بهترین مرجع مسجد نصرت مشهد

اساتید
عبدالکریم گزی
سید محمد خاتون آبادی
محمد علی ثقه الاسلام
محمد تقی مدرسی
سید محمدباقر درچه‌ای
آخوند خراسانی
حاج آقا رضا حسینیه نصرت مشهد همدانی
سید محمد کاظم یزدی
هادی طهرانی
ملاعلی نهاوندی
محمد بهاری
سید ابوتراب خوانساری
محمد تقی شیرازی
محمدحسین نائینی
شاگردان
احمد فیاض
حیدر علی متفحص
سید محمد جمال هاشمی گلپایگانی
حاج سید احمد گلپایگانی
سید محمد حسین حسینی تهرانی
حسن صافی اصفهانی
سید علی گلپایگانی
لطف الله صافی گلپایگانی
ریحان الله نخعی
محمد تقی بن روضه خوان با تقوا بن روحانی آدرس حسینیه نصرت مشهد عبدالحسن بن الشیخ راضی
سید مرتضی فیروزآبادی
محمد حسین کلباسی اصفهانی
محمد علی احمدیان نجف آبادی
عباس خالصی خراسانی
عبدالله مجد فقیهی بروجردی
مهدی حائری تهرانی[۱۲]
اثرها
کتاب اجتهاد و پیروی
اجتماع دستور و نهی
الغیبة و چندین موضوع دینی
الترتب
مجوز بقاء پیروی بر میت
دیوان دربردارنده اشعار رزرو حسینیه نصرت مشهد فارسی و عربی
رسالة عملیّه
رساله لاضرر و لاضرار
رسالة منجزات المریض
کتاب صلوة
کناره بر مکاسب
یک زمان اصول فقه
قاعدة فراغ و التجاوز
حدیث رفع
جعل شیوه های
حدیث لاضرر و لاضرار
المکاسب
کتاب الصلاة
تقریرات درس بیرون آخوند خراسانی
تقریرات درس میرزای نائینی
تقریرات محمد تقی شیرازی[۱۳]

مدفن سید جمال الدین گلپایگانی در شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد وادی السلام نجف
خصوصیات اخلاقی وسلوکی
در امر خصوصیت‌های اخلاقی وسلوکی و [تزکیه|تهذیب نفس]] سید جمال‌الدین گلپایگانی مطالب مختلف و متنوعی گزارش گردیده مانند: دیدن شکل‌های برزخی، کشف و کرامات، ملاقات با ارواح، عبادت‌های وقت گیر و خلوت و فکر در آرامستان‌ها، انس با صحیفه سجادیه و طاقت و طاقت بیش تر از حد قدرت در قبال ایرادات و مشقت‌ها و... سید محمدحسین حسینی تهرانی اورا از مردان پاك و منزّه و از مراجع عاليقدر نجف اشرف میداند که در عين درحال حاضر داراى ارتباط ها معنوى و باطنى با حضرت حقّ متعال بود. وى را شخصی متين و پایدار و مراقب و او‌را جمال السّالكين إلى الله تعالى ذکر شده میباشد. و او‌را مثال ظواهر و بارزى از علماء راستين، و مشايخ طائفه حقّه مذهب جعفريّه و آئينه و آيتى از سير و سلوك أئمّه طاهرين درود الله‌ عليهم أجمعين، و ياد آورنده پروردگار و فقیه آخرت دانسته میباشد.[۱۴]

عمل‌های سیاسی-اجتماعی
در جریان نزاع جهانی اولیه و تهاجم به کشورهای اسلامی، بعضی از علمای شیعه در نجف و کشور‌ایران به جنگ برخاسته و خویش نیز در صفوف مسلمانها به جناح‌های مبارزه اعزام شدند. در عراق، هنگامی که میرزا محمدتقی شیرازی فتوا به وجوب جهاد علیه کفار بخشید و تمامی قشرها عموم و علما را به نزاع با معاندان اسلام فرامی‌خواند، سید جمال الدین گلپایگانی به هم پا علما از بلاد اسلامی مدد می‌نماید.[۱۵]
بعداز انقلاب ۱۹۲۰م در عراق، ملک فیصل نامزد کمپانی در انتخابات سر گروهی جمهوری شد وی و بعضا از علمای شیعه عراق برای مثال محمد مهدی خالصی، سید ابوالحسن اصفهانی، میرزای نائینی و سید حسن صدر فتوا به تحریم انتخابات در عراق دادند. آن‎ها فیصل را متعلق به انگلیس میدانستند. ملک فیصل بعداز گزینش شدن، فرمان تبعید علمای اهل ایران مستقر عراق را صادر کرد.[۱۶]

قتل معصوم علیشاه
بعد از آنکه آقامحمدعلی، معصوم علیشاه را توبه اعطا کرد و او نپذیرفت، اورا به قتل رساند و جسدش را در رودخانه قره سو انداخت.[۳۴] اما بعضا نسبت به چنین رویدادها درزندگی بهبهانی دشوار موضع گرفته واینگونه فعالیت ها را ملامت کرده اند. سید محمدحسین حسینی تهرانی به گزارش محمدجواد انصاری همدانی می نویسد:گرچه‌ مظفّر عليشاه‌ و سيّد معصوم‌ عليشاه‌ و بُدَلا مسلك‌ درويشي‌ داشتند؛ و اين‌ مسلك‌ عالی‌ نيست‌، امّا دستور‌ قتل‌ اوليای پروردگار را صادر كردن‌ كار حسینیه نصرت مشهد آساني‌ نيست‌. [۳۵]

