بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

زیارت امام حسین(ع)
زیارت امام حسین(ع) حضور در بقاع امام حسین(ع)، دادن درود به امام و خواندن زیارت‌طومار امام حسین(ع) میباشد.

زیارت امام حسین(ع) از بافضیلت‌ترین جاری ساختن نزد شیعه ها میباشد و در جامعه ها روایی شیعه فضیلت‌ها و اجر‌های بخش اعظمی برای این عمل نام برده میباشد؛ ازجمله مباهات معبود به زائران امام حسین(ع) و دعای نبی(ص) و امامان در حق آن ها. زیارت امام حسین(ع) را از رویه به دور نیز می‌قدرت جاری ساختن اعطا کرد و درود دادن به وی و زیارت‌طومار قرائت برای عده ای که حضور ندارند نیز مستحب میباشد و اجر زیارت از مجاورت حسینیه نصرت مشهد دارااست.

روضه خوان حرّ عاملی با استناد به روایاتی زیارت امام حسین(ع) را واجب کفایی شمرده میباشد.

آداب اکثری برای زیارت امام حسین(ع) در احادیث نام برده میباشد؛ آشنایی امام حسین(ع)، غسل، پوشیدن خرقه پاکیزه، اذن‌خواستن از معبود برای ورود به مقبره و قرائت زیارتنامه ازجمله این آداب میباشد. زیارت با پای پیاده، از آداب زیارت امام حسین(ع) میباشد که در احادیث شیعه بر آن تأکید گردیده است. عالمانی زیرا روضه خوان مرتضی انصاری و روحانی جعفر کشف کننده الغطاء به اعمال آن در اربعین حسینی پایبند بوده‌اند. امروزه پیاده‌روی اربعین از دین‌های اصلی شیعه ها میباشد و میلیون‌ها نفر در آن کمپانی آدرس حسینیه نصرت مشهد می‌نمایند.

در منابع حدیثی شیعه زیارتنامه‌هایی همانند زیارت وارث، زیارت حوزه‌ مقدسه و زیارت عاشورا برای زیارت امام حسین(ع) نقل گردیده است. زیارت امام حسین(ع) در روزهایی به عنوان مثال عرفه، عاشورا، نصفه شعبان و روزهای ماه رجب بیشتر پیشنهاد رزرو حسینیه نصرت مشهد شد‌ه‌است.

براساس گزارش منابع تاریخی، اولی هر کس به زیارت امام حسین(ع) رفت، جابر بن عبدالله انصاری بود. بعضی خلفای عباسی ازجمله هارون و متوکل کارایی کردند بازدارنده زیارت امام حسین(ع) شوند؛ درمقابل، در زمان حکومت‌های آل بویه، صفویه و قاجاریه اقداماتی برای پیشرفت و مرمت بقعه امام حسین(ع) جاری شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد ساختن شد.

منزلت و التفات
زیارت امام حسین(ع) حاضرشدن در مقبره امام حسین(ع)،[۱] و اجرا اعمالی مانند درود‌دادن و خواندن زیارتنامه.[۲] ولی گاهی زیارتنامه او‌را از خط مش بدور هم می خوانند.

براساس احادیث پرتعدادی از فرستاده(ص)[۳] و امامان شیعه،[۴] از برگزیدگان و پرفضیلت‌ترین ایفا، زیارت مزار امام حسین(ع) در کربلا میباشد.[یادداشت ۱]

برخی از فضائل زیارت امام حسین(ع) که در احادیث به آن‌ها اشاره گردیده عبارت‌اند از: هم اندازه اجر زیارت پروردگار در افق، مباهات آفریدگار به زائران امام حسین(ع)، هم‌جواری با رسول(ص)، امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س)، دعای نهِ رسول و امامان(ع) برای زائر، سرنوشت‌به‌خیرشدن، زیادشدن روزی، و زمانبر‌شدن قدمت زائر.[۵]

در بعضا جامعه ها حدیثی فصل‌هایی با تیتر وجوب زیارت امام حسین(ع) وجود دارااست که به عنوان مثال آنان کتاب المزار نوشته روحانی اثر گذار میباشد.[۶] روحانی حر عاملی در وسائل الشیعه نیز روایاتی در موضوع وجوب کفایی زیارت امام حسین(ع) بیان نموده است.[۷]

تاریخچه
در منابع روایی شیعه، گزارش‌هایی درباره احترام به محل شهیدشدن امام حسین(ع)، از زمان‌های قبل از اسلام نقل گردیده‌است.[۸] بنابر روایتی، امام علی(ع) به هنگام برگشت از مبارزه صفین، در کربلا اتفاق عاشورا را خاطر کرد و گریست.[۹]

براساس گزارش‌های تاریخی، او‌لین هر کس بعد از شهیدشدن امام حسین(ع)، در کربلا حضور یافت، جابر بن عبدالله انصاری بود که به‌یاور عطیه عوفی در اربعین شهید شدن امام از مدینه به کربلا رفت.[۱۰] سید بن طاووس در لهوف این نظر را دارد حضرت زینب(س) و بقیه اسرای کربلا نیز درین روز خویش را به کربلا رسانده بودند.[۱۱] بعضا نیز اولیه زائر را عبیدالله بن حر جعفی می دانند.[۱۲]

در بعد از ظهر امویان، به‌رغم مشقت بار‌گیری‌های آن‌ها عده ای به زیارت امام حسین(ع) می‌رفتند.[۱۳] عقبة بن عمرو سهمی، شعر سرا عرب‌لهجه در اواخر قرن اولیه قمری برای زیارت وارد کربلا شد و مرثیه‌ای در رثای امام حسین(ع) سرود.[۱۴][یادداشت ۲] باوجود سختگیری‌های بنی امیه حائر حسینی تخریب نشد، ولی برخی خلفای عباسی، به عنوان مثال هارون و متوکل، اقداماتی را برای تخریب بقعه امام حسین(ع) اجرا دادند؛ ازجمله متوکل برای محو تاثیر قبر و ممانعت عموم از زیارت، امر کرد زمین حائر را شخم بزنند و بر حرم آب ببندند.[۱۵] درمقابل در حین حکومت‌های آل بویه، جلایریان، صفویه و قاجاریه، برای پیشرفت و تجدید بنا و تزئین بقعه حسینی، اقدامات مهم و کلان‌ای شکل گرفت.[۱۶]

ابن بطوطه ( ۷۰۳-۷۷۹ق) [یادداشت ۳]از زیارت مرقد امام حسین(ع) و غذادادن به زوّار در کناره‌ای از بقعه و تشریفات و آداب و رسوم ورود زائران و ادای احترام آنها به بقعه حرف گفته میباشد.[۱۷] ابن صباغ (درگذشت ۸۵۵ق) نیز از زیارت پهناور عموم در قرن نهم قمری خبر داده میباشد.[۱۸]

اصحاب اهوازی امامان
برخی از اصحاب و وکلای ائمه(ع) اهوازی بودند. مثلا:

