغان می‌نماید. معمولا طبق این مدیحه حضرت زینب(س) و سکینه بر راز مزار امام حسین(ع)، ام کلثوم(س) بر رمز مزار حضرت عباس(ع)، رباب بر رمز مزار علی اصغر میروند.[مستلزم منبع] طبق سندها تاریخی لیلی در کربلا حضور نداشته و ماجرای عروسی قاسم نیز از تحریفات رخداد عاشورا میباشد.[مستلزم منبع] در‌این مدیحه حضرت زینب(س) تفصیل آنچه در کربلا و کوفه قبلی را برای امام حسین(ع) ذکر می‌نماید و از خطبه‌های تند خویش علیه ابن زیاد و یزید کلام میگوید.[۸] گاهی نیز در‌این مجلس حضرت زینب(س) از امام حسین(ع) تقاضا می‌کند تا خردسال ها را سرشماری نکند چون راجع‌به حضرت رقیه شرمسار میباشد. از سایر مطالبی که در‌این مدیحه ذکر می گردد گفتگوی امام سجاد(ع) با جابر بن عبدالله انصاری میباشد.

صحن تازه (آزادی)

نمای حیاط طلای ناصری، گلدسته طلا و جواهرات، سقاخانه و قسمتی از صحن(تازه،تازه) (آزادی فعلی) تاریخ عکس:۱۳۰۰ق
صحن(جدید، تازه) (آزادی)، در شرق بقعه واقع میباشد. ارتفاع این صحن ۵۰/۸۱ و پهنا آن ۵۱ متر میباشد. پیرامون صحن ۵۶ غرفه در تحت و همین تعداد غرفه در صدر تاسیس شده است. در پشت بیشتر غرفه‌ها، اطاقهای خرد و بلندمرتبه واقع میباشد. به تصریح کتیبه بالای سردرِ تراس شرقی و کتیبة سردرِ تراس جنوبی این صحن، بنای آن را در روز ها فتحعلی پادشاه و کاشی کاری آن در دوران محمدشاه حسینیه نصرت مشهد اجرا گرفته میباشد.

ازاره صحن به طول ۴۴/۱ متر از سنگ مرمر تیره، و بالای ازاره روی کل دیوارها و شالوده‌ها و سردرها، با کاشی رنگارنگ پیرایش یافته میباشد. در اواسط صحن به مکان سقاخانه‌ای که برچیده گردیده، حوضی گرانقدر سازه گردیده‌است که سنگاب یکدست سقاخانه سابق الذکر را در میان آن می‌قدرت روءیت کرد. در ۴ سوی صحن، ۴ تراس تبارک آدرس حسینیه نصرت مشهد وجود داراست.

حیاط و سردر طلای ناصری (غربی)، ارتفاع این تراس ۳۰/۱۵، پهنا آن ۲۵/۷ و طول آن ۱۰/۲۰ متر میباشد. این حیاط بوسیله دری طلایی و یک راهروِ خرد و یک در طلایی دیگر به دارالسّعاده و از آنجا به بقاع مطهر می‌پیوندد. کف حیاط و ازاره آن تا طول ۲ متر از سنگ مرمر پوشیده شد‌ه‌است. تراس دارنده ۴ غرفه فوقانی میباشد که بدنه آن ها از آجر رزرو حسینیه نصرت مشهد مُطلّمیباشد.
حیاط شرقی، ارتفاع این حیاط ۸۰/۱۵، پهنا آن ۱۰/۷ و طول آن ۱۰/۲۰ متر میباشد. کف تراس با سنگ خلج فرش گردیده و ازاره آن از سنگ مرمر تیره میباشد. از روی ازاره تا تحت سقفِ مقرنس کاری گردیده، با کاشی زینت یافته میباشد. پیرامون حیاط، کتیبه‌ای به خط سفیدرنگ بر کاشی لاجوردی میباشد دربردارنده سوره‌های «‌القیامه و وَالْعَصْر ». بر پیشانی حیاط به خط ثلث زرد، تاریخ تزیین صحن و تراس به وسیله محمدشاه در ۱۲۶۳ق/۱۸۴۷م درج شده شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میباشد.
تراس جنوبی، ارتفاع این حیاط ۳۰/۱۸، پهنا آن ۳۰/۷ و طول آن ۲۰ متر میباشد. سابقاً پشت این حیاط آشپزخانه خدمه آستانه قرار داشت که آن را وخیم کردند و به عمارت و صحن امام خمینی (موزه قدیمی) ضمیمه کردند. فعلا این حیاط از صحن نو به صحن امام منش داراست. کف حیاط، سنگ خلج و ازاره آن سنگ مرمر تیره میباشد. از روی ازاره به بالا تا تحت سقف، کاشی کاری میباشد.
تراس شمالی، ارتفاع این حیاط ۲۰/۱۷، پهنا آن ۱۹/۷ و طول آن ۲۰ متر میباشد. کف تراس سنگ خلج و ازاره آن سنگ مرمر تیره میباشد. از بالای ازاره تا پایین سقف، مزین به مقرنس، با کاشی پیرایش یافته میباشد. این تراس در باطن صحن بر پیشانی سردر، کتیبه‌ای دارااست به خط ثلث رنگ زرد بر کاشی لاجوردی که تاریخ تزیین و وقف آن بوسیله مُوتمِن المُلک در دوران ناصرالدین فرمان روا درج گردیده است. کتیبه گرداگرد تراس به خط ثلث و به رنگ سپید بر موضوع لاجوردی، دربردارنده آیاتی از قرآن میباشد.
صحن امام خمینی
صحن امام خمینی در جنوب صحن تازه و جنوب شرقی مقبره مطهر، یک سری فروشگاه‌های کهنه و فرسوده و مکتب نصفه ویرانی به اسم مکتب ذیل پا یا این که مکتب سعدالدین واقع بود. در ۱۳۱۶ش این بناها به اضافه چندین منزل و بنای کهنه دیگر که آستانه خریداری کرد، برچیده شد و به مکان آن صحنی دیگر و ساختمانهایی برای موزه و کتابخانه سازه شوید. این ساختمان ۸ سال زمان بر شد و در ۱۳۲۴ش بهره برداری شد. در ۱۳۵۳ش این ساختمانها (موزه، و بانک و کتابخانه) تماماً برچیده شد و ۱۰۰۰ متر مربع زیربنای آن به محوطه صحن افزوده گشت و صحن موزه با حجم ۰۰۰‘۱۰ مترمربع پدیدآمد. همگی صحن به ضخامت ۱۵ سانتیمتر بتون ریزی و سنگ فرش گردیده و آب نمای بزرگی به بعدها ۱۰/۴۴×۴۰/۱۳ متر از سنگ مرمر در میانه آن تاسیس گردیده‌است. این صحن از سوی شمال، با سردری بلند و خوشگل که از مقرنس‌های باارزش پوشیده گردیده است، به صحن تازه می‌پیوندد. در سوی شرق صحن، ساختمان نو و زیبای موزه، کتابخانه و بانک که با معماری سنتی اسلامی سازه گردیده واقع میباشد. از سوی غرب، با سردر بلند و زیبای دیگری به حیاط شرقی مسجد گوهرشاد می‌پیوندد. سراسر ضلع شمالی و غربی این صحن با طاقنماهای کاشی کاری دو طبقه تزیین گردیده است. ضلع جنوبی با نرده‌های فلزی و درهایی به خیابان مُدوّر عریضی که همگی بناهای آستان قدس را در برمی‌گیرد، می‌پیوندد.