بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

مذمت
در مقابل، احادیث دیگری در منابع اهل سنت مو جود میباشد که از او به نیکی حافظه نمی‌نماید. بعضا منابع به روایتی اشاره نموده است که در آن نبی(ص) به وی می فرماید:وای بر عموم از دست تو! و وای بر تو از حسینیه نصرت مشهد دست عموم!

[۱۰۵] احمد بن حنبل نیز روایتی از عثمان در مذمت ابن‌زبیر نقل نموده است. درین ماجرا عثمان به عبدالله بن زبیر میگوید: اینجانب از پیامبر خداوند(ص) شنیدم که فرمود: قوچی از قریش در مکه الحاد می‌نماید که نام وی مخلوق الله میباشد و بر وی نصف گناهان عموم آدرس حسینیه نصرت مشهد میباشد![۱۰۶]

حضرت علی(ع) در پیکار جمل خطاب به زبیر، فرزندش عبدالله را منجر انحراف وی از اهل بیت دانسته[۱۰۷] امام علی (ع) در سخنی دیگر درباره عبدالله بن زبیر گفته میباشد: زبیر همواره از ما اهلبیت بود تا آن مجال که فرزند نحس ونامبارکش عبدالله نشو و نما کرد. [۱۰۸][یادداشت ۲]و امام حسن(ع) او‌را ابله خطاب می‌نماید.[۱۰۹] بعضی از عملکردهای او سبب انتقادهای متعددی شد‌ه‌است برای مثال: ارعاب به حریق زدن بنی هاشم به انگیزه امتناع از رزرو حسینیه نصرت مشهد بیعت با او.[۱۱۰]

ابن‌زبیر با اهل بیت(ع) کینه‌ای سابق داشته میباشد.[۱۱۱]ناسزاهای وی به علی(ع) در بعضا منابع نقل شد‌ه‌است.[۱۱۲]گفته‌اند که وی چهل هفته در خطبه نماز آدینه از بیان صلوات جلوگیری کرد تا مبادا بنی هاشم به آن افتخار نمایند.[۱۱۳]این سبب ساز گردیده است تا حتی بعضا عالمان شرعی اهل سنت در اعتبار وی تحت عنوان راوی شک وتردید شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نمایند[۱۱۴]

مرمت کعبه
کعبه بنابر منابع تاریخ محلی مکه، چندبار مرمت گردیده که یکی تجدید بنا‌های معروف آن را به ابن‌زبیر نسبت می دهند. گفته‌اند بعداز آن که بر تاثیر پرتاب گلوله‌های آتشینِ لشکریان یزید با منجنیق حریق گرفت و جراحت روءیت کرد، ابن‌زبیر کعبه را ویران و بر مساحت و اندازه مهم از جدید سازه کرد.[۱۱۵]وی همینطور در زمان حکومتش بر مکه منزل‌هایی را در حوالی مسجد الحرام خرید و به مسجد ملحق کرد.[۱۱۶] [۱۱۷]

پانویس
ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۹۰۵.
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، خامسه۲، ص۳۱-۳۲؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۱۰ق، ج۵، ص۴۳۷؛ ابن‌حجر عسقلانی، الاصابه، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۸۰؛ تاریخ الطبری/ترجمه،ج۳،ص:۹۲۴.
الطبقات، خامسه۲، ص۳۱-۳۲؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۱۰ق، ج۵، ص۴۳۷؛ ابن‌حجر عسقلانی، الاصابه، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۸۰.
طحاوی حنفی، تفصیل معانی الاثار، ۱۳۹۹ق، ج۳، ص۲۴؛ عسکری، تزویج موقت در اسلام، ص۵۲، ۵۰.

کتاب‌شناسی امام حسین
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: عاشوراپژوهی
درباره شخصیت و معاش حسین بن علی(ع) اثر ها فراوانی در پوسته دانشنامه‌، معاش‌طومار، مقتل و تاریخ تحلیلی نگاشته گردیده که بیش تر از چهل کتاب و نوشته‌ی علمی با مورد «کتابشناسی امام حسین» به معرفی آن‌ها پرداخته میباشد[۲۷۲] به عنوان مثال در «کتاب‌شناسی مخصوص امام حسین»، ۱۴۲۸ تاثیر با ویژگی ها انتشار مذکور گردیده‌است.[۲۷۳] آقا تعالی تهرانی نیز در کتاب الذریعة ۹۸۵ کتاب دراین مورد معرفی حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۲۷۴]

برخی از مهم ترین اثرها در این باره عبارتند آدرس حسینیه نصرت مشهد از:

در مقتل جامع سید الشهدا افزون بر ارائه مقتلی جامع، موضوعاتی زیرا تاریخ‌نگاری عاشورا، فلسفه قیام امام حسین، سیر تاریخی سوگواری و معاش‌طومار یاران امام حسین تحقیق رزرو حسینیه نصرت مشهد شد‌ه‌است.
دانشنامه:
دانشنامه امام حسین تألیف محمد محمدی ری‌شهری در ۱۴ جلد.
دائرة المعارف الحسینیة تألیف محمد درست گو کرباسی که تا سال ۱۳۸۸ش. ۹۰ جلد آن منتشر گردیده است.[۲۷۵]
تمدن عاشورا نوشتن جواد شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد محدثی.
معاش‌طومار:
حیاة الامام الحسین تألیف باقر شریف قرشی در ۳ جلد.
ترجمة الإمام الحسین(ع) نوشته ابن عدیم (درگذشت ۶۶۰ ق)‏ در یک جلد. این کتاب گزیده‌ای میباشد از دسته ده جلدی «بغیة الطلب فی تاریخ حلب» که بوسیله عبدالعزیز طباطبایی دست چین و منتشر گردیده‌است.
قسمت مرتبط با امام حسین در کتاب «الطبقات الکبری» تاثیر ابن سعد که در کتابی غیروابسته با تیتر «ترجمة الامام الحسین و مقتله» منتشر گردیده است.
نصیب مرتبط با امام حسین در کتاب «تاریخ مدینة دمشق» تاثیر ابن عساکر که با تیتر «ترجمة الامام الحسین اینجانب تاریخ مدینة دمشق» به طور جدا چاپ گردیده‌است.
زندگانی امام حسین نوشتن سید هاشم رسولی محلاتی
مقتل:
به هر گزارش مکتوبی که دربردارنده مطالبی پیرامون قتل و یا این که شهید شدن یکی‌از شخصیت‌های مطرح در تاریخ باشد، مقتل میگویند.[۲۷۶] اولیه مقتلی که به گویش عربی درباره سو‌مین امام شیعه ها درج شده، مقتل الحسین تاثیر ابومخنف میباشد که در قرن دوم درج شده میباشد.[۲۷۷] برخی دیگر از کتاب‌های مقتل امام حسین عبارتند از:

مقتل الحسین نوشته پیروز بن احمد خوارزمی.
مقتل جامع سید الشهدا پژوهشی گروهی تحت لحاظ مهدی پیشوایی.
اللهوف علی قتلی الطفوف نوشتن سید بن طاوس.
تاریخی-تحلیلی:
بعداز پنجاه سال نوشته سید جعفر شهیدی.
شهید جاوید نوشته صالحی نجف‌آبادی.
حماسه حسینی از مرتضی مطهری.
رسیدگی تاریخ عاشورا، تألیف محمدابراهیم آیتی
مقاله ها:
مقاله ها زیادی درباره شخصیت و معاش حسین بن علی(ع) نگاشته شد‌ه‌است. بخشی از آن‌ها که بعد از فراخوان نوشته‌علمی توده گردیده، در دو کتاب «دسته مقاله‌ها کنگره ملی حماسه حسینی» و «دراسات و بحوث مؤتمر الامام الحسین»‌ به چاپ رسیده میباشد.

محمد بن حنفیه احتجاج با امام سجاد(ع)

محمد حنفیه بنابر روایتی بعداز شهید شدن امام حسین(ع)، به امام سجاد(ع) طومار‌ای نوشت و از وی خواست امامتش را بپذیرد. عامل ابن حنفیه این بود که امام حسین(ع) مغایر امامان پیشینش به امام پس از خویش توصیه نکرده، همینطور محمد حنفیه فرزند بلافصل علی(ع) بوده و از جهت سن و کثرت قصه بر زین العابدین(ع) برتری دارااست.[۲۸] امام سجاد در جواب به عمویش او‌را به پروردگار ترسی و غربت از جهالت خواند و برایش نوشت:::«پدرم پیش از این که قصد عراق نماید به امامت اینجانب توصیه کرده و ساعتی پیش از شهادتش هم از اینجانب حسینیه نصرت مشهد قسم گرفت.»

امام سجاد(ع) از ابن حنفیه دعوت کرد پیش حجرالاسود رفته و قضیه را آنجا مطرح نمایند، حَجَر به امامت هرکه شهیدشدن اعطا کرد وی امام میباشد. آنجا، آغاز محمد بعداز نیایش باایمان از سنگ خواست بر امامتش شهید شدن دهد، ولی این حادثه نیفتاد. آن گاه امام سجاد(ع) به نیایش پرداخته و به سنگ خاطرنشان کرد بر امامتش شهید شدن دهد و سنگ به حرف درآمده و بر امامت علی بن حسین، بعداز حسین بن علی شهیدشدن بخشید و محمد حنفیه نیز امامت آن حضرت را به عهده گرفت.[یادداشت ۳] [۲۹] برخی از علماء احتمال صوری بودن این منازعه را داده‌اند که ضعفای شیعه به او متمایل آدرس حسینیه نصرت مشهد نشوند.[۳۰]

کثّیر عزّه که ابن حنفیه را مهدی می‌دانست. بعداز دعوت عبدالملک از محمد حنفیه، در مسیر تکان به شام این شعر را رزرو حسینیه نصرت مشهد سرود:

هدیت یا این که مهدینا ابن المهتدی

انت الذی نرضی به و شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نرتجی

انت ابن نه الناس آن گاه النبی

انت امام الحق لسنا نمتری

یا این که بن علی راز و اینجانب مثل علی

نوبختی، ترجمه فرق الشیعه، ۱۳۵۳ش، ص۸۶.

در روایتی از امام درست گو(ع) آمده میباشد که محمد حنفیه پیش از وفات به امامت امام سجاد(ع) ایمان داشت.[۳۱] و قطب الدین راوندی روایتی از ابوخالد کابلی که خادم ابن حنفیه بوده نقل می‌نماید که در آن ابوخالد از محمد حنفیه درباره امامتش پرسش می‌نماید و محمد در جواب به وی میگوید: «امام اینجانب و تو و بقیه مسلمانها، علی بن الحسین(ع) میباشد.»[۳۲]

مخالفت با ابن‌زبیر

مختار بعداز اشراف بر کوفه عموم را به محمد حنفیه دعوت کرد. بنده اللّه بن زبیر که بر مکه و مدینه احاطه داشت از خوف این که مبادا عموم به محمد بن حنفیه بگرایند، وی و عبدالله بن عباس را به بیعت با خویش دعوت کرد و آن ها نپذیرفتند. ازاین رو ابن زبیر آنان‌را در حجره زمزم زندانی و ارعاب به قتل کرد. محمد حنفیه و عبدالله بن عباس به مختار، طومار نوشتند و از وی کمک خواستند. مختار، بعد از دیدن طومار، ظبیان بن عماره را با چهارصد نفر و چهارصد هزار درهم به مکه ارسال کرد و آنها را آزاد کرد.[۳۳] محمد به «درۀ علی» رفت و تا کشته شدن مختار در همانجا معاش میکرد.[۳۴]

کیسانیه

به تفکر کیسانیه، محمد بن حنفیه بعد از کشته شدن حسین بن علی، مختار را بر عِراقَیْن (کوفه و بصره) فرمانروایی بخشید و از وی خواست که از قاتلان آن حضرت خونخواهی نماید. کیسانیه، مدتی بعداز شهیدشدن امام حسین قیام کردند و قائل به امامت محمد بن حنفیه شدند. آن ها معتقدند که او اسرار آیین و دانش تأویل و علم ها باطنی را از امام حسن و امام حسین فرا گرفت. برخی از وی موادسازنده شریعت مانند نماز و روزه را تاویل کردند و قائل به تناسخ و حلول بودند، کلیه فرقه‌های کیسانی درباره امامت محمد بن حنفیه و جایز بودن بداء بر پروردگار هم نظریه‌اند. این فرقه را مختاریه نیز خوانده‌اند.[۳۵]

رابطه با مختار

درباره ارتباط ها ابن حنفیه با مختار اختلاف حیث وجود دارااست؛ بعضی معتقدند وی به مختار اعتقادی نداشت و نمایندگی خودش را به وی نداد، بعضا، مختار را نماینده وی میدانند، و برخی هم از رضایت ضمنی محمد حنفیه از شغل های مختار در عین این که به وی ماموریت هم نداده بود صحبت به دربین آورده‌اند.[۳۶]

باور به مهدویت وی

بعضی محققان فرق و مذهب ها اسلامی معتقدند محمد بن حنفیه او‌لین کسی بود که در اسلام مهدی نامیده شد.[۳۷]معتقدین به مهدویت داعیه می‎‌کردند وی در کوه رَضْاوٰ سکونت کرده و از دو نهرِ شیر و عسل ارتزاق می‌نماید تا روزی که معبود امرش را بگشاید.[۳۸] آیت الله خویی محمد بن حنفیه را مبرّای از کیسانیه دانسته و اعتقاد دارد کیسانیه بعداز وی پدید آمدند.[۳۹]

درگذشت و مدفن

روحانی طوسی از کشی از امام باقر(ع) نقل نموده است: «در بیماری محمد بن حنفیه اینجانب در کنارش بودم و دیده اورا بستم و غسلش دادم و کفنش کردم و نماز بر وی خواندم و او‌را به خاک سپردم.»[۴۰] ولی در گزارشی از منابع غیر شیعی آمده که ابان بن عثمان (پسر خلیفه سوم) بر او نماز خواند.[۴۱]

در اینکه محل دفن محمد بن حنفیه در کجا واقع گردیده، اختلاف میباشد؛ سید محسن امین به سه جای اشاره می‌نماید، ایلِه(شهری از نواحی شام)، طائف و مدینه در آرامستان بقیع[۴۲] اما به لحاظ میرسد او در مدینه وفات یافته میباشد.[۴۳]

امام‌زاده‌هایی در کشور‌ایران؛ جزیره خارک و حیطه رودبار به محمد حنفیه منسوب شده که با حدس محل وفات وی، صدق این انتساب‌ها بعید به لحاظ می رسد.

اثرها درباره صلح امام حسن(ع)

ترجمه کتاب صلح امام حسن به وسیله آیت الله خامنه‌ای
درباره صلح امام حسن(ع) بسیار صحبت نقل شده و کتاب‌های اکثری تألیف شد‌ه‌است. از برخی از این کتاب‌ها امروزه صرفا نامی در فهرست‌ها باقی‌مانده حسینیه نصرت مشهد میباشد:

صلح الحسن و معاویه، تألیف احمد بن محمد بن سعید بن مخلوق الرحمن السبیعی الهمدانی آدرس حسینیه نصرت مشهد متوفی در سال ۳۳۳ق.
صلح الحسن علیه‌السلام، تألیف عبدالرحمن بن کثیر الهاشمی (از موالی بنی هاشم و خیر از آن دودمان).
قیام الحسن علیه‌السلام، تألیف ابراهیم بن محمد بن سعید بن هلال بن عاصم بن سعد بن مسعود الثقفی متوفی در سال ۲۸۳ق.
قیام الحسن علیه‌السلام، تألیف هشام بن محمد بن السائب.
کتاب عبد و بنده العزیز بن یحیی الجلودی البصری درباره ماجرای رزرو حسینیه نصرت مشهد حسن علیه‌السلام.
خبرها الحسن علیه‌السلام و وفاته، تألیف هیثم بن عدی الثعلبی متوفی در سال ۲۰۷ق.
خبر‌ها الحسن بن علی علیه‌السلام، تألیف ابی اسحاق ابراهیم بن محمد الاصفهانی الثقفی.[۶۳]
منابعی برای بازرسی بیشتر
فلسفه صلح امام حسن مجتبی علیه‌السلام نوشته علی راجی، محل کار انتشارات اسلامی متعلق به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول۱۳۸۱ش.نظارت علل و عواملی که به انعقادقرار داد صلح میان امام حسن (ع) و معاویه سبب ساز شد و نیز ارزیابی و کیفیت صلح شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد امام حسن (ع). [۶۴]
صلح امام حسن علیه‌السّلام مالامال شکوه‌ترین نرمش قهرمانانه‌ی تاریخ، ترجمه کتاب ها صلح الحسن نوشته روحانی راضی آل یاسین، ترجمه سید علی خامنه‌ای، چاپ کننده: انتشارات انقلاب اسلامی، کتاب با گفتاری نسبتاً کامل از علامه عبدالحسن شرف‌الدین، رهبر شیعه ها لبنان در نصفه دوم قرن قبل هجری قمری و مقدمه کوتاه مولف درباره استیناف و کتابش شروع میشود و بعداز پرداختی کوتاه به معاش‌طومار و سیره و سیمای حضرت امام حسن علیه‌السّلام به سراغ پایه مهم دعوا یعنی معاش سیاسی پرفراز و نشیب وی می‌رود.
در قسمت‌های دوم و سوم که پیکره مهم تفحص را صورت میدهند، صحبت از شرایط سیاسی ویژه آن دوران و چرایی و کیفیت صلح و پیامدهای آن میباشد؛ مولف با نگاهی ژرف به ارزیابی داده‌های تاریخی و مدارک و سندها دارای اعتبار پرداخته و تصویر پر‌نور و منسجمی از قضیه ارائه کرده است.[۶۵]

امام حسن علیه السلام در مصاف صلح، نوشته محمدعلی صاعد اصفهانی، طهران انتشارات محمل، ۱۳۹۲ش.

فهرست اصحاب امام حسن مجتبی(ع)
عمرو بن حمق خزاعی

عَمرو بن حَمِق خُزاعی(درگذشت ۵۰ق) صحابی نبی(ص) و از یاران امام علی(ع) و امام حسن(ع) بود. او در نبرد جمل، صفین و نهروان به جانبداری از امام علی(ع) کمپانی کرد. عمرو بن حمق به‌دست نیروهای معاویه به شهیدشدن رسید و اولیه فردی بود که سَرش در اسلام شهر به شهر گردانده شد. اسم او در شمار راویان احادیثی از نبی(ص) ازجمله حدیث غدیر نیز وجود دارااست.

قبل از اسلام
عمرو بن حمق بن کاهن بن حبیب خزاعی از خاندان خزاعه میباشد. درباره معاش وی قبل از اسلام اگاهی چندانی در اختیار وجود ندارد. نقل شده وی در هشتاد سالگی به شهید شدن رسید.[۱] از این رو با دقت به اینکه سال شهیدشدن اورا سال ۵۰ق دانسته‌اند، دست کم سی سال پیش از مسافرت به جهان آمده میباشد.

زمان فرستاده (ص)
به گفته ابن اثیر عمرو پس از صلح حدیبیه به نزد رسول(ص) رفت و اسلام آورد، اما او قسم دیگری نیز نقل کرده که بعد از حجة الوداع اسلام آورده البته عهد و پیمان نخستین را درست‌خیس دانسته میباشد.[۲] او از اصحاب فرستاده(ص) بود و از وی احادیثی محافظت کرد و جبیر بن نُفَیر، رفاعة بن شداد و دیگرافراد از او حدیث قصه کرده‌اند.[۳] او همینطور از راویان حدیث غدیر میباشد.[۴] همینطور نقل میباشد روزی عمرو، پیامبر معبود(ص) را سیراب کرد، آن حضرت در حق او اینگونه دعا کرد: «اَللّهُمَّ مَتِّعهُ بِشَبابِه» خدایا اورا از جوانی‌اش فایده‌مند ساز. عمرو نیز به برکت این دعا، هشتاد سال بر وی سپری شد البته یک مو سر سپید در پرورش چشم نشد.[۵]

در طی خلفای سه‌گانه
عمرو، بعد از رسول (ص) مدتی در شام[۶] و به نقلی در مصر[۷] سکونت داشت و بعداز آن به کوفه آمد و در آنجا اقامت گزید.[۸]

او از معارضان عثمان بود. به نقل از محمد بن جریر طبری، عمرو بن حمق خزاعی و گردآوری‌ای دیگر که در کوفه مخالف عثمان بودند گرد هم آیی‌ای ترتیب دادند. سعید بن عاص مخالفت این جمع را به عثمان گزارش کرد و عثمان فرمان می دهد که تمامی به شام تبعید شوند.[۹] به گفته ابوعمر در الاستیعاب، عمرو از افرادی بود که به طرف مدینه (برای اعتراض به شیوه و انحرافات عثمان بن عفان از سنت) جنبش کرد و از چهار نفری بود که به منزل عثمان حمله کرد.[۱۰] برخی او را تحت عنوان قتل کننده عثمان معرفی کرده‌اند که نُه ضربه بر او وارد نموده است.[۱۱]

همینطور ملاحظه کنید: ماجرای قتل عثمان
ملازمت و همراهی با حکومت امام علی
بعد از به خلافت وصال امام علی(ع)، عمرو بن حمق از شیعه ها مجاورت وی شد. کَشّی او را از حواریون حضرت علی(ع) معرفی نموده است.[۱۲] بنابر نقلی عمرو بن حمق برای حضرت علی(ع) به منزله سلمان فارسی نسبت به فرستاده(ص) بود.[۱۳]

او در نزاع جمل، صفین و نهروان کمپانی کرد.[۱۴] امام به عمرو فرمود:‌ای کاش در سپاه اینجانب صد نفر مانند تو بودند و درباره وی اینگونه دعا کرد: «خدایا دلش را به زهد پر‌نور گردان و روش راستت را به وی بنما».[۱۵]

در نزاع صفین عمرو بن حمق وقتی که سپاهیان معاویه، قرآن‌ها را بر نیزه‌ها زدند، به حمایت از امام علی(ع) پرداخت و در مخالفت با این تیم خطاب به امام علی(ع) بیان کرد:

ای امیرمؤمنان! به پروردگار عهد ما تورا به خیال تعصب بر فسخ اجابت و کمک نکردیم. اجابت نکردیم مگر معبود را و طلب نکردیم مگر حق را. و در صورتیکه کسی غیر از تو به آنچه که تو ما‌را به آن دعوت می‌کردی، دعوت می کرد، زد خورد و مذاکره در آن قوت می‌گرفت و حق نابود میشد.[۱۶]
عمرو از یاران امام(ع) بود که در ماجرای حکمیت در کنار کسانی مانند حسن بن علی(ع)، حسین بن علی(ع)، عبدالله بن عباس، عبدالله بن جعفر و صاحب اشتر در گردهمایی امام علی(ع) با نماینده معاویه، بر قوانینی که امام علی(ع) برای حکمیت انتخاب کرد، سند دادند.[۱۷]

شهیدشدن
عمرو از یاران امام حسن(ع) نیز به شمار می‌رود.[۱۸] بعداز صلح امام حسن(ع) و به حکومت وصالِ معاویه، زیاد به حکومت کوفه منصوب شد و به تعقیب و کشتار بزرگان شیعه پرداخت. به همین جهت عمرو بن حمق از کوفه گریز کرد. البته در سال ۵۰ قمری به دست دست اندرکاران معاویه به شهید شدن رسید.[۱۹] درباره طرز شهیدشدن او اختلاف میباشد:

بعضی گفته‌اند معاویه بعداز دادن هواخواهی‌طومار، او را به قتل رساند. طومار امام حسین(ع) به معاویه نیز مؤید همین مقاله میباشد:

«مگر تو نبودی که عمرو بن حمق خزاعی به عبارتی مردی که پیکر و شکل وی بر تاثیر کثرت عبادت رنجور شده بود را شهید کردی؟ آن هم آن‌گاه مدد‌ها و عهدوپیمان‌ها که به وی دادی؟ حفاظت‌ها و عهدوپیمان‌هایی که در صورتی‌که به آهوان کویر داده بودی از راز کوه‌ها با اعتقاد فرود می‌آمدند.[۲۰]
بعضی اسارت او را به دست بلتعه بن ابی‌عبدالله برهان معاویه دانسته‌اند. بلتعه بعداز دستگیری عمرو، او را نزد عبدالرحمن بن عبدالله ثقفی قاضی موصل ارسال کرد. عبدالرحمن طومار‌ای به معاویه نوشت و دستگیری عمرو بن حمق را به استحضار معاویه رساند، معاویه خلال جنایتکار کردن عمرو به کمپانی در قتل عثمان نوشت: «عمرو خودش میداند که با نیزه‌ای که در اختیار داشت نُه ضربه بر عثمان بن عفان نواخته میباشد. ما هم نمیخواهیم بیش تر از این به وی تجاوز کنیم، شما هم نُه ضربه بر وی وارد سازید.» عبدالرحمن اورا خارج آورد و امرکرد دستور خاطر گردیده را جاری ساختن کردند. عمرو در ضربه اولیه یا این که دوم جان سپرد.[۲۱]

ابن عبدالبر کشته‌شدن عمرو بن حمق را بر تاثیر گزیدن مار در هنگام مخفی‌شدنش در غار دانسته میباشد. او گفته میباشد ادله زیاد که در تعقیب عمرو بود اورا مرده یافت و سرش را از بدن جداگانه کرده و برای زیاد ارسال کرد و زیاد آن را برای معاویه.[۲۲]

پست کردن رمز به شهرها
بعداز شهید شدن عمرو، معاویه دستورداد رمز او در شهرهای گوناگون اکران داده خواهد شد.[۲۳] بعد از آن معاویه دستورداد رمز عمرو را برای همسرش آمنه بنت شرید که در زندانی در دمشق به راز میبرد، بفرستند. همسر عمرو، معاویه را نفرین کرد. معاویه امر احضار او‌را به دارالخلافه بخشید،[۲۴] و دربین آن ها خاطرنشان کرد‌و‌گوی تندی پیش آمد.[۲۵]

آرامگاه عمرو بن حمق
ابن اثیر (متوفای ۶۳۰ق) زیارتگاهی را در خارج شهر موصل برای عمرو بن حمق شمرده و گفته میباشد که سعید بن حمدان (پسر عموی سیف‌الدوله و ناصرالدوله حَمدانی)این ساختمان را در شعبان سال ۳۳۶ق ساخته بود.[۲۶]

حجت بن الحسن
محمّد بن حسن عسکری (عربی: محمّد بنِ الْحسنِ الْعَسکَری؛ زادهٔ ۱۵ شعبان ۲۵۵ یا این که ۲۵۶ هجری قمری / ۸۶۹ یا این که حسینیه نصرت مشهد ۸۷۰ میلادی)

نام دار به حُجَّتِ بنِ الْحَسَن، سازه بر اعتقادوباور شیعه‌ها دوازده‌امامی، د‌وا‌زدهمی و آخرین امام و به عبارتی مهدی موعود میباشد. وی فرزند حسن بن علی عسکری، امام یازدهم شیعه‌ها، و همانند رسول اسلام نامش محمد و لقب‌اش ابوالقاسم میباشد. «امامِ فرصت»، «مالکُ الزَّمان»، آدرس حسینیه نصرت مشهد «اماِّ عَصر»،

«قائمِ آلِ محمد» و «مَهدیِ موعود» از لقب ها دارای شهرت اوست. در اعتقادوباور کنونیِ شیعهٔ دوازده امامی، حجّت بن حسن در نصفهٔ شعبان سال ۲۵۵ یا این که ۲۵۶ ه‍.ق (۸۶۹ یا این که ۸۷۰ میلادی) در سامرّا دیده به جهان گشود؛ وی در پنج سالگی و بعد از درگذشت پدرش به امامت رزرو حسینیه نصرت مشهد رسید.

بعد از درگذشت حسن عسکری، مهدی صرفا از روشِ چهار سفیر یا این که نایب با شیعه‌ها تماس می‌گرفت؛ ولی تحقیق‌های تاریخی نشانه شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میدهد

که از استارت، تعداد وکلا محصور به چهار بدن نبوده و اصطلاح نیابتِ خاص در سده‌های چهارم و پنجم هجری از سوی علمای شیعه مانند روحانی طوسی و برای تبیینِ غایب بودن صغری ابتکار شده است. بعداز یک عصرٔ هفتاد ساله — موسوم به غایب بودن صغری — و با مرگ علی بن محمد سَمَری، چهار‌مین نایب امام دوازدهم شیعه، توشه دیگر حیرت شیعه‌ها را یادگرفت. آنها عاقبت در سدهٔ پنجم به تبیینی عقلی در صحبتِ شیعه از غایب بودنِ امام دست یافتند. به‌اعتقاد شیعه‌ها، بعد از زمانه سُفَرا (نایبان خاص)، شیعه ها با مهدی به‌طور بی واسطه درباره‌ی نیستند و این زمان را اصطلاحاً غایب بودن کبری می‌نامند. بعد از نقطه پایان بعد از ظهر غایب بودن، او با اسم مهدی قیام خواهد کرد و وی کسی خواهد بود که به‌دست او حق و عدل و داد توشه دیگر به موفقیت خواهد رسید.

اثر ها نمایشی حضرت زهرا
نمایشنامه بانوی بی‌نماد تیتر نمایشنامه‌ای میباشد که سید حسین فدائی‌حسین آن را بر پایه ی کشتی پهلو گرفته (کتاب) نوشته میباشد. این نمایشنامه یک سری توشه در شهرهای گوناگون کشور‌ایران در روزها فاطمیه به ایفا نهاده حسینیه نصرت مشهد گردیده است.[۲۱۶]

بانوی بهشتی، اسم انیمیشنی میباشد که راءس ساخت و انتشار دیجیتال انقلاب اسلامی (متنا) آن را در سال ۱۳۹۷ش ساخت و منتشر نموده است. درین کارتون، شهید شدن حضرت فاطمه زهرا(س) به تصویر کشیده آدرس حسینیه نصرت مشهد گردیده‌است.[۲۱۷]

فیلم سینمایی بانوی پردیس به کارگردانی الی‌کینگ نیز در سال ۲۰۲۰ ساخته شد و به طور محصور به رزرو حسینیه نصرت مشهد اکران درآمد.[۲۱۸]

پانویس
اقبال لاهوری، اشعار فارسی اقبال لاهوری، ۱۳۶۶ش، ص۱۸۶، اقبال لاهوری، رموز بیخودی، «در معنا اینکه سیدة النساء فاطمة الزهراء اسوه کامله‌ای میباشد برای نساء اسلام» شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد ، وب سایت گنجور.
صدوق، الامالی، ۱۴۱۷ق، ص۷۴، ۱۸۷، ۶۸۸، ۶۹۱ و ۶۹۲؛ کلینی، الکافی، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۲۴۰؛ مسعودی، اسرارالفاطمیه، ۱۴۲۰ق، ص۴۰۹.
مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۴ق، ج۴۳، ص۱۶؛ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل‌ابی‌طالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۱۳۲.
ابن سعد، الطبقات‏ الکبری، ۱۴۱۰ق، ج ۸ ، ص۱۴.
طبری، تاریخ طبری، ۱۳۸۷ق، ج۲، ص۴۱۰
مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۴ق، ج۴۳، ص۹۲.
کلینی، الکافی، ۱۴۰۱ق، ج۱، ص۴۶۱.
شهیدی، زندگانی فاطمه زهرا، ۱۳۶۳ش، ص۷۸.

جانشینی نبی(ص)
نوشته‌علمی‌های مهم: اتفاق سقیفه بنی ساعده و رخداد غدیر
در حالیکه علی بن ابی طالب(ع) و بنی هاشم مشغول مراسم غسل پیغمبر بودند، برخی از بزرگان عموم مدینه (انصار) و سه نفر از مهاجرین بی‌اعتنا به آن که دو ماه پیش پیغمبر در اتفاق غدیر چه گفته میباشد، در جایی به اسم سقیفه بنی ساعده گرد آمدند و بر رمز انتخاب خلیفه جدل کردند و آخر و عاقبت به خلافت ابوبکر آدرس حسینیه نصرت مشهد رضایت دادند.

بعداز آن این اشخاص آغاز به به چنگ آوردن بیعت اجباری از مسلمان‌ها حاضر در شهر مدینه حسینیه نصرت مشهد کردند.[۱۵۵]

سیره نبوی و شخصیت رسول
نوشته ی علمیٔ مهم: سیره نبوی
با اعتنا به‌این که در قرآن فرستاده را تحت عنوان سر مشق معرفی شد‌ه‌است: لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ (ترجمه:به طبع برای شما در [اقتدا به] پیامبر آفریدگار سرمشقی نیکوست)[احزاب–۲۱] مسلمان‌ها آشنایی اخلاق نبی(ص) در جنبه‌های متفاوت معاش را گزینه اعتنا قرار داده‌اند[۱۵۶] که برخی از آن‌ها رزرو حسینیه نصرت مشهد عبارتند از:

نیک‌نامی
رسول(ص) پیش از بعثت، ۴۰ سال در بین عموم معاش کرده بود. معاش وی خالی از ریا و دورویی و صفات زشت و حالات ناپسند شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بود.

وی نزد بقیه افراد شخصی درست گو و امین به اکانت می‌آمد. نبی بعد ها زمانی رسالت خویش را ابلاغ میکرد، مشرکان فرد او‌را تکذیب نمی‌کردند بلکه آیه ها را منکر می‌شدند. این مقاله در قرآن هم آمده میباشد: «آن ها تو‌را به لاف‌گویی تبهکار نمی کنند بلکه [این] ستمگران آیه‌ها الاهی را انکار می‌نمایند.»[۱۵۷] از ابوجهل نیز نقل گردیده است که می‌خاطرنشان کرد: ما تورا تکذیب نمی‌کنیم بلکه این آیه ها را قبول نداریم.[۱۵۸] رسول(ص) نخست اعلام رسالت خویش به قریش، به آن‌ها خاطرنشان کرد: «آیا در شرایطی‌که به شما خبر دهم که در ورای این کوه سپاهی گرد آمده میباشد حرف من را می‌پذیرید؟» کلیه گفتند: بله، ما هیچ وقت از تو دروغی نشنیده‌ایم. بعد فرستاده اذعان کرد که از طرف خداوند برای ترساندن عموم مبعوث گردیده است.

جانشینی نبی در غدیر خم
نوشته‌علمیٔ مهم: رخداد غدیر
تابلوی غدیر تاثیر محمود فرشچیان
در سال دهم هجری رسول اسلام برای نخستین دفعه بعداز سفر تمایل به ایفا حج تمتع گرفت.[۲۱۴] این تمایل به اگاهی مسلمان‌ها رسید و اکثری هم پا رسول عازم حج شدند.[۲۱۴] طومار‌ای نیز برای امام علی(ع) که حسینیه نصرت مشهد برای جهاد

[۲۱۵] به یمن رفته بود، نوشت و او‌را به حج فراخواند.‏[۲۱۶]
بعد از اتمام حج، در حیطه غدیر خم که عموم از یکدیگر غیر وابسته گردیده و هرمورد به شهر خویش می‌رفتند، معبود به فرستاده امرکرد توقف نموده و آنچه به وی امر داده شد‌ه‌است، ابلاغ آدرس حسینیه نصرت مشهد نماید.‏[۲۱۷]
نبی بعداز آنکه نماز ظهر را به جماعت اقامه کرد، خطبه‌ای خواند و خطاب به مسلمانها فرمود: «أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّی أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ؟؛ آیا نمی‌دانید اینجانب به مؤمنان از خودشان أولی رزرو حسینیه نصرت مشهد هستم؟».

عموم گفتند: بله، می دانیم. آنگاه رسول دست امام علی(ع) را بلند کرده و فرمودند: «مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ، فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ، اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالَاهُ، وَعَادِ مَنْ عَادَاهُ؛ کسی که اینجانب مولای وی هستم، علی نیز مولای اوست، خدایا دوست بدار آن‌که اورا دوست داراست و معاند اورا معاند شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بدار».

[۲۱۸] بر پایه ی بعضی منابع، رسول در جواب به بعضی از اصحاب خویش که پرسیدند این امر معبود و پیامبرش میباشد؟، فرمود آری، این امر خدا و پیامبر وی میباشد.[۲۱۹] بعداز این خطبه، برخی صحابه همانند قدمت بن خطاب به امام علی(ع) شادباش گفتند
گزینش خلیفه در سقیفه
نوشته ی علمیٔ اساسی: حادثه سقیفه بنی‌ساعده
بعداز رحلت فرستاده اسلام(ص)، در حالی که علی(ع) بنابر وصیت فرستاده[۲۲۴] و با امداد بنی هاشم سرگرم تجهیز و مراسم تدفین بود، انصار به دلایلی مانند واهمه از اینکه قریش بخواهد انتقام کشته‌شدگان در غزوات را از آن‌ها بگیرد و نیز چرا‌که می‌دانستند قریش پایین توشه توصیه رسول(ص) درخصوص جانشینی امام علی(ع) نخواهند رفت، گرد‌همایی‌ای در سقیفه بنی ساعده تشکیل دادند تا جانشین فرستاده را از در میان انصار برگزینند.[۲۲۵] ابوبکر و قدمت هنگامی از این اجتماع دور اندیشی یافتند به یاور ابو عبیده جراح، عبدالرحمن بن عوف و عثمان بن عفان به محل اجتماع رفتند و بعداز مشاجراتی که دربین آنان واقع شد، در غایت سوای دقت به رخداد غدیر، ابوبکر را تحت عنوان خلیفه معرفی کردند.[۲۲۶]

اثر ها امام رضا
رسالهٔ ذَهَبیّه یا این که طِبُّ الرِّضا، رساله‌ای در طب و مراقبت سالمی میباشد که به‌فرمان مأمون و به‌خودکار علی بن موسی الرّضا درج شده‌میباشد.[۲۳۱][۲۳۲] این کتاب که رسالهٔ ذهبیّه[یادداشت ۶] اسم گرفته، دربارهٔ پزشکی میباشد و زیرا به‌امر مأمون آن را با آب طلا جواهرات نوشته‌اند، یکی گران‌بهاترین رساله‌های پزشکی آدرس حسینیه نصرت مشهد میباشد.

[۲۳۳] در‌این رساله مطالبی دربارهٔ تعدیل غذا، دانایی خزینه و اصلاح تن و محافظت تن از امراض، جهت منفعت‌مندی از سالمی بی نقص آمده‌میباشد.[۲۳۴] در سندیتِ این کتاب، ابهاماتی وجود داراست که اعتبارش را آیتم شک و خدشه قرار داده‌میباشد؛ محمدباقر مجلسی[۲۳۵]، سید عبدالله فاطمی‌نیا[۲۳۶]، محمد عباديانی[۲۳۷] مثلا افرادی اند که به اعتبار این کتاب به چشمٔ شک و تردید رزرو حسینیه نصرت مشهد نگریسته اند.
فقه الرضا
فِقْهُ الرِّضا کتاب دیگری میباشد که منتسب به علی بن موسی الرّضا میباشد. این کتاب تا سدهٔ دهم هجری قمری ناشناخته بود. محمدباقر مجلسی و پدرش آن را دارای اعتبار اعلام کردند. بااین‌هم اکنون بیشتر علمای شیعه در اعتبار این کتاب شک وتردید شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد دارا‌هستند.[۲۳۸]
صحیفة الرضا
صَحیفَةُ الرِّضا دسته‌ای از ۲۴۰ حدیث منتسب به علی بن موسی الرّضا میباشد که به‌وسیلهٔ عبدالله بن احمد بن عامر داستان گردیده که وی آنها را از پدرش احمد و پدرش از علی بن موسی الرّضا در سال ۱۹۴ ه‍.ق در مدینه شنیده‌میباشد.[۲۳۹] بعضا از روات این تاثیر را مسندالرضا نامیدند و به‌نظریهٔ قرشی، این اسم به مورد کتاب — که مشتمل بر روایاتی از رسول اسلام و بقیه امامان شیعه میباشد — مجاورت‌خیس حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۲۴۰]
عیون خبر ها الرضا
عُیُونُ اَخبارَ الرِّضا کتابی میباشد که مولفٔ آن، اِبنِ بابِوَیْه، پر اسم و رسم به روحانی صدوق، هر چیزی را که دربارهٔ علی بن موسی الرّضا قصه گردیده، توده کرده‌میباشد. مناظرات فقهی و احادیثی که از علی بن موسی گفته شده، چراییِ گزینش اسمِ او، احادیث مرتبط با درگذشت و معجزاتی که در حرمش واقع گردیده، از موضوعات این کتاب میباشد.[۲۴۱] درین کتاب، رساله‌های مختصری نیز از علی بن موسی گفته شده‌میباشد
اثر ها معاصر
در عصرٔ معاصر کتاب‌های اکثری با زمینهِ ولایتعهدی علی بن موسی الرضا به فنٔ تحریر درآمده میباشد، مثلا مهم ترینِ آنان عبارتند از: کتابِ اَلْحَیاةُ السّیاسیَّة لِلْاِمامِ الرّضا تألیف سید جعفر مرتضی عاملی میباشد. تالیف کننده در چهار قسمت، معاشِ سیاسیِ علی بن موسی الرّضا را پژوهش و چک کرده‌میباشد. دیگر اثر ها عبارتند از: بَیْعَةُ الْاِمامِ الرّضا (ع) تألیفِ سید جعفر مرتضی عاملی، ولایتعهدیِ امام رضا علیه‌السلام نوشتهٔ مرتضی مطهری، وَلایَةُ الْعَهد بَینَ الْاِمامِ و الْمَأمون تألیفِ سید جواد شهرستانی، نگاهی به معاش و ولایتعهدیِ امام رضا (ع) تألیفِ محمدعلی امینی و زمان ولایتعهدی امام رضا (ع) در تکثیرِ معارفِ اسلامی به‌مدادِ محمدتقی فلسفی.[۲۹۲] در‌این در میان، منابع صوفی از حضور برخی از بزرگان صوفیه در نزد علی بن موسی الرضا زمان ولایتعهدی و حضور او در خراسان اشاراتی داشته‌اند. به عنوان مثال این اشخاص محمد بن اَسلَم طوسی میباشد که ماجرا سلسلةُ الذَّهب به وسیله او تصویب شده است

فهرست امامزاده‌های تبریز
شهر تبریز در کل ۱۳ جای زیارتی مشمول ۸ امامزاده و ۵ زیارتگاه را در خویش مکان داده‌میباشد
امامزاده‌ها
شهر تبریز به صورت کلی، ۸ امامزاده را در خویش مکان داده‌میباشد. امامزاده علی بن مجاهد کهن‌ترین امامزادهٔ این شهر به حیث تاریخ تشکیل داد بناست که به سدهٔ پنجم هجری قمری مربوط حسینیه نصرت مشهد می‌گردد.[۱][۲]
از آحاد امامزاده‌های تبریز، ۶ آیتم از آنان به جهت عمر بنای آنان در فهرست اثر ها ملی جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسیده‌اند؛ البته ۲ آیتم که بنای آنان جدیدتر میباشد و نوسازی بدون نقص گردیده‌اند، هنوز در‌این فهرست تصویب آدرس حسینیه نصرت مشهد نشده‌اند.[۱][۲]
۳ آیتم از امامزاده‌های شهر تبریز در حیطهٔ ۸، ۳ آیتم در ناحیهٔ ۱۰، یک آیتم در ناحیهٔ ۱ و یک آیتم هم در حیطهٔ ۳ این شهر مکان گرفته‌اند؛ به‌طور کلی، به جز امامزاده عون بن علی که در ارتفاعات عون بن علی و امامزاده سید عبدالله که در دامنهٔ این ارتفاعات واقع گردیده، سایرٔ امامزاده‌های شهر تبریز در محدودهٔ مرکزی این شهر رزرو حسینیه نصرت مشهد قرار گرفته‌اند
امامزادهٔ چرنداب (حلیمه خاتون) بنا شده در مسجد خانم امامزادهٔ چرنداب یکی امامزاده‌های شهر تبریز میباشد که در محلهٔ سابق چرنداب واقع شده است. در‌این امامزاده ۳ قبر وجود داراست که یک کدام از منسوب به «حلیمه خاتون» (خواهر علی بن موسی الرضا) میباشد و ۲ قبر دیگر نیز به کنیزان حلیمه خاتون نسبت داده شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد می شوند.[۱][۲]
حسن رشدیه در سال ۱۲۴۸ شمسی (۱۸ سالگی) تحت عنوان پیشنماز مسجد امامزادهٔ چرنداب تعیین گردیده بود.[۳] همینطور تا اوایل سدهٔ ۱۴ شمسی، امامزادهٔ چرنداب شاهد حضور زائران بخش اعظمی، به خصوص در روزهای دو‌شنبه و پنج شنبه بوده و نوحه‌خوانی و شمع‌فروشی در آن شکل می‌پذیرفته‌میباشد.[۱]
نسب امامزاده
سردر ورودی امامزادهٔ چرنداب
منابع متعدد، نسب‌های مختلفی را دربارهٔ امامزادهٔ چرنداب بیان کرده‌اند:[۲]
• خواهر علی بن موسی الرضا: حشری تبریزی، تابلو توضیحات امامزاده و اعتقاد و باور عموم[۴][۵]
• دختر علی بن موسی الرضا: اسرار تبریزی[۶]
• سه بدن از نوادگان علی النقی به اسم‌های «حلیمه»، «سلیمه» و «رحیمه»: تابلو توضیحات امامزاده[۵]
• خواجه امام: عبدالعلی کارنگ[۷]
• مسلمان غیرمنسوب به اهل بیت: واعظ چرندابی[۸][۹]
نقل عهد‌ها
محمدجواد مشکور در کتاب «تاریخ تبریز تا نقطه پايان قرن نهم»:[۵]
آن به مزار همشیره حضرت امام رضا (ع) آوازه دارااست و به اعتقاد و باور برخی دختر امام رضا (ع) میباشد و نام شریفش به بی‌بی خاتون پر اسم و رسم گردیده.
سید محمدرضا طباطبایی تبریزی در کتاب «تاریخ اولاد الاطهار»:[۱۰]
در کتاب بحرالانساب سید مرتضی رازی می‌نویسد دختران ابوطالب بن علی النقی (علیه‌السلام) سلیمه و حلیمه و رحیمه از بغداد روی به تبریز نهادند و در آنجا شهید گردیدند و به خاک امانت شدند.
حشری تبریزی در کتاب «نوحهٔ اطهار»:[۱۰]
در مجاورت گنبدی معروف به کمان‌منزل، مزار امامزاده‌ای در سردابه واقع میباشد و بالای سردابه عمارتی بود که هم اکنون وخیم میباشد و موقوفاتی داشته و اسمش بی‌بی حلیمه خاتون دارای شهرت گردیده.
خصوصیت‌های سازه
در قبل در ضلع جنوبی امامزادهٔ چرنداب، آرامستان سابق کوچکی وجود داشته که تراس آن محسوب می‌شده است. سقف و در و پنجره‌های امامزاده نیز چوبی بوده‌اند که در تاثیر حریق‌سوزی از در بین رفته و با فلز جایگزین گردیده‌اند. همینطور برروی قبر حلیمه خاتون صندوق چوبی قرار داشته که بر تاثیر پر‌نور کردن شمع بوسیله زائران و حریق‌سوزی از میان رفته و بعد ها صندوق‌های آلومینیومی-شیشه‌ای برروی قبور قرار داده گردیده‌اند.
قبر در حدود ضلع جنوبی امامزاده (قبله)، منسوب به حلیمه خاتون میباشد و ۲ قبر دیگر نیز در پشت رمز آن قرار گرفته‌اند. اما هیچ کدام از قبور کتیبه ندارند.[۲]
دو مسجد یکی از به مساحت ۲۲۰ متر مربع در ضلع غربی و دیگری به مساحت ۷۰ متر مربع در ضلع جنوبی گروهٔ امامزاده قرار گرفته‌اند