محمد بن مخلد اهوازی؛ از راویان امام جعفر راست گو(ع)[۳۰]
عبدالله بن محمد اهوازی؛ از اصحاب امام حسینیه نصرت مشهد کاظم(ع)[۳۱]
فضال بن ایوب ازدی اهوازی؛ از اصحاب امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)[۳۲]
عبدالله بن محمد بن حصین حصینی عبدی؛ (عبدالقیسی)، از اصحاب امام رضا(ع)[۳۳]
احمد بن محمد بن موسی بن هارون الصلت اهوازی[۳۴]
حسن بن سعید بن حماد اهوازی؛ از اصحاب امام رضا(ع)، امام جواد(ع) و امام هادی(ع)[۳۵] در رجال برقی از اصحاب امام سجاد(ع) معرفی گردیده‌است.[۳۶]
حسین بن سعید بن حماد اهوازی؛ از اصحاب امام رضا(ع) و امام جواد(ع) و امام هادی(ع)[۳۷] در رجال برقی از اصحاب امام سجاد(ع) معرفی گردیده است.[۳۸]
جعفر بن یحیی بن سعد الاحول، از اصحاب امام جواد(ع) میباشد.[۳۹]
حمدان بن ابراهیم حصینی؛ از اصحاب آدرس حسینیه نصرت مشهد امام جواد(ع)[۴۰]
علی بن مهزیار اهوازی، از اصحاب امام جواد(ع)، امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع)[۴۱]
محمد بن ابراهیم حصینی اهوازی[۴۲]
محمد بن جعفر بن عنبسه حداد دارای شهرت به ابن رویده[۴۳]
ابوالحصین بن حصین از اصحاب امام جواد(ع) و از اصحاب امام هادی(ع)[۴۴]
احمد بن محمد حصینی عبدی [عبدقیسی] اهوازی، از اصحاب امام رزرو حسینیه نصرت مشهد عسکری(ع)[۴۵]
طومار‌های امامان به شیعه‌ها اهواز
عبدالله بن نجاشی از خاندان بنی‌اسد که از سوی منصور عباسى، حکم کننده اهواز بود در طومار‌ای به امام راستگو(ع) نوشت و در آن مسائلی پرسید. جواب امام درست گو به طومار وی، در منابع با تیتر الرساله الاهوازیه یا این که رساله عبدالله بن نجاشی آوازه یافته میباشد.[۴۶] همینطور در منابع روایی طومار‌ای از امام هادی(ع) درباره جبر و اختیار خطاب به عموم اهواز جانور شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۴۷]

مدرسه علمی اهواز
مدرسه علمی اهواز در کنار منطقههای علمی کوفه و قم از اول ناحیهها و پررونق‌ترین آن‌ها در قرنها اولیه دانسته‌ گردیده است. بعضا از شواهد این داعیه عبارتند از:

رفت‌وآمد فی مابین علمای این شهر با قم و کوفه و مراودات علمی در بین آن ها، همانند آل مهزیار و بستگان اشعری و پشت گرمی مشایخ قمی در نقل روایات به آنان.[۴۸]
حضور بعضی از اصحاب و وکلای خاص امامان درین شهر
به جا مانده علمی بر مکان ما‌نده از محدثان، فقها و پژوهشگران اهوازی در جامعه ها حدیثی همانند کتاب ها اربعه
مشابهت‌های زیاد مدرسه علمی قم و اهواز در ناحیههای فقه، حدیث و سخن.[۴۹]
اماکن تاریخی و زیارتی

مرو
سرخس
شیراز
مکه
مدینه
مَعدِن النَقرَه
قریتین
هوسجه
نباج
حفر ابوموسی
بصره
اهواز
بهبهان
ابرکوه
اصطخر
ده شیر
قدمگاه فراشاه
یزد
خرانق
رباط پشت بادام
نیشابور
قدمگاه
ده سرخ
طوس
دامغان
آهوان
سمنان
∙
سبزوار
ری
قم
کاشان
نایین
اصفهان
اراک
شوشتر
دزفول
کرمانشاه
بغداد
کوفه
قادسیه
مسیر تکان پر اسم و رسم
مسیر تکان غیرمشهور
گزارش‌های نادرست
قدمگاه
مسیر تکان امام رضا (ع)
از مدینه به مرو
آرامگاه علی بن مهزیار اهوازی از اماکن تاریخی و زیارتی اهواز به شمار میاید. وی از فقیهان شیعه و از اصحاب مجاورت امام رضا(ع)، امام جواد(ع)، امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) بوده میباشد.[۵۰]
قدمگاه امام رضا(ع)؛ امام رضا(ع) در سفرش از مدینه به مرو، از شهر اهواز گذشت[۵۱] بعد از عبور وی از اهواز، شیعه ها و محبان اهل‌بیت(ع) مستقر این شهر در محل اقامت وی، مسجدی سازه کردند که به مسجد علی بن موسی الرضا(ع) جهانی شد.[۵۲]
اهواز و انقلاب اسلامی
بعضی از عالمان اهوازی مانند آیت‌الله میرسیدعلی بهبهانی، آیت‌الله سیدمرتضی دانش الهدی، آیت‌الله ابوالقاسم خزعلی، آیت‌الله موسوی جزایری و آیت‌الله سید علی شفیعی در انقلاب اسلامی کشور‌ایران فعال بودند. همینطور انجمن‌های مختلفی زیرا راس القرآن، انجمن دانشوران، انجمن موحدین و انجمن آیین و علم برای نبرد با حکومت پادشاه کار می‌کردند.[۵۳]

در شهریور سال ۱۳۵۹ش، نزاع عراق علیه جمهوری اسلامی ایران شروع شد. عراق با جلو رفتن در خاک کشور‌ایران و تصاحب کردن شهرهای خرمشهر، بستان، هویزه و سوسنگرد، به قربت اهواز رسید[۵۴] البته با مقاومت عموم در ۱۵ کیلومتری شهر در حوزه‌ دب حردان توقیف شد.[۵۵] نیروهای کشور‌ایران، در یک‌سری عملیات برای مثال عملیات بیت‌المقدس، شیوه‌القدس و عملیات باخت حصر سوسنگرد محاصره اهواز را شکستند.[۵۶]

در نبرد عراق علیه جمهوری اسلامی ایران سامان‌دهی نیروهای اعزامی کشور‌ایران و جابجایی آنها به خطوط مقدم در اهواز اعمال می شد. بیشترین حمله ها هوایی، موشکی و خمپاره‌ای عراق نیز علیه این شهر شکل گرفت که سبب به ضرر و زیان‌ها و زخم‌های فراوانی به اهواز شد.[۵۷] تعداد شهدای اهواز و استان خوزستان در روزگار هشت‌ساله نزاع بیش تر از ۲۱ هزار نفر اعلام گردیده است.[۵۸]

حوزه علمیه بغداد
حوزه علمیه بغداد مقارن با تأسیس بغداد در عراق و با آغاز امامتِ امام موسی کاظم(ع) اساس گذاری شد. در بیش تر از صد سالی که خلفای عباسی ذیل سلطه حاکمان شیعه مذهب آل بویه دیگر اقتدار چندانی نداشتند با ظهور عالمان تأثیرگذاری مثل ابن جنید، روضه خوان موثر، سید مرتضی و روضه خوان طوسی حوزه بغداد به نقطع ی عطف شکوفایی خویش حسینیه نصرت مشهد رسید.

فقه، اصول فقه، دانش حدیث، سخن و حکمت، تعبیروتفسیر قرآن، تاریخ، تراجم و رجال از علم‌های رایج در حوزه علمی بغداد بود. حوزه بغداد که به ویژه در بعدازظهر آل بویه، با مرجعیت علمی روضه خوان طوسی به نقط ی اوج شکوفایی رسیده بود، با ورود طغرل سلجوقی به بغداد، با دعوت خلیفه عباسی در آدرس حسینیه نصرت مشهد ۴۴۷ هجری قمری از رونق زمین خورد.

در طی امامان شیعه
مرکزیت منطقههای علمیه
 حوزه علمیه   زمانٔ مرجعیت
حوزه علمیه قم قرن سوم و چهارم
حوزه علمیه بغداد قرن چهارم و پنجم
حوزه علمیه نجف قرن پنجم و ششم
حوزه علمیه حله قرن هفتم تا نهم
حوزه علمیه نجف قرن دهم
حوزه علمیه اصفهان قرن یازدهم و دوازدهم
حوزه علمیه نجف سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم
حوزه علمیه قم چهاردهم و پانزدهم
منطقههای علمیه کشور ایران • منطقههای علمیه عراق • رزرو حسینیه نصرت مشهد حیطههای علمیه لبنان
پرورش و کمال حوزه شیعی در بغداد چندان متأخرتر از تاریخ تشکیل داد و بهره‌برداری این شهر نبوده میباشد. تقارن تاریخ بنای بغداد (سال ۱۴۸ق) با استارت امامتِ امام موسی کاظم(ع)، از عمر نهاد‌ها و ریشه‌های علمی و معنوی حوزه بغداد آرم داراست. امام موسی کاظم(ع) در طی خلافت هارون الرشید، از مدینه به بغداد آورده شد و درین شهر زندانی شوید و بعد از آن در همین شهر از جهان رفت و در مقابر قریش (امروزه شهر کاظمین) به خاک امانت شد. در واقع از به عبارتی استارت، شماری از شیعه‌ها در‌این شهر اقامت شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد گزیدند.

این لینک و پیوند در سالهای آن گاه نیز، با دقت به حضور امام جواد(ع) در بغداد از ۲۱۵ تا هنگام وفات (سال ۲۲۰ق) و جابجایی اجباری امام علی بن محمد الهادی(ع) به سامرا، در ۱۲۴ کیلومتری شمال بغداد، و بعد از آن اقامت امام حسن عسکری(ع) در همین شهر و شغل کلیه جدیدّاب اربعه امام دوازدهم(عج) در بغداد همچنان قابل مراعات میباشد.

این حرف اما به معنای اگاهی ظریف ما از تاریخ معلوم تأسیس مرکز ها درس دادن و معارف شیعی در بغداد وجود ندارد. گرچه با نظارت زندگینامه شماری از عالمان شیعی اینگونه به حیث می آید که شیعه ها از اواخر قرن دوم هجری قمری در بغداد در عمل آموختن و تعلم علم ها اسلامی بوده‌اند.

قبیله یقطینی
نوشته‌ی علمیٔ مهم: فامیل یقطین
علی بن یقطین بغدادی (متوفی ۱۸۲ق) که از اصحاب امام جعفر راستگو(ع) و امام موسی کاظم(ع) بوده، به ویژه از امام کاظم(ع) روایات بسیار نقل نموده است. او کتاب ما سُئِل عنه الصادق اینجانب کارها الملاحم و کتاب مناظرته للشاک بحضرة جعفر را نوشته میباشد.[۱]
از همین بستگان، محمدبن عیسی بن عُبَید از اصحاب امام محمدتقی(ع) و از راویان پررنگ حدیث بود. او کتابهای بخش اعظمی تألیف کرد، برای مثال: کتاب الامامة، کتاب المعرفة، کتاب الوصایا، کتاب الفَیءِ و الخمس و کتاب الرّجال.[۲]
از در میان وابستگان خویشان یقطین نیز دانا، فقید، محدّث و مفسر گران قدر، یونس بن عبدالرحمان (پیش از ۱۲۵۲۰۸)، ظهور کرد. او که از موالی علی بن یقطین بود، از امام موسی کاظم(ع) و امام علی بن موسی الرضا(ع) روایات بسیار نقل نموده است. یونس از بزرگانی میباشد که علمای شیعه بر علم و درستی گفتار وی واقعه حیث دارا هستند و امام رضا(ع) شیعه‌ها را به مراجعه علمی به وی پیشنهاد می‌نموده است. او بیش تر از سی کتاب نوشته، به عنوان مثال: جامع الآثار، کتاب الشرایع، کتاب العلل الکبیر، کتاب الصیام و اختلاف الحدیث.[۳] از مهم ترین رویدادهای معاش یونس، رویا رویی با واقفیه، بعداز شهید شدن امام کاظم(ع) و جانبداری از امامت حضرت علی بن موسی الرضا(ع) بود.[۴]
محمد بن ابی عمیر
نوشته ی علمیٔ اساسی: محمد بن ابی عمیر
محمد بن ابی عمیر (متوفی ۲۱۷ق) از اصحاب امام موسی کاظم(ع) و امام رضا(ع) نیز در بغداد دیده به جهان گشود و در به عبارتی شهر زیست و با جدیت و پیگیری شمار متعددی از اثر ها اصحاب امامیه را قصه کرد. او در لحاظ رهروان کلیه مذهبها اسلامی متشخص بود. وی در عصر خلافت رشید بازداشت شد و برای آشکار کردن اسم و آدرس شیعه ها، هزار تازیانه به وی زدند اما با مقاومت سرسختانه وی مواجه شدند. خواهرش در هنگام حبس چهارساله وی، کتابهایش را در زمین مخفی کرد که‌این موجب از بین رفتن آن‌ها شد. او بعد از نگهداری حدیث می‌خاطرنشان کرد، البته وثاقت وی موجب شد که به احادیث مُرسَلِ او اتکا نمایند.[۵] او بیشتراز ۹۴ کتاب نوشت، برای مثال اختلاف الحدیث، و الاحتجاج فی الامامة.[۶]

منافات نداشتن نفْس‌های متعدد با یکی‌از‌بودن نام و نشان بشر
عالمان مسلمان می گویند بشر فقط یک نفْس یا این که «خویش» دارااست و وجود نفس اَمّاره و لوّامه و مطمئنّه با یک کدام از‌بودن نفْس منافات ندارد. به نظریه آ‌ن‌ها این اصطلاحات موقعیت‌ها و مراتب گوناگون نفس را علامت میدهند؛[۷] یعنی زمانی نفس به شغل های بد امر میدهد، به آن نفس اماره میگوییم و وقتی که خویش را به‌جهت آنکه اشتباهی از وی راز زده، نکوهش می‌نماید، آن را نفس لوامه حسینیه نصرت مشهد می‌نامیم.[۸]

مصادیق نفس مطمئنه در روایات
در روایات، مصادیقی برای کلمه «نَفْس مطمئنّه» که در آیه ۲۷ سوره فجر آمده، اورده شده میباشد. کلینی هم در الکافی حدیثی نقل نموده است که نفس مطمئنه را نفسی می داند که به رسول(ص) و اهل‌بیتش ایمان دارااست.[۹] طبق روایتی از کتاب شواهدالتنزیل، امام علی(ع)،[۱۰] و بر محور روایتی دیگر از کتاب تعبیر قمی، امام حسین(ع) مصداق آن میباشد.[۱۱] به لحاظ حسینعلی منتظری، عامل این تعبیر این میباشد که امام حسین(ع) با استقامت در راه و روش آفریدگار به نیکی علامت بخشید که دارنده نفس مطمئنه و شایستۀ خطاب آفریدگار آدرس حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۱۲]

نفس مطمئنه در خوی
بعضی اندیشمندان ادب آدم در مرحلۀ نفس مطمئنه را به مسائل اخلاقی مربوط می دانند. سید محمدحسین طباطبائی در تعبیر و تفسیر آیه ۲۸ سوره رعد،[یادداشت ۱] وقار نفس مطمئنه را ناشی از این می داند که وی معبود را صاحب همگی چیز به اکانت می آورد؛ در سود خیر برخورداری از نعمت‌های عالم منجر سرکشی و طغیان وی میگردد و خیر تهی‌دستی، او‌را به شرک و سوراخ شکر وا می دارد.[۱۳] نتیجه کاشانی نیز نفس مطمئنه را نفسی می داند که به باعث نزاع با غریزه ها شهوانی، آشفتگیش برطرف شده است و به متانت رسیده‌میباشد.[۱۴] امام خمینی بر این یقین میباشد که استحصال به خاطر پروردگار و کمالِ مطلق هنگامی میباشد که نفس، مطمئن گردیده باشد آن‌ وقت میباشد که گزینه خطاب مطمئنه می شود و از لغزش خارج می آید؛ به همین جهت خواسته از ربک در آیه(ارْجِعِي إِلَىٰ رَبِّكِ) ربّ نفس مطمئنه میباشد؛ واین نفسی میباشد که وارد جنت ذات گردیده در یک منبع نوروفروغ و یک کمال مطلق رسیده و به هیچ‌چیز دیگری علاقه ندارد و هنگامی جایگاه اعتقاد و باور برای این نفس پیدا شد، خطاب(فَادْخُلِي فِي عِبَادِي) مشمول وی می شود و عبد تخصیص به‌ حق پیدا رزرو حسینیه نصرت مشهد می‌نماید. [۱۵]

جستارهای متعلق
نفس اَمّاره
نفس لَوّامه
جهاد نفس
مراتب نفس
پانویس
مصباح یزدی، دین پرواز، ۱۳۹۹ش، ص۲۷.
مصباح یزدی، دین پرواز، ۱۳۹۹ش، ص۲۶-۲۷؛ مطهری، گروه اثرها، شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد ۱۳۸۹ش، ج۳، ص۵۹۵-۵۹۶.
طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۴ق، ج۲۰، ص۲۸۵.
«رساله سیر و سلوک منسوب به بحرالعلوم»، مقر علم ها و معارف اسلامی.
خمینی، صحیفه امام،‌ ۱۳۸۹ش، ج۱۴، ص۲۰۶ و ۲۰۷.
«خاقانی، دیو

بیان قلبی
کْر قلبی یا این که بیان خَفیّ دقت به آفریدگار با قلب و او‌را در نهان و آشکار حاضر درک کردن میباشد. بیان قلبی مانند بیان لفظی ریشه قرآنی و حدیثی دارااست و هنگامی در وجود آدم ریشه می‌دواند که آدم به حالاتی به عنوان مثال خضوع و تقدیس آفریدگار متصف حسینیه نصرت مشهد گردد.

تهذیب نفس، رویش فضائل خوی، ساخت‌و‌ساز روحیه اخلاص، همسویی لهجه و دل و پرهیز از ارتکاب محرمات به عنوان مثال اثراتی میباشد که برای بیان قلبی آورده شده میباشد. غفلت، آرزوهای محال و تکاثر را از مانع ها بیان قلبی آدرس حسینیه نصرت مشهد دانسته‌اند.

مضمون‌‌شناسی
خواسته از بیان قلبی یا این که بیان خفی را این دانسته‌اند که بیان بر لهجه روان نشود و صرفا با قلب به خاطر خداوند باشد[۱] و او‌را در نهان و آشکار، حاضر و ناظر بداند و از ایفا اعمالی که آیتم رضایت آفریدگار وجود ندارد، خودداری کند.[۲] بیان قلبی را بالاترین جایگاه بیان دانسته‌اند که دقت به آفریدگار آغاز از آن می‌جوشد و بعد از آن بر لهجه روان میگردد؛ به عنوان مثال هنگام رسیدگی و اعتنا در عالم آفرینش و مشاهده نظم کائنات به خاطر عظمت آفریدگار رزرو حسینیه نصرت مشهد بیفتد.[۳]

مقام
بیان قلبی همچون بیان لفظی ریشه قرآنی و حدیثی داراست. آیاتی از قرآن مثلا آیه ۲۰۵ سوره اعراف «وَ اذْكُر رَّبَّكَ فىِ نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ »، آیه ۵۵ سوره اعراف «ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَة» و آیه ۶۳ سوره انعام «قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَة» را ناظر بر تقسیم بیان به مطرح شدن قلبی و بیان زبانی شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد گرفته‌اند.[۴]

در روایتی از نبی اکرم(ص) خطاب به اباذر آمده میباشد که آفریدگار را با بیان ناپختهِل حافظه کن و هنگامی که از چیستی بیان خامل سؤال شد فرمودند: به عبارتی بیان خفی میباشد.[۵]

بیان قلبی با اتصاف بشر به حالاتی مثلا فروتنی، تقدیس پروردگار، سجده و کمال خضوع در آدم ساخت و ساز میگردد.[۶] بیان قلبی بین صوفیه به مطرح شدن خفی به شهرت رسیده است و خلاف بیان جلی که میان توده و در باطن رینگ‌های بیان شکل میگیرد، این نوع بیان به تنهایی و در خلوت ایفا می گردد.[۷]

اثر ها
اثر فوق‌العاده بر تهذیب نفس، رویش فضائل اخلاقی و تقرب به پروردگار را از مهمترین اثرها بیان قلبی در وجود آدم‌ها دانسته‌اند.[۸] همسویی گویش و قلب، سرازیر شدن بیان معبود بر لهجه، تولید روحیه اخلاص و تضرع و غربت از دورویی، اثر بیان قلبی بر تن به جهت رابطه در بین روح و جسم،[۹] پرهیز از ارتکاب محرمات الهی به وسیله بشر و تولید استعداد در وجود بشر برای سیر و سلوک از سایر اثراتی میباشد که برای بیان قلبی گفته شده میباشد.[۱۰]

مانع ها
بیان قلبی برخلاف بیان لفظی که بازدارنده مهمی بر راز رویه ندارد، دارنده موانعی میباشد که مهم ترین آن مانع ها را نتیجه ها شغل خویش آدم میداند. بر این محور اعمال جاری ساختن ناشایست از سوی بشر به ساخت‌و‌ساز عفاف و حجاب و بازدارنده در بین بشر و معبود سبب ساز میشود و سبب تولید وضعیت غفلت در وجود آدمی میگردد. این غلفت را مهم ترین بازدارنده بیان قلبی دانسته‌اند.[۱۱] از سایر سختی ها به آرزوهای محال و تفاخر و تکاثر(افزون طلبی، گنج اندوزی و فخر فروشی به دیگرافراد به باعث متعددی بودجه و فرزندان) اشاره گردیده است.[۱۲]

جستارهای متعلق
بیان لفظی
بیان
پانویس
قرشی، قاموس قرآن، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۱۵.
طیب، اطیب البیان، ۱۳۶۶ش، ج۱، ص۱۶۸؛ معارف قرآن، ۱۳۸۷ش، ج۳، ص۱۰۰-۱۰۱.
مکارم شیرازی، خوی در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۳۶۲.
طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۶۶۲؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۸، ص۳

ایثار
ایثار از فضائل اخلاقی به‌معنای مقدم داشتن سایرافراد بر خویش با وجود نیازمندی میباشد. ایثار رده ممتازی در آموزه‌های اسلامی داراست، به‌طوری که قرآن، مفاد زیادی از مصادیق آن را بیان کرده و در کتاب ها روایی شیعی، باب مستقلی بدین مورد تخصیص حسینیه نصرت مشهد داده گردیده‌است.

ایثار امام علی(ع) در رخداد لیله المبیت، ایثار مالی خدیجه(س) در رویکرد پیشرفت اسلام و ایثار جان از سوی امام حسین(ع) در حادثه کربلا از مثال‌های بارز ایثار در تاریخ اسلام برشمرده گردیده‌اند. همینطور ایثار انصار در مقدم داشتن مهاجرین با وجود نیازمندی خویش را از مفاد اصلی ایثار در بالا اسلام دانسته‌اند و نقل شده آیه ایثار درباره این ازخودگذشتگی انصار آدرس حسینیه نصرت مشهد نازل شد.

برای ایثار اثراتی در آن‌گاه شخصی و اجتماعی برشمرده‌اند که ازجمله آن ها می‌اقتدار به مواقعی زیرا سخاوت، جلب خوشنودی معبود و رهایی از دنیازدگی در بُعد شخصی و در بُعد اجتماعی به مواقعی زیرا فقرزدایی، نوازش، حسن معاشرت و ساخت همبستگی رزرو حسینیه نصرت مشهد اشاره نمود.

ایثار در حیث فقها، امری مستحب میباشد؛ البته در برخی از مصادیق واجب و در بعضا مفاد حرام می‌شود. ایثار در نگاه عارفان اسلامی نیز منزلت ممتازی داشته و از آن به‌تیتر یکی‌از موادسازنده تصوف خاطر شد‌ه‌است. همینطور ایثار را سر برپایی فرهنگ و تمدن‌ها دانسته‌اند؛ به‌همین‌عامل نقل شده برد انقلاب اسلامی کشور ایران و مقاومت آن در مقابل پیکار‌ها و تحریم‌ها عقب افتاده جسمی فرهنگ وتمدن ایثار شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میباشد.

معنی‌شناسی
ایثار، فضیلتی انسانی میباشد که به معانی مختلفی زیرا مقدم داشتن سایرافراد بر خویش با وجود نیاز[۱] یا این که در دستیابی منفعت یا این که دفع ضرر و زیان[۲] تعریف‌و‌تمجید گردیده‌است. این کلمه در مقابل بُخل دانسته گردیده[۳] و با مفاهیمی زیرا سخاوت، انفاق، احسان رابطه داراست. جز اینکه ایثارکننده خویش به آن چیزی که می دهد، مستلزم میباشد.[۴]

اندیشمندان اسلامی با دقت به بعضا از آیه‌ها قرآن کریم ومهربان ایثار را به دو قول یعنی ایثار متاع و ایثار نفس[یادداشت ۱] تقسیم کرده‌اند.[۵]

مداقه و منزلت
مرتضی مطهری متفکر و مولف شیعی، بر این یقین میباشد که ایثار ریشه در فطرت انسانی داشته و عمر آن به عمر حیات آدم بازمی‌شود.[۶] بعضا از محققین، ظهور ایثار در ادیان غیرالهی را به مورد قربانی‌کردن مرتبط دانسته[۷] و بر این باورند که در مدرسه عرفانی یهود (قبالا) از ایثار حافظه گردیده‌است.[۸] آیین شناسان، پایه باورهای آئین مسیحیت را در درنگ فدای عیسی(ع) و ایثار او به دلیل بخشوده شدن گناهان عموم، دانسته‌اند.[۹]

مورخان معتقدند که قبل از ظهور اسلام در شبه جزیره ایالات متحده عربی، عموم عرب، با این معنا آشنا بودند؛ البته قرآن کریم و مهربان به غنای آن خاطر نشان نمود؛[۱۰] و بارها به‌این زمینه پرداخته میباشد. تحت عنوان مثال آیه ایثار درباره انصار نازل شد[۱۱] و از مقدم داشتن مهاجران بر خویش با وجود نیازمندی، خاطر می‌نماید.[۱۲] در بعضا از کتاب‌های روایی شیعی نیز بابی به مسئله ایثار تخصیص داده گردیده[۱۳]و از آن با عناوینی زیرا غایت احسان و شایسته ترین عبادت و شیوه نیکان یادشده میباشد.[۱۴] در کتاب واحد سنجش الحکمه احادیثی با محوریت سوژه ایثار توده گردیده و در تحت آن عناوینی زیرا ایثار در لغت، ایثار در قرآن و حدیث، قیمت، گونه های، دست اندرکاران، اثرها و آداب ایثار اورده شده میباشد.[۱۵]

ملااحمد نَراقی، دانا شیعه در قرن سیزدهم قمری، از ایثار تحت عنوان بالاترین درجات مهربانی خاطر کرده[۱۶] و ابن خَلدون، مورخ و جامعه‌شناس قرن هشتم قمری نیز بر این یقین میباشد که ظهور فرهنگ وتمدن‌ها در هر جغرافیا، در گرو ایثار مردمان آن حوزه‌ بوده و عدم ایثار، خواری را برای وی درپی خواهد داشت.[۱۷] مرتضی مطهری، فیلسوف و متفکر شیعه، بخشی از فرهنگ بزرگ اسلامی را در گرو پایبندی به‌این معنا اخلاقی دانسته[۱۸] و امام خمینی، روحیه ایثارگری را پیشگفتار سرویس به اسلام[۱۹]و مایه نجات مسلمان‌ها از سلطه مستکبران می داند.[۲۰]

دانشمندان بر این باورند که یک کدام از مولفه‌های مهم در موفقیت انقلاب اسلامی کشور ایران و پایداری آن در سال‌های پیکار کشور‌ایران و عراق و بعداز آن، اشاعه تمدن ایثار میباشد.[۲۱] همینطور آورده شده بحران کاهش جمعیت به مورد عدم ایثار پدر و مادر مرتبط میباشد و خودخواهی و عدم روحیه ایثار در آن ها منجر گردیده که نسبت به صرفا بودن فرزند خویش توجهی نداشته و فقط به کارها رفاهی خویش بپردازند.[۲۲]

انتخابات
انتخابات از ابزارهای حکمرانی امروزی، فرآیندی میباشد که شهروندان طبق مقررات و مقرراتی نوع حکومت یا این که عده ای را برای اداره کارها حکومتی انتخاب می‌نمایند. درباره مشروعیت یا این که عدم مشروعیت انتخابات و همینطور حدود تأثیرگذاری آن در انتخاب عاقبت جامعه، دعوا‌های متعددی بین اندیشمندان فقاهتی درگرفته میباشد. درباره ماهیت انتخابات، بعضا از فقه‌پژوهان، آن را تنها ابزاری در جهت کشف قاضی فقهی و خیر تعیین آن می دانند. در مقابل، نقل شده در طول غایب بودن، انتخابات نقش مهم در مشروعیت‌بخشی به قاضی و گزینش نوع حکومت حسینیه نصرت مشهد دارااست.

تنی چند از محققان فقاهتی شرکت کردن در انتخابات را حق اشخاص میدانند و برهمین پایه معتقدند انتخابات از سنخ احکام دینی وجود ندارد؛ براین اساس نمی‌اقتدار تکلیفی (وجوب یا این که حرمت) برای کمپانی عموم در انتخابات صادر کرد؛ البته بعضا دیگر کمپانی در انتخابات را تکلیف اشخاص می دانند و بر این باورند که شهروندان نظام اسلامی، برای محافظت آن نظام و مسئولیتی که پروردگار به‌ذمه آن‌ها نهاده و همینطور مطابق قاعده وجوب تعاون بر جاری ساختن شغل های نیک، واجب میباشد در انتخابات کمپانی آدرس حسینیه نصرت مشهد نمایند.

برای انتخابات خصوصیت‌هایی برشمرده‌اند؛ مانند حدس حق رأی برای همگان، موازی بودن قیمت رأی اشخاص و ضمانت رسمیت یافتن رأی اکثریت در فیض انتخابات. محققان دینی همینطور برای مشروعیت‌بخشی به انتخابات به دلائلی مانند وجوب شورا و مشورت کردن، دستور به مشهور و نهی از منکر، بیعت و برگشت به لحاظ اکثریت هنگام انتخاب کارگزاران مبنی بر قاعده دریافت به ترجیحات عند التعارض استناد رزرو حسینیه نصرت مشهد کرده‌اند.

مقام
انتخابات ازجمله مفاهیمی میباشد که از فرصت قرار تصاحب کردن فراروی تفکر شرعی به‌ویژه در کشور‌ایران و بعضی کشورهای اسلامی، دعوا‌های متعددی درباره منزلت آن در علم‌های اسلامی مطرح شد.[۱] استعمال انتخابات به‌مثابه یکی ابزارهای حکمرانی امروزی در دولت ها اسلامی، نیازمند استناد آن به آموزه‌های فقاهتی میباشد؛ به‌همین‌برهان اندیشمندان و فقهای اسلامی با عرضه این مضمون‌ به مبانی و آموزه‌های فقاهتی و شرعی به‌تیتر یک موضوع مستحدثه،[۲] درصدد دستیابی دلیل مشروعیت یا این که عدم مشروعیت آن برآمدند.[۳] به‌تیتر نمونه می‌اقتدار به عملکرد‌های میرزای نائینی در رساله تنبیه الامه در مشروعیت‌بخشی به پروسه انتخابات زیر مباحثی زیرا لزوم تشکیل مجلس شورای ملی،[۴] وجوب شورا و مشاوره در نظام اسلامی[۵] و ضرورت تقلید از رأی اکثریت[۶] شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد اشاره نمود.

به گفته محققان حقوقی و سیاسی، انتخابات اصیل بر محور بها‌های بنیادینی زیرا کرامت انسانی، آزادی عزم، سپردن انسانی و حق انتخاب آخر و عاقبت سازه گردیده‌است؛[۷] به‌همین‌برهان امروزه بنیان انتخابات را به‌تیتر یکی سازمان های اصلی حقوقی و سیاسی محسوب می‌نمایند که گزینش صورت حکومت،[۸] انتخاب حاکمان، سنجش مقبولیت و محافظت و تقویت نظام سیاسی از روش آن قابلیت و امکان‌پذیر خواهد بود.[۹]

انتخابات همینطور از مهم ترین عنصرها شرکت کردن سیاسی در نظام‌های عموم‌سالار محسوب میشود[۱۰] که قابلیت و امکان سرایت کردن به ناحیههای تقنین، ایفا و قضا را داراست.[۱۱] روی همین اصل در قانون اساسی کشور کشور‌ایران بر این نکته تأکید گردیده که کارها مرز و بوم می بایست به اتکای آرای همگانی اداره گردد و این اساسی از روش گزینش مدیر جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی و اعضای شوراهای اسلامی شهر و روستا به وسیله عموم و در برخی مفاد از روش تمامی‌پرسی شکل می گیرد.[۱۲] نقش انتخابات در مشروعیت‌بخشی به نظام سیاسی کشور‌ایران تا جایی برجسته شد که بعداز انقلاب اسلامی، امام خمینی از آن به‌تیتر یک وظیفه الهی، ملی و انسانی خاطر می‌نماید.[۱۳]

در کتاب‌های دینی نیز درباره حدود تأثیرگذاری انتخابات در انتخاب آخر و عاقبت جامعه، نوع حکومت و حکم دهنده اسلامی مشاجره‌های پردامنه‌ای صورت گرفت؛ تا جایی که به یقین جمع‌ای از فقها به عنوان مثال آیت‌الله منتظری، در حین غایب بودن که نص بر امام نیست، منعقد امامت و ولایت منحصربه‌فرد به گزینش عموم خواهد بود.[۱۴] همینطور انتخابات بوسیله آیت‌الله خامنه‌ای به‌تیتر یک حق‌الناس مطرح شد که سازمانهای اجرایی بایستی مجموع تلاش خویش را بر محافظت آن اعمال دهند.[۱۵]

فقیه غیب
عالَم غیب بخشی از فقید هستی که با حواس پنج‌گانه قابل مشاهده وجود ندارد و در مقابل دانا شُهود قرار میگیرد که با حواس پنج گانه شعور میشود. علامه طباطبایی وحی و عالم آخرت را از مصادیق فقیه غیب دانسته میباشد. در بعضا از نشانه‌ها قرآن، تدبیر از فقیه غیب، ویژه پروردگار دانسته گردیده؛ اما طبق بعضا دیگر از آیه‌ها، پیامبران هم می توانند با اجازه آفریدگار از فقید غیب استحضار حسینیه نصرت مشهد داشته باشند.

علمای امامیه با استناد به احادیث زیادی معتقدند: به جهت اینکه جایگاه جانشینی نبی اسلام(ص) نیازمند دور اندیشی‌های فوق‌بشری میباشد، امامان معصوم نیز از عالَم غیب اگاهی دارا‌هستند. به اعتقاد برخی از علمای شیعه پیامبران و امامان صرفا توسط یاددادن پروردگار، از عالَم غیب آگاه آدرس حسینیه نصرت مشهد میشوند.

ملاصدرا رابطه بشر‌های معمولی با عالَم غیب را به شرط به کمال وصال عقل ممکن دانسته میباشد.

فقید غیب در مقابل فقید شهود
غیب به معنای چیز مخفی میباشد و در مقابل شهود جای‌دارد که کارها محسوس را دربرگیرنده می شود.[۱] برطبق آموزه‌های فقهی، هستی به دو قسمت کلی عالَم شهود و دانا غیب تقسیم می گردد: خواسته از فقیه شهود، عالم طبیعت و موجودات دنیوی میباشد که با حواس پنج‌گانه قابل مشاهده میباشند و مراد از فقیه غیب، دنیا و موجوداتی میباشد که با حواس پنج‌گانه شعور نمی شوند.[۲] علامه طباطبایی در المیزان، وحی و عالم آخرت را از مصادیق غیب رزرو حسینیه نصرت مشهد دانسته میباشد.[۳]
بعضی معتقدند که فقیه غیب و فقیه شهود مانند زمین و اسمان نیستند که وجود غیر وابسته داشته باشند. این دو دانا وجود نسبی دارا‌هستند؛ یعنی ممکن میباشد برخی از مراتب وجود برای برخی از موجودات قابل مشاهده باشد و برای برخی دیگر پوشیده باشد. در‌این‌صورت برای گروه نخستین فقید شهود و برای تیم دوم فقیه غیب میباشد.[۴] قرآن یکی‌از خصوصیت‌های مؤمنان را ایمان به فقیه غیب ذکر شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۵]

دانایی معبود از فقید غیب
نشانه‌ها اکثری از قرآن از دانا غیب کلام گفته و درایت از آن را به خدا نسبت داده‌اند.[۶] برخی از آیه ها دوراندیشی از فقیه غیب را ویژه معبود دانسته‌اند. از آن گزاره آیه ۶۵ سوره نمل میباشد که می گوید:‌ «قُلْ لا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلاَّ اللَهُ» (بگو هركه در عرش‌ها و زمین میباشد، جز آفریدگار، غيب را نمى‌‏شناسد و نمی‌‏داند)؛[۷]
همینطور در آیاتی پیامبران از عدم درایت خویش از دانش غیب کلام گفته‌اند؛ مثلا آیه ۳۱ سوره هود از عهد و پیمان حضرت نوح(ع) نقل می‌نماید: «وَ لا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدي خَزائِنُ اللَهِ وَ لا أَعْلَمُ الْغَيْبَ (اینجانب هیچوقت به شما نمی‌‏گويم خزائن الهى نزد اینجانب میباشد و غيب هم نمی‌دانم)[۸]

استحضار پیامبران از دانا غیب
با اعتنا به آیاتی که دانش غیب را ویژه خدا دانسته‌اند، بعضی از علماء زیرا علامه طبرسی و روحانی اثر گذار، نسبت‌دادن دانش غیب به پیامبران و امامان را باوری زشت دانسته و گفته‌اند:‌ هیچ‌یک از علماء شیعه نمی‌پذیرند که کسی جز خداوند دانش غیب داشته باشند. به اعتقاد و باور اینان پیامبران و امامان توسط آموختن آفریدگار از غیب با خبر میشوند.[۹]

علامه طباطبایی، در تعبیروتفسیر نشانه‌ها ۲۶ و ۲۷ سوره جن «عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى‏ غَيْبِهِ أَحَداً؛ إِلاَّ مَنِ ارْتَضى‏ مِنْ رَسُولٍ» (داناى نهان میباشد، و كسى را بر غيب خویش باخبر نمى‌‏كند؛ جز پيامبرى را كه از وی خشنود باشد)، گفته میباشد: این آیه استثنائی بر آیاتی میباشد که دانش غیب را به پروردگار اختصاصی می‌نمایند و ذکر می‌نماید که پیامبران نیز به هراندازه که خداوند بخواهد، از دانا غیب استحضار پیدا می‌نمایند. به اعتقاد او مبتنی بر آیه ها قرآن به پیامبران وحی میشود و وحی نیز از مصادیق غیب میباشد پس پیامبران از غیب تدبیر دارا‌هستند.[۱۰] [یادداشت ۱]

گفته‌اند به‌این انگیزه بعضا از علماء قبلی دانش غیب پیامبران و امامان را انکار کرده‌اند و حتی امامان نیز خویش را از دانش غیب بی‌اگاهی دانسته‌اند که در بالا اسلام منظور از دانش غیب، دانش ذاتی بود و ادعای اینگونه علمی، به معنای ادعای ربوبیت وی بود. شاهد این مقاله را این صحبت روضه خوان اثرگذار دانسته‌اند که نسبت‌دادن دانش به ائمه نظریه اشتباه میباشد؛ زیرا نسبت‌دادن دانش غیب به کسی به معنای آن میباشد که وی با توان خویش به آن رسیده میباشد، خیر آنکه آن را از کسی گرفته باشد و این برای جز خداوند ممکن وجود ندارد.[۱۱]

دانش غیب ائمه

احمد مجتهد
احمد مجتهد(درگذشته۱۲۶۵ق/۱۸۴۹م) از فقهای امامی سدۀ سیزدهم در آذربایجان بود. وی در شمار شاگردان سید علی طباطبایی در عراق بود و بعد از برگشت به تبریز، سر گروهی حوزه علمیه، امامت آدینه و جماعت و ادارۀ کارها شرعیه آن دیار را ذمه حسینیه نصرت مشهد ‌دار شد.

پر اسم و رسم‌ترین تاثیر وی، منهج الرشاد فی گستردن الارشاد علامه حلی میباشد که در ضمن پیکار دوم دربین جمهوری اسلامی ایران و روسیه، در قزوین تألیف کرد. احمد مجتهد علیه شیخیه در آذربایجان که پس نقطه پایان پیکار جمهوری اسلامی ایران و روسیه، درصدد توسعه مسلک خویش بودند، فتوا آدرس حسینیه نصرت مشهد بخشید.

ولادت و نسب
احمد مجتهد فرزند لطفعلی بن محمدصادق بود. تاریخ تولدش در مآخذ بیان نشده میباشد، اما با دقت به نوشتۀ ادیب الملک[۱] مبتنی بر اینکه «‌بازه زمانی ۸۱ سال در دارالسلطنۀ تبریز... راتق و فاتق کارها شریعت... بود‌» -که احتمالاً خواسته مولف، دوران زندگانی وی بوده میباشد- می‌اقتدار اینگونه انگاشت که در ۱۱۸۴ق متولد گردیده‌است.

نیاکانش از مغان[۲] و از تیرۀ مغانلو از طوایف شاهسون[۳] بوده‌اند. ولی بعضی نیز اصل او‌را از کردار دانسته‌اند[۴] که صحیح رزرو حسینیه نصرت مشهد به حیث نمیرسد.

پدرش مستوفی آزادخان[۵] در قسم مهربان‌خان و از عمال دولت زندیه[۶] و مادرش از سادات رضوی اصفهان بود.[۷]

احمد مجتهد در ۲۷ رجب سال ۱۲۶۵ق درگذشت.[۸] پیکرش تحت عنوان راز سلسلۀ قوم و قبیله مجتهدی تبریز، به نجف جابجایی یافت و در آرامگاه منحصربه‌فرد[۹] در مقابل مسجد روحانی طوسی به خاک ودیعت شد.[۱۰] مادۀ تاریخ وفاتش «‌گلشن ارم مکان وی‌» میباشد.[۱۱]

فرزندان
احمد مجتهد پنج پسر داشت.[۱۲] فرزند ارشدش لطفعلی که وی نیز مجتهد بود،[۱۳] هم پا با دو بدن دیگر از برادرانش به اسم‌های رضا و محمدجعفر قبل از بابا در وبای سال ۱۲۶۲ق تبریز درگذشتند. دو فرزند دیگر او محمدباقر و جواد از عالمان فرصت خویش شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بوده‌اند.[۱۴]

شغل‌ها
احمد مجتهد نیز نخست فعالیت دیوانی داشت،[۱۵] البته بعد از مدتی از دیوان گوشه گرفت[۱۶] و به علم آموزی علم ها فقاهتی پرداخت. او مقدمات سطح ها را در تبریز سپری کرد، بعد به اصفهان و آن‌گاه به عتبات رفت و حوزۀ درس سید علی طباطبایی، صاحب و مالک ریاض که از علمای بلندمرتبه عراق بود، به یادگرفتن علم پرداخت[۱۷] و از وی اذن اجتهاد گرفت.[۱۸] آنگاه به تبریز برگشت و افزون بر سر کردگی حوزۀ علمیۀ آن دیار،[۱۹] امامت آدینه و جماعت و ادارۀ کارها شرعیه را نیز ذمه ‌دار شد[۲۰] او، به تأسیس مدرسه ها و جلب طلاب التفات می‌اعطا کرد.[۲۱]

در دورۀ دوم مبارزه‌های جمهوری اسلامی ایران و روس، زمانی که در ۱۲۴۳ق/۱۸۲۷م روس‌ها بر تبریز استیلا یافتند، او از تبریز بیرون شد. فی مابین رویکرد بودجه‌های اورا یغما بردند، و زیرا به قزوین رسید، فتحعلی پاد شاه قاجار با صادر کردن پولی از وی دلجویی کرد. و به درخواست فتحعلی فرمانروا در قزوین بماند.

فتوا علیه شیخیه
بعداز منعقد معاهدۀ ترکمانچای و رفتن روس‌ها از آذربایجان، مجدداً به تبریز رجوع.[۲۲] در آن فرصت تعلیمات شیخیه تبلیغ می شد و ترویج یافته بود و احمد مجتهد که مدام در احکام فقاهتی جانب احتیاط را نگاه می‌داشت، حکم به تکفیر شیخیه اعطا کرد و همین دستور منجر بروز ناآرامی‌هایی شد.[۲۳]

اثر ها
احمد مجتهد به جز فقه در وقار نیز پیروز‌دست بود و طبع شعر داشت، چنانکه بعضا اورا در زمرۀ شاعران آورده‌اند[۲۴] و قصیده‌ای به عربی به وی نسبت داده شده میباشد.

از اثر ها وی، می‌اقتدار به کتاب‌ها اشاره نمود:

اذن، که در ۱۲۵۳ق خطاب به ۳ فرزندش، لطفعلی، محمدجعفر و محمدباقر صادر نموده است.[۲۵]
الرسالة الصومیة، به فارسی که به گفتۀ آقابزرگ طهرانی هم پا با الرسالة العملیة در کتابخانۀ سماوی نجف جان دار بوده میباشد.[۲۶]
الرسالة العملیة، در احکام عصمت، نماز و روزه. ورژن‌های آن در کتابخانه‌های مرعشی و شورا جانور میباشد.[۲۷]
قصیده‌ای به عربی در مدح حضرت امام مهدی(عج) که ابیاتی از آن در ریحانة الادب[۲۸] نوشته شده میباشد. ورژن‌ای از آن در کتابخانۀ مرکزی[۲۹] ورژن‌ای از یک قصیده به اسم احمد بن لطفعلی تبریزی نیز در انستیتوی خاورشناسی روسیه وجود دارااست که احتمالا به عبارتی قصیده میباشد.[۳۰]
مناسک حج، متن شرعی فارسی که ورژن‌هایی از آن در کتابخانه آستان قدس رضوی[۳۱] و کتابخانۀ مرعشی[۳۲] جان دار میباشد.
منهج الرشاد فی تفصیل الارشاد، مشهور‌ترین تاثیر احمد مجتهد که شرحی استدلالی بر کتاب ارشادوراهنمایی الاذهان علامه حلی میباشد که به هنگام اقامتش در قزوین مندرج میباشد. ورژن‌ای از این کتاب مشتمل بر مباحث صوم و اعتکاف در کتابخانۀ مرعشی[۳۳] مراقبت میشود.[۳۴]

فضیلت تابعین نزد اهل سنّت
تابعین حمل کننده علم ها صحابه و مبلّغ آئین بعداز وی و به نظریه اهل سنت، افضل امت به شمار میروند.[۲۸] استناد وی به آیه ۱۰۰ سوره توبه(وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ...) و به‌این حدیث نبی پروردگار(ص) میباشد: «خَیرُالناسِ قَرْنی ثُمَّ الذینَ یلُونَهُم ثُمَّ الذینَ یلُونَهُم‌؛ شایسته ترین عموم معاصران اینجانب‌اند، آنگاه افرادی که بعداز آن‌ها می آیند و آنگاه مردمان بعد حسینیه نصرت مشهد از آنها».[۲۹]

افضل تابعین
درخصوص افضل تابعین، دربین علمای اهل سنّت اختلاف حیث وجود داراست: عهد معروف آن میباشد که سعید بن مسیب افضل تابعین و مُرسَلاتِ وی درست‌ترین میباشد [۳۰] برخی همانند احمد بن حنبل، علی بن مدینی و ابوحاتم رازی بر این نظریه بوده‌اند.[۳۱] بعضا، مانند بُلْقینی، افضل تابعین را از جهت زهدو تقوا و وَرَع اویس قرنی و از جهت مراقبتِ تاثیر و حدیث، سعیدبن مسیب آدرس حسینیه نصرت مشهد دانسته‌اند.

[۳۲] سازه به نقل از ابوعبداللّه محمدبن خفیف شیرازی، اهل مدینه، سعید بن مسیب، اهل بصره، حسن بصری، و اهل کوفه، اویس قرنی را افضل دانسته‌اند.[۳۳] اما برخی از کوفیان افضلِ تابعین را عَلقَمَة بن قیس و اَسودبن یزید نخعی دانسته و اهل مکه نیز معتقد به افضلیت عطاءبن ابی رَباح بوده‌اند.[۳۴] ظاهراً اهل هر ناحیه، بلندمرتبه خویش را افضل تابعین می‌دانسته‌اند.[۳۵] به لحاظ ابوبکربن ابی داوود، حَفْصه دختر سیرین و عَمرَه دختر عبدالرحمان، افضلِ تابعات بوده‌اند و بعد از آن ها اُمِّ دَرداء جای‌دارد.[۳۶] گردآوری‌ای دیگر افضل تابعین را اویس قَرَنی میدانند و به حدیث نبی معبود(ص) استناد رزرو حسینیه نصرت مشهد می‌نمایند.[۳۷][یادداشت ۱]

فقهای سبعه
هفت بدن از تابعین که جایگاه بیشتری دارا هستند به فقهای سبعه آوازه یافته‌اند. فی مابین تابعین از نگاه کثرت فتوا کسی به حد حسن بصری و عطاءبن ابی رباح شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نرسیده میباشد. [۳۹]

نقش سیاسی، علمی و فرهنگی
از طریقه تاریخی نیز نقش تابعین را در تکوین جریان های مختلف و گوناگون فکری و ادبی نمی‌اقتدار نادیده گرفت. اینان پیشین از سهم پررنگ‌ای که در پیدایی علم ها حدیثی داشته‌اند، در تعبیر و تفسیر، فقه، سیره نویسی، مغازی و تاریخ هم مؤسس به شمار می آیند. این دستور آیتم اعتنا خاورشناسان بوده و آن ها در خصوص نقش تابعین و صحابه و تکوین ساختار اِسنادها که همه احادیث را به فرستاده اکرم(ص) می رساند آرای گوناگونی ابراز کرده‌اند.[۴۰]

پانویس
ابن صلاح،مقدمة ابن الصّلاح فی علم ها الحدیث،۱۴۰۴ق، ص۱۷۹؛ نووی، پند طلاب الحقایق الی معرفة سنن نه الخلائق، ۱۴۱۱ق، ص۲۰۰
سخاوی، فتح المغیث تفصیل الفیة الحدیث، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۲۳؛ خطیب، اصول الحدیث، علومه و مصطلحه، ۱۴۱۷ق، ص۴۱۰.
خطیب بغدادی، الکفایة فی دانش الروایة،۱۴۰۶ق، ص۳۸.
سخاوی، فتح المغیث تفصیل الفیة الحدیث،۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۲۴.
مامقانی، مقباس الهدایة فی دانش الدرایة، ۱۴۱۱ق، .ج۳، ص۳۱۱؛ شهید ثانی، الرعایة فی دانش الدرایة، ۱۴۰۸ق، ص۳۴۶.
ابن صلاح، مقدمة ابن الصّلاح فی علم ها الحدیث، ۱۴۰۴ق، ص۱۷۹؛‌ عسقلانی، نزهة النظر: تفصیل نخبة الفکر، ۱۴۰۹ق، ص۹