دستگیری بقیه بزرگان صوفیه
در ۱۲۱۳ق، فتحعلی پادشاه به صوابدید آقامحمدعلی و امداد حاجی ابراهیم خان شیرازی، مظفّر علیشاه، مرید نورعلیشاه را با بعضا صوفیان دیگر بازداشت کرد و به کرمانشاه ارسال کرد. مظفّر علیشاه مدتی در خانه محمدعلی محبوس بود تا آنکه در ۱۲۱۵ق مرموزانه از جهان رفت.[۳۶] بعضا منابع[۳۷] مرگ مظفّر علیشاه را نیز به آقامحمدعلی نسبت داده و منشأ آن را طومار کفرآمیز او به مرشد خویش فروغ علیشاه در ۱۲۱۱ق دانسته‌اند که در آن او را به صفات خدایی خوانده بود.[۳۸] آقامحمدعلی همینطور مثال دیگری از مکاتبات غلوآمیز آدرس حسینیه نصرت مشهد صوفیه به مرشد خویش را در خیراتیه

[۳۹] آورده میباشد و اشعار وی را در طعن خودش، با اشعاری به به عبارتی مدل، جواب داده میباشد. اگرچه، فقط قتل معصوم علیشاه به دست آقامحمدعلی کرمانشاهی مسلم میباشد، اما از آن‌جا که از قتل معصوم علیشاه در تاریخ و منابع صوفیه به شهید شدن و نیز فاجعه‌ای دردناک تعبیر و تفسیر گردیده، و غالباً آقامحمدعلی را مسبّب دستگیری و قتل شماری از صوفیان در طهران و شهرهای دیگر دانسته‌اند، اورا «صوفی کش» کنیه داده و از وی به پلیدی خاطر کرده‌اند. نیز همیاری و ارادت فتحعلی فرمان روا و صدراعظم وی نسبت به آقامحمدعلی را علامت دنیاپرستی و جاه طلبی او رزرو حسینیه نصرت مشهد دانسته‌اند.[۴۰]

قوم آل آقا
نوشته‌علمیٔ مهم: آل آقا
اولاد و نوادگان آقامحمدعلی کرمانشاهی بهبهانی که شماری از آنان از علما و فقهای امامیه‌اند به «آل آقا» آوازه یافته‌اند. شاخص‌ترین علمای این قبیله عبارت‌اند از: احمد بهبهانی؛ آقامحمداسماعیل بن محمدعلی بهبهانی (متوفی ح ۱۲۸۰ق)[۴۱]؛ آقامحمودبن محمد علی بهبهانی (به اختلاف، متوفی ۱۲۶۹ تا ۱۲۷۱ق)؛ آقاعبدالله بن محمدجعفربن محمدعلی بهبهانی (متوفی ۱۲۸۹ق) و آقامحمدتقی بن محمدجعفربن محمدعلی شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد بهبهانی (متوفی ۱۲۹۹ق)

جستارهای متعلق
محمدباقر بهبهانی
احمد بهبهانی
آل آقا
پانویس
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۴۷؛ حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۶.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۱، ۱۳۳؛ خوانساری، ج۲، ص۹۵؛ مازندرانی حائری، ج۶، ص۱۷۹.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۳؛ خوانساری، ج۲، ص۹۵؛ مازندرانی حائری، ج۶، ص۱۷۹ حرزالدین، ج۲، ص۳۰۹.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۴؛ دوانی، ص۱۲۲.
حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۶؛ خوانساری، ج۲، ص۳۶۷، ج۷، ص۱۰۷، ۱۵۲، ۲۰۷؛ آقابزرگ طهرانی، الکواکب المنتشره، ص۲۰۳.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۳.
خوانساری،ج ۷، ص۱۵۲.
رجوع نمایید به:حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۲.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۶-۱۳۷، ۱۳۹؛ مراجعه‌کنید به: حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۲-۵۶۳، ۵۶۵.
حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۶؛ احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۵؛ دوانی، ص۲۷۹، ۲۸۴؛ حرزالدین، ج۲، ص۳۱۰.
سپهر، ج۱، ص۶۰؛ حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۳؛ هدایت، ۱۳۳۹ش، ج۹، ص۲۴۱.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۹-۱۴۰، ۱۴۶-۱۴۷.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۳.
رجوع‌نمایید به: حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۲؛ نوری، ص۱۲۷.
مازندرانی حائری، ج۶، ص۱۷۸-۱۷۹؛ دوانی، ص۲۷۶؛ تنکابنی، ص۱۹۹.
خوانساری، ج۷، ص۱۳۸، ۱۵۲؛ دوانی، ص۲۷۷؛ حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۶.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۴-۱۳۵.
مازندرانی حائری، ج۶، ص۱۷۸؛ خوانساری، ج۷، ص۱۵۰.
حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۵؛ شوشتری، ص۱۷۷؛ احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۵.
خیراتیه، ج۱، ص۱۴۷-۱۵۱، ج۲، ص۵۰۶.
خوانساری، روضات الجنات، ج۷، ص۱۵۰؛ حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۵؛ معصوم علیشاه، ج۳، ص۱۷۵.
حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۵-۵۶۶.
سنّة الهدایة،ص ۱۴۰-۱۴۶.
خیراتیه، ج۱، ص۳۶، ۶۶.
آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۱۵، ص۱۹۸،۳۱۹
مازندرانی حائری، ج۶، ص۱۷۹؛ آقابزرگ طهرانی، مصفی المقال، ردیف ۳۱۱-۳۱۲؛ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۰، ص۱۳۴.
رجوع‌نمایید به:ملکم، ج۲، ص۲۱۳-۲۱۶؛ معصوم علیشاه، ج۳، ص۱۷۲-۱۷۳؛ شیروانی، ریاض السیاحه، ص۶۵۶؛ شیروانی، بستان السیاحه، ص۸۷-۸۸، ۹۱-۹۲.
ملکم، ج۲، ص۲۲۵.
معصوم علیشاه، ج۳، ص۱۷۵؛ شیروانی، ریاض السیاحه، ص۵۴۷.
دوانی، ص۲۸۴.
خیراتیه، ج۱، ص۸۹-۹۳؛ دوانی، ص۳۰۵-۳۰۷؛ حبیب آبادی، ج۲، ص۶۰۱؛ معصوم علیشاه، ج۳، ص۱۷۹.
خیراتیه، ج۱، ص۱۳۴-۱۳۶؛ دوانی، ص۳۰۷-۳۰۸.
رجوع‌نمایید به:خیراتیه، ج۱، ص۱۴۳-۱۴۵، ۱۵۲، ۱۵۳، ج۲، ص۵۰۱-۵۰۵، ۵۰۹-۵۱۰؛ معصوم علیشاه، ج۳، ص۱۷۶-۱۷۹.
رجوع‌نمایید به:معصوم علیشاه، ج۳، ص۱۷۴-۱۷۵؛ ملکم، ج۲، ص۲۱۵؛ حبیب آبادی، ج۲، ص۴۰۶؛ هدایت، تذکرة ریاض العارفین، ص۵۶۱؛ شیروانی، ریاض السیاحه، ص۸۳۴؛ شیروانی، بستان السیاحه، ص۲۲۴؛ پورجوادی و لامبورن ویلسون، ص۱۲۸-۱۲۹.
طهرانی، سید محمدحسین، روح مجرد، ص۳۸۳
حبیب آبادی، ج۲، ص۵۵۸؛ معصوم علیشاه، ج۳، ص۲۰۷-۲۰۸؛ شیروانی، بستان السیاحه، ص۴۸۴، شیروانی، ریاض السیاحه، ص۵۴۷-۵۴۸.
آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۹، عهد ۳، ص۱۰۶۱؛ شیروانی، بستان السیاحه، ص۲۲۴.
مراجعه‌کنید به:خیراتیه، ج۱، ص۹۶-۱۰۳.
خیراتیه ج ۱، ص۹۳-۹۴، ۱۰۳-۱۳۳.
تنکابنی، ص۱۹۹؛ نفیسی، ج۲، ص۴۳؛ شیروانی، ریاض السیاحه، ص۶۵۷، ۸۳۴؛ شیروانی، بستان السیاحه، ص۸۸، ۴۶۲.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۵۴-۱۵۵.
منابع

اساتید و شاگردان
ابوالفرج اصفهانی در مجالس علمی بخش اعظمی از عالمان هم‌بعدازظهر خویش حضور یافته میباشد. خطیب بغدادی و یاقوت حموی، به تعدادی بدن از مشایخ وی اشاره کرده‌اند؛[۲۴] ابوبکر بن درید، یکی‌از مشایخ او دانسته شد‌ه‌است.[۲۵] بعضا دیگر از اساتید او عبارتند از: محمد بن جریر بن یزید طبری، جعفر بن قدامه، ابوبکر ابن انباری، فضل و ادب بن عفاف جمحی، علی بن سلیمان اخفش، نفطویه، محمد بن عبدالله حضرمی، محمد بن جعفر قتات، حسین بن قدمت ابن ابی احوص ثقفی، علی بن عباس مقانعی، علی بن اسحاق بن زاطیا، ابو خبیب برتی، و محمد بن عباس حسینیه نصرت مشهد یزید.[۲۶]

بعضا عالمان همانند ابو زکریا یحیی، ابوالحسین بن دینار، علی بن ابراهیم دهکی، دارقطنی، ابو اسحاق طبری، ابراهیم بن مخلد و محمد بن ابی الفوارس، و تنوخی، شاگردان او به شمار آدرس حسینیه نصرت مشهد آمده‌اند.[۲۷]

اثرها
اثرها تألیفی زیادی به ابوالفرج اصفهانی منسوب میباشد.[۲۸] او اثر ها اکثری، به‌ویژه در شعر و نسب‌شناسی، تألیف نموده است؛ به سیرتکامل‌ای که بعضی کتاب‌شناسان، در حدود ۳۰ تاثیر به وی منسوب دانسته‌اند.[۲۹] مشهورترین اثر ها به مکان باقی‌مانده از او، مقاتل الطالبیین و الاغانی میباشد.[۳۰] بعضی دیگر از تألیفات وی عبارتند از نسب بنی عبدشمس، روز ها العرب و جمهرة النسب، آداب الغربا، الأخبار و النوادر، نسب بنی رزرو حسینیه نصرت مشهد شیبان.[۳۱]

روحانی طوسی در کتاب فهرست خویش، دو کتاب دیگر از وی با اسم‌های «ما نزل اینجانب القرآن فی أمیر المؤمنین و أهل بیته(ع)»، و «فیه صحبت فاطمة(ع) فی فدک» بیان نموده است.[۳۲] اشعار فراوانی در موضوعات متعدد به او نسبت داده شده و در پیشگفتار کتاب الأغانی، بعضا از این اشعار، شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نقل شد‌ه‌است.[۳۳]

کتاب مقاتل الطالبیین تاثیر ابوالفرج اصفهانی
مقاتل الطالبیین
نوشته ی علمیٔ اساسی: مقاتل الطالبیین (کتاب)
کتاب مقاتل الطالبیین، به لهجه عربی، در ۱۹ فصل و ۲۱۶ نصیب، به ذکر سرگذشت فرزندان و نوادگان ابوطالب، بابا امام علی(ع) می پردازد.[۳۴] گستردن تفصیلی شهید شدن جعفر بن ابیطالب، امام علی(ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، مالک فخ، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع)، از شاخصه‌های مقاتل الطالبیین دانسته گردیده است.[۳۵] این کتاب به نحوه روایی تدوین گردیده و در سی سالگی ابوالفرج اصفهانی، یعنی حوالی سال ۳۱۳ق مندرج میباشد.[۳۶] روضه خوان اثر گذار در کتاب الإرشاد، بخش اعظمی از احادیث مقاتل الطالبیین را نقل نموده است.[۳۷] ابوالفرج اصفهانی، چنانکه فرستاده جعفریان گفته، احادیث کتاب مقاتل الطالبیین را عمدتا از کتاب المبیضة فی أخبار آل ابی طالب، نوشته احمد بن عبیدالله ثقفی نقل کرده و همینطور از کتاب دیگری به اسم مقاتل الطالبیین، نوشته محمد بن علی بن حمزه علوی هم استعمال نموده است.[۳۸]

این کتاب به باعث جامعیت و اعتنا در نقل خبر‌ها، آیتم دقت اکثری از مولفان قرار گرفته میباشد؛ به‌سیرتکامل‌ای که برخی زیرا روضه خوان موثر آن را از منابع مهم معرفی کرده‌اند.[۳۹]

الأغانی
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: الاغانی
الأغانی، در مقطع ۵۰ سال بوسیله ابوالفرج اصفهانی توده‌آوری و تألیف گردیده[۴۰] و در دوران یک سری قرن، از منابع اصلی درباره موسیقی، ادبیات، تاریخ و هنر روزگار فرهنگ اسلامی محسوب می‌گردیده است.[۴۱] این کتاب اصلی ترین دائرة المعارف موسیقی و فرهنگ وتمدن، و نیز جامع‌ترین دیوان نظم و نثر و احادیث عرب جاهلی و صدر اسلام خوانده گردیده[۴۲] که دربردارنده گروه‌ای از گستردن اوضاع سازندگان و خواننده گان و نوازندگان موسیقی و نغمه‌های آن زمانه به حساب می آید.[۴۳] این کتاب در ۲۰ جلد درج شده میباشد.[۴۴] زرکلی در کتاب خویش، الاعلام، داعیه کرده که ابوالفرج اصفهانی، کتاب الأغانی را برای حکم دهنده اموی اندلس ارسال کرد و از وی مشوق گرفت.[۴۵]

معاش علمی
از وی تاثیر مدونی به جا نمانده میباشد. بر دو کتاب انیس التجار نراقی[۱۶] و جامع عباسی[۱۷] کناره نوشته حسینیه نصرت مشهد میباشد.

اساتید
سید محمدعلی؛ برادرش
محمدباقر اصفهانی
مهدی کشف کننده الغطاء
روضه خوان راضی نجفی
سید محمدحسن شیرازی[۱۸]
شاگردان
میرزا محمدحسین نایینی
عبدالحسین شرف الدین عاملی
غلامحسین مرندی حایری
موسی کرمانشاهی حائری
محمدباقر قائنی بیرجندی [۱۹]
عبدالحسین بن باقر آل یاسین
سید میرزا علی شیرازی
سید علی سیستانی، جد آیت الله سیستانی
سید ابوالقاسم دهکردی
سید حسین بن سید ابراهیم فشارکی
محمد حسین طبسی
محمدعلی بن عباس هروی خراسانی
محمدهادی بیرجندی[۲۰]
فتوای فقهای نجف در بایستگی وحدت مسملین
«زیرا دیدیم که اختلاف فرقه‌های پنج گانه مسلمین، اختلافاتی که مرتبط با اصول دیانت وجود ندارد، موجب انحطاط دول اسلام و استیلاء اجانب گردیده، به دلیل نگهداری واژه جامع دینیه و نگهبانی از شریعت محمدیه، فتاوای مجتهدین عظام که رؤسای شیعه جعفریه می‌باشند با مجتهدین اهل سنت، واقعه نموده بر وجوب تمسک به حبل اسلام. چنان که پروردگار عزوجل در آیه شریفه فرموده: «واعتصموا بحبل الله جمیعاً و لا تفرّقوا» و واقعه شد بر وجوب اتحاد مجموع مسلمین در محافظت بیضه اسلام و مراقبت جمیع مرزوبوم‌های اسلامی از عثمانی و اهل ایران از تشبثات دول بیگانه و حمله‌های سلطنت‌های صلیبیه. متحد شد رأی ما جمیعاً برای نگهداری حوزه اسلامیه بر این که کل قوت و نفوذ خویش را بر این خصوص مبذول آدرس حسینیه نصرت مشهد داریم.»
تاریخ آرشیو، موسی نجفی، حاج آقا نورالله اصفهانی، ص۴۲

کار سیاسی-اجتماعی
پشتیبانی از کمپانی اسلامیه اصفهان: کمپانی اسلامیه اصفهان در ۱۳۱۶ق با غرض تأمین منسوجات موردنیاز عموم کشور ایران و تقابل با تعلق احداث شد. محمد تقی آقا نجفی اصفهانی و برادرش آقا نورالله نجفی اصفهانی از مؤسسین این موسسه بودند. علماء در جانبداری از این مجموعه و ترغیب عموم به تولیدات داخلی، بیانیه‌هایی صادر کردند. آخوند خراسانی، سیداسماعیل صدر، میرزا حسین نوری، حاج میرزا خلیل، سید محمد کاظم یزدی، محمد غروی شربیانی، محمدحسین مامقانی و روضه خوان الشریعه اصفهانی حمایت خویش را از تولید این مجموعه رزرو حسینیه نصرت مشهد اعلام کردند.[۲۱]
فتوای جهاد علیه روسیه: در هنگام حمله روسیه به جمهوری اسلامی ایران، تلگرامی در تاریخ ۲۲ صفر ۱۳۳۰ق از طرف سید اسماعیل صدر، میرزا محمدتقی شیرازی و روحانی عبدالله مازندرانی به بلاد کشور‌ایران مخابره شد:
...عشایر و ایلات مرزوبوم که قوای دفاعیه دولت و ملت میباشد.. ذلت اسارت در چنگال اجانب و آپ تو دیت سیاه خوانین قفقاز و ترکستان و غیرهم نشستن را بر خویش جایز ندارند...[۲۲]
فتوای جهاد علیه ایتالیا در حمله به لیبی؛ سید اسماعیل صدر به یاور آخوند خراسانی و روضه خوان عبدالله مازندرانی و روحانی الشریعه اصفهانی بیانیه صادر کردند و از مسلمین خواستند که به امان از ممالک اسلامی برخیزند.
هجوم روس به کشور‌ایران و ایتالیا به طرابلس موجب ذهاب اسلام و اضمحلال شریعت و قرآن میباشد. بر مردم اسلامیان واجب میباشد اجتماع نموده و از دولت متبوعه خویش رفع تعدیات غیر رسمی روس و ایتالیا را مستقلً بخواهند. و تا رفع این غائله عظمی نشود آسایش و استقرار را بر خویش حرام و این جنبش اسلام پرورانه را جهاد فی سبیل الله مثل مجاهدین بدر و حنین شناسند. محمد کاظم خراسانی، اسماعیل بن صدرالدین عاملی، عبدالله مازندرانی، روحانی الشریعه شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد اصفهانی[۲۳]
فتوای جهاد علیه انگلیس در حمله به عراق: ابتدا نبرد جهانی اولیه در ۱۳۳۲ق/ ۱۹۱۴م که متفقین به دولت عثمانی اعلام پیکار دادند،‌ او نیز همچون دیگر علما و مراجع گران قدر عراق بر ضد تجاوزات متفقین به مرزوبوم‌های عثمانی، اعلام جهاد بخشید.
پانویس
استاد، ریحانة الادب، ج۳، ص۴۲۱.
امین، اعیان الشیعه، پژوهش سید حسن امین، ج۳، ص۴۰۳.
امین، اعیان الشیعه، استیناف سید حسن امین، ج۳، ص۴۰۳.
امین، اعیان الشیعه، تحقيق و تخريج : حسن الأمين،ج ۳، ص۴۰۳.
حرزالدین، معارف الرجال، ج ۱، ص۱۱۶.
حرزالدین، معارف الرجال، ج ۱، ص۱۱۶.
استاد، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش،ج ۳، ص۴۲۲.
امین، اعیان الشیعه، بازرسی حسن امین، ج ۳، ص۴۰۳.
معلم، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج ۳، ص۴۲۳
امین، اعیان الشیعه، پژوهش حسن امین، ج۳، ص ۴۰۳؛حرزالدین، معارف الرجال، ۱۴۰۵ق، ج ۱، ص۱۱۷.
استاد، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج ۳، ص۴۲۳.
استاد، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج ۳، ص۴۲۳.
معلم، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش،ج۳، ص۴۲۱.
امین، اعیان الشیعه، تحقيق وتخريج : حسن الأمين، ج۳، ص۴۰۴.
معلم، ریحانة الادب، ج ۳، ص۴۲۳؛ امین، اعیان الشیعه، ج ۳، ص۴۰۴؛ حرزالدین، معارف الرجال، ج ۱، ص۱۱۶.
نراقی، انیس التجار، ۱۳۸۳ش، پیشگفتار،ص۱۰.
امینی، الغدیر، ج۱۱، ص۳۵۰.
امین، اعیان الشیعه، تفحص حسن امین،ج ۳

حکومت امام علی(ع)
نوشته‌ی‌علمیٔ مهم: خلافت امام علی(ع)
بعداز کشته شدن عثمان، حکیم بن جبله، زبیر را که از بیعت با امام علی(ع) دوری می کرد، به بیعت واداشت.[۱۴] بعداً زبیر داعیه کرد که دزدی از عبدالقیس چاقو برگردنش گذارده و اورا به بیعت بدون چاره کرده،[۱۵] ولی روضه خوان اثرگذار بیعت اجباری زبیر را رد نموده حسینیه نصرت مشهد است.[۱۶]

زد خورد با اصحاب جمل و شهیدشدن
بعداز انتصاب عثمان بن حنیف به ولایت بصره به وسیله امام علی(ع)، مسئولیت نظامیان بصره نیز به حکیم بن جبله واگذار شد.[۱۷]

در سال ۳۶ قمری، قبل از مبارزه جمل، زبیر، طلحه و عایشه به سمت بصره جنبش کردند والی آنجا از طرف امام علی(ع) عثمان بن حنیف بود. اصحاب جمل در محلی به اسم چاه ابوموسی گردآوری شدند. هنگامی خبر به بصره رسید، حکیم خواست به سوی آنها برود، البته عثمان بن حنیف نپذیرفت.[۱۸] عثمان بن حنیف، عمران بن حصین و ابوالاسود دوئلی را نزد آنها ارسال کرد تا از پیکار منصرفشان سازد البته سودی نبخشید[۱۹] آنگاه گروهی به فرماندهی حکیم‌ بن جبله را برای نزاع به سوی آنها آدرس حسینیه نصرت مشهد ارسال کرد.

[۲۰] بر اساس گزارشی دو طرف بعداز زد خورد توافق کردند تا‌زمانی‌که امام علی(ع) به بصره نیامده، با هم نجنگند.[۲۱] البته طلحه و طرفدارانش شبانه وارد قصر شدند و ۴۰ بدن از نگهبانان بیت‌المال را کشتند و عثمان بن حنیف را به اسارت گرفتند. فردای آن شب، حکیم با ۷۰۰ نفر در محلی به اسم زابوقه با آن‌ها جنگید.[۲۲] درین مبارزه ۷۰ نفر از خویشاوندان عبدالقیس شهید شدند، پای حکیم جدا شد وی پای جدا گردیده خویش را به سمت قاتلش پرتاب کرد و وی زمین زمین‌خورد. حکیم کشان کشان خویش را به وی رساند و اورا کشت. بعد از آن خویش نیز به رزرو حسینیه نصرت مشهد شهید شدن رسید.[۲۳]

مذاکره با ابن زبیر
حکیم در زابوقه با عبدالله بن زبیر دیدار کرد. ابن زبیر از وی پرسید چه می خواهی؟ حکیم در جواب اظهار‌کرد ما نیز از این ارزاق به کار گیری کنیم و عثمان بن حنیف آزاد خواهد شد. به عبارتی‌سیرتکامل که پیشتر توافق کرده بودیم تا علی(ع) خویش بیاید. وی قسم و سوگند حافظه کرد که در شرایطی که اشخاص بیشتری داشت به‌این سفارش راضی نمیشد و با آن ها وارد پیکار می‌گشت. همینطور به ابن زبیر اذعان کرد شما چرا خون مسلمان ها را حلال شمردید؟ لشکریان ابن زبیر گفتند به خونخواهی عثمان بن عفان. ابن زبیر با هر دو سفارش او مخالفت کرد و اظهار‌کرد در حالتی که عثمان بن حنیف را آزاد می کنیم که به طور رسمیً علی(ع) را از خلافت برکنار کرده و درالاماره را به ما واگذار شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نماید.[۲۴]

در بعضی منابع از زد خورد او با اصحاب جمل به پیکار جمل اصغر خاطر میگردد.[۲۵] و به دلیل قربت این دو اتفاق در بعضی گزارش‌ها شهید شدن وی در مبارزه جمل دانسته گردیده‌است.[۲۶] امام علی(ع) با شنیدن خبر شهید شدن حکیم بن جبله و شکنجه عثمان بن حنیف، به همپا دوازده هزار نفر به سوی بصره جنبش کرد و شعری نیز در مدح حکیم سرود[۲۷] و از وی با کنیه رجل پارسا خاطر کرد.[۲۸]

سید عارف حسین حسینی

سید عارف حسین حسینی (۱۳۲۵-۱۳۶۷ش) از روحانیان شیعه پاکستان و رهبر نهضت جعفریه بود. او در نجف و قم دروس معارف اهل بیت(ع) را یادگرفت. در نجف از شاگردان امام خمینی بود. در پاکستان خلال نیازهای فرهنگی، عبادی و مذهبی عموم، به نیازهای بهداشتی و اقتصادی عموم نیز تحقیق میکرد. حسینی در ۱۴ مرداد ۱۳۶۷ ش. در مکتب دارالمعارف الاسلامیه پیشاور، از سوی اشخاص ناشناس، غرض گلوله قرار گرفت و به شهید شدن حسینیه نصرت مشهد رسید.

نسب و محل تولد
عارف حسین، فرزند سید فضل و ادب حسین، در ۴ آذر ۱۳۲۵ش موازی با ۲۵ نوامبر ۱۹۴۶م و ۱ محرم ۱۳۶۶ق در روستای پیوار، از توابع شهرستان پاراچنار، در پاکستان، در خانواده‌ای مذهبی و روضه خوان از سادات پاکستان چشم به جهان گشود. محل تولد وی در نوار مرزی پاکستان و افغانستان قرار گرفته میباشد که در آن سه فامیل غندی خیل، علی‌زئی و دویرزئی معاش می‌نمایند. حسینی از قوم پشتون دویرزئی بود. سلسله‌نسب وی به سلطان شرف بوعلی قلندر بن سید فخر البته میرسد که در کرمان مدفون میباشد. زیرا نسب وی را به حسین الاصغر، فرزند امام سجاد(ع)، منتهی می دانند، فامیل او به حسینی پر اسم و رسم میباشد.[۱] اجداد وی که بخش اعظمی از آنها روضه خوان و مبلّغ بودند برای تکثیر معارف اسلامی و اهل بیت(ع) در حیطه پیوار و نواحی آن شغل آدرس حسینیه نصرت مشهد داشتند.[۲]

زندگانی
حسینی روزگار کودکی را در محل تولد خویش گذراند و قرآن و تعالیم ابتدایی فقاهتی را نزد پدرش، که شیخ بود، آموخت. آنگاه به مکتب رفت و پس از اتمام عصر مدرسه ابتدایی و موعظه، راهی دبیرستانی در پاراچنار شوید. در ۱۳۴۳ش دیپلم گرفت و بعد از آن به مکتب جعفریه پاراچنار رفت و آموزش دروس فقاهتی را نزد حاجی غلام جعفر لقمان‌خیل استارت کرد و در زمان کوتاهی ادبیات عرب را آموخت. گویش مادری وی پشتو بود. افزون بر آن، او به فارسی و عربی و اردو نیز اشراف رزرو حسینیه نصرت مشهد داشت.[۳]

در نجف
حسینی در ۱۹۶۷م/ ۱۳۴۶ش برای ادامه علم آموزی به نجف رفت و در کلاس درس اساتید زیرا معلم افغانی، مدرس دارای اسم و رسم ادبیات عرب در حوزه علمیه نجف، آیت الله مدنی، روضه خوان اشرف اصفهانی و آیت الله مرتضوی کمپانی می کرد.[۴] عارف حسین حسینی درین زمان در کنار علم آموزی با دعا ها مثلا دعای کمیل و زیارت عاشورا انس فراوان داشت و بیشتراز بیست توشه پیاده به زیارت امام حسین در شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد کربلا رفت[۵]

شهید عارف حسینی در نوجوانی با خرقه مستقر پاراچنار

مزار شهید عارف حسینی در پاراچنار پاکستان
شناخت با امام خمینی

او بوسیله سید اسدالله مدنی با امام خمینی آشنا شد و در رینگ درس وی کمپانی کرد.[۶] وی فقط محصل پاکستانی بود که با وجود محدودیت‌های اوضاع و احوال گردیده بر امام خمینی در نماز جماعت او کمپانی کرده و سخنرانی‌های امام خمینی حضور داشت. عارف حسین حسینی از امام خمینی وکالت طومار اخذ کرد و آیتم متکی بودن وی بود.[۷]حسینی در ۱۳۵۲ش، به جرم کمپانی در عمل‌های انقلابی، از سوی رژیم بعث عراق بازداشت، زندانی و بعداز مدتی از عراق اخراج شوید.[۸]

حصول عفو و برکت با استغفار
آیه‌ها ۱۰ تا ۱۲ سوره نوح «فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُ‌وا رَ‌بَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارً‌ا يُرْ‌سِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَ‌ارً‌ا وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَالٍ وَ بَنِينَ وَ يَجْعَل لَّكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَارً‌ا»[یادداشت ۴] استغفار را به عنوان مثال طرق دستیابی عفووبخشش و برکت آفریدگار معرفی کرده‌میباشد.[۱۲] زیر این آیه ها روایاتی وارداتی که جلب فایده و عفو وبخشش پروردگار را مشروط به طلب آمرزش از آفریدگار حسینیه نصرت مشهد کرده‌میباشد.[۱۳][یادداشت ۵]

نشانه‌ها دارای اسم و رسم
دو آیه ۴ و ۲۸ سوره نوح درباره تعقل فرصت مرگ و طلب غفران برای خویش و مؤمنان از آیه ها دارای اسم و رسم و نام دار این آدرس حسینیه نصرت مشهد سوره میباشد.

آيه تأخیر اجل (۴)
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: آیه تأخیر اجل
«يَغْفِرْ‌ لَكُم مِّن ذُنُاینترنتِكُمْ وَيُؤَخِّرْ‌كُمْ إِلَىٰ أَجَلٍ مُّسَمًّى ۚ إِنَّ أَجَلَ اللَّـهِ إِذَا جَاءَ لَا يُؤَخَّرُ‌ لَوْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ﴿۴﴾»
([تا] برخى از گناهانتان را بر شما ببخشايد و [اجل‌] شما‌را تا وقتى معين به تأخير اندازد. در شرایطی که بدانيد، زیرا وقت مقرر آفریدگار رسد، تأخير بر نخواهد رزرو حسینیه نصرت مشهد داشت.)

به تأخیر افتادن اَجَل یا این که مجال مرگ آدم از مباحث کلامی میباشد که تحت آیه چهارم سوره نوح به آن پرداخته گردیده است.[۱۴] در‌این آیه خطاب به مشرکان آمده میباشد در شکل ایمان به اصول سه‌گانه دعوت حضرت نوح(ع) گناهان شما بخشیده و اجل شما به تأخیر شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میفتد.[۱۵]

اکثری از مفسران شیعی طبق موردها این آیه «اجل» را به «اجل آویزان» و‌ اجل مسمی یا این که «اجل پایانی» و به تعابیر دیگر به اجل مجاورت و به دور یا این که اجل منوط و اجل مطلق تقسیم کرده‌اند؛ بر این پایه «اجل آویزان» بوسیله راهکارهایی مثلا استغفار قابل تأخیر میباشد و اجل آخری که از آن به «اجل الله» نیز تعبیر و تفسیر گردیده، حتمی میباشد و قابل تغییر و تحول وجود ندارد.[۱۶] علامه طباطبایی تأخير مرگ تا اجلى معين را در‌این آیه، نتيجه عبادت آفریدگار، تقوى و اطاعت نبی دانسته و اینکه به كفار وعده داده گردیده چنانچه صاحب و مالک ايمان و زهدو تقوا و اطاعت شوند، اجل كوتاه‌ترشان را تا اجل مسمى به تأخير مى‌‏اندازد.[۱۷]

تأخیر اجل، آیتم پذیرش احادیث نیز واقع گردیده است. [۱۸] در روایتی از امام راست گو(ع) آمده میباشد «مَنْ یَمُوتُ بالذُنوب أَکْثَرُ مِمَّنْ یَمُوتُ بالآجال وَ مَنْ یَعیشُ بالإحْسان أَکْثَرُ ممَّن یَعیشُ بالأَعمار؛ آنان كه بر تاثیر گناهان مى‏‌ميرند بيش از آن ها میباشند كه به مرگ الهى( اجل پایگاهّر) از دنيا مى‌فرآیند و كسانى كه بر تاثیر نيكوكارى قدمت طولانى پيدا مى‏‌كنند بيش از كسانى میباشند كه بر تاثیر دست اندرکاران طبيعى عمرشان زياد مى‌‏خواهد شد»[۱۹]

آیه طلب غفران بر ای والدین و خاندان(۲۸)
آیه ۲۸ سوره نوح درباره طلب غفران برای خویش، پدر و مادر و مؤمنان از دعاهای قرآنی مشهوری میباشد که در قنوت نماز نیز خوانده می شود.

«رَّ‌بِّ اغْفِرْ‌ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَن دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارً‌ا﴿۲۸﴾»
(پروردگارا، بر اینجانب و بابا و مادرم و هر مؤمنى كه در سرايم درآيد و بر مردان و زنان با ايمان ببخشاى و جز بر هلاكت ستمگران ميفزاى.)

طلب آمرزش از سوی حضرت نوح(ع) را به جهت قابلیت و امکان رخنه‌ اولایی دانسته‌اند که ممکن میباشد از سوی وی راز زده باشد همچنانکه اولیاء الله پس از کلیه تلاشی که در روش پروردگار از خویش آرم میدهند گشوده خود را تقصیر‌کار می‌دانند تا هیچ زمان گرفتار غرور نشوند.[۲۰] علامه طباطبایی مراد از «ولمن دخل بیتی» را اقوام و فامیل مؤمن و مراد از «و للمومنین و المومنات» را همگی مران و زنان مؤمن تا روز قیامت دانسته میباشد. به لحاظ او واژه و کلمه تبار اشاره به هلاکتی میباشد که در آخرت منجر عذاب اخروی و در عالم سبب هلاکت می گردد. و این به عبارتی گمراهی و غرق شدن خویشاوندان نوح میباشد.[۲۱] فراز‌هایی از آیه ۲۸ سوره نوح در رکعت دوم نماز فرزند برای بابا ومادر که معروف به نماز پدر و مادر میباشد ده رتبه خوانده می‌گردد. [۲۲]

فضیلت و خاصیت
نوشته‌ی‌علمیٔ مهم: فضائل سور
در فضیلت خواندن سوره نوح از فرستاده اکرم(ص) آورده شده هر كس سوره نوح را خواندن كند، از مؤمنانی میباشد كه دعای حضرت نوح مشتمل بر حالا وی می گردد.[۲۳] از امام راست گو(ع) نیز قصه میباشد هر كس كه به معبود ایمان دارااست و كتابش را تلاوت می‌كند، تلاوت سوره نوح را رها نكند. هر عبد و بنده‌ای كه با آرزو به جایزه الهی و شكیبایی در راه و روش پروردگار سوره نوح را در نمازهای واجب و مستحب خویش بخواند آفریدگار او‌را در پردیس در منزل‌های نیكوكاران(ابرار) مسكن دهد.[۲۴] در برخی احادیث برای تلاوت این سوره خواصی زیرا رهایی از اسارت، تن درستی در مسافرت[۲۵] و بهبود حالت مالی[۲۶] و همینطور برآورده شدن حاجات نقل گردیده است.[۲۷]

میثم و اتفاق کربلا
در سال ۶۰ قمری، یه خرده قبل از قیام امام حسین و واقعه کربلا، میثم برای عمره رهسپار مکه شد. زیرا امام را نیافت، سراغ او‌را از امّ‌سلمه گرفت. امّ‌سلمه او‌را از حال و روز امام باخبر نمود. میثم که عازم برگشت به کوفه بود، از ام‌ّسلمه خواست به امام درود برساند و بگوید نزد آفریدگار با امام دیدار حسینیه نصرت مشهد خواهد کرد.[۲۸]

اثر ها
تعبیر و تفسیر
میثم تمار تألیفاتی داشته میباشد. یکی‌از آن ها تفسیری میباشد که از علی (ع) آموخته بود.[۲۹] در روایتی، میثم، خطاب به عبدالله بن عباس گفته میباشد که امام علی (ع) تأویل قرآن را به او آموخته میباشد. وقتی که میثم به عمره رفت، به ابن عباس اعلام‌کرد هر مطلبی درباره تعبیر قرآن می خواهد، از او بپرسد. ابن‌عباس از این توصیه استقبال کرد و شیت و دواتی خواست و آنچه را که میثم املا کرد آدرس حسینیه نصرت مشهد ، نوشت.

زیرا میثم اورا از شهید شدن خویش به فرمان ابن‌زیاد خبر بخشید، ابن‌عباس که گمان میکرد میثم این خبر را از روی غیب گویی به وی داده میباشد، به او بی‌پشت گرمی شد و درصدد برآمد مطالبی را که از وی نوشته بود، پاره نماید. میثم او‌را از این شغل دستگیر و از وی خواست این تعبیر و تفسیر را محافظت نماید و در صورتیکه آنچه او از آن خبر داده میباشد، به وقوع نپیوست، آن را از در بین پیروز شود. ابن‌عباس به عهده گرفت و بعداز مدتی کلیه اخباری که میثم از آتی داده بود، متفحص رزرو حسینیه نصرت مشهد شد.[۳۰]

حدیث
میثم، کتابی هم در حدیث داشته میباشد که فرزندانش از آن، روایاتی نقل کرده‌اند. پاره‌ای از احادیث آن در منابع مو جود میباشد.[۳۱] این روایات حاوی موضوعاتی زیرا حبّ و بغض به اهل بیت (ع)، برتری مسجد کوفه بر مسجدالاقصی، چهار توشه اقرار به زنای محصنه و حدّ آن و مشخص و معلوم‌کردن قتل کننده جوانی اَعرابی برای جا ماندگان‌اش به دست علی (ع)، شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد میباشد.[۳۲]

شهیدشدن
خبر امام از شهیدشدن او
امام علی (ع) میثم را از کیفیت شهادتش، قتل کننده او و آویخته‌شدنش به درخت نخلی که آن را به وی علامت داده بود، با خبر ساخته و به وی بشارت داده بود که محرک مقاومت وی در قبال خواست ابن زیاد آن میباشد که در آخرت، کنار امام در رتبه‌ای لایق خواهد بود. بیان شده میباشد میثم کنار آن درخت نماز میخواند و با آن صحبت می‌اذعان کرد.[۳۳] میثم خبر شهادتش را که از گویش امام علی (ع) شنیده بود، برای دیگر افراد نقل می کرد.[۳۴] سازه به روایتی، وی و حبیب بن مظاهر در بین جمعی، خبر شهیدشدن را ذکر کردند، البته حاضران، آنها را تکذیب و تمسخر کردند.[۳۵]دور اندیشی او از شهادتش تا بدان حد بود که هنگامی او‌را برای به صلیب کشیدن می بردند کسی به وی اعلام‌کرد ای میثم می‌توانستی کاری بکنی که گرفتار این ساعت نشوی میثم در پاسخش اذعان کرد: به آفریدگار قسم که‌این در خت خرمایی که من‌را بر آن می‌آویزند جز برای اینجانب رویش نکرده و اینجانب نیز جز برای اینگونه روزی خویش را فراهم نساخته‌ام. (وَ اللَّهِ مَا نَبَتَتْ هَذِهِ النَّخْلَةُ إِلَّا لِی وَ لَا اغْتَذَیْتُ إِلَّا لَهَا)[۳۶]

ضریح میثم تمار در کوفه
ماجرا در آغاز از شهید شدن وی
درباره دستگیری و قتل میثم، دو قصه وجود دارااست. به روایتی، ابن زیاد از طرف یزید بن معاویه، خلیفه اموی (۶۰تا۶۴ق)، مأمور شد میثم را که می‌دانست از دوستان و علاقه مندان جدّی حضرت علی (ع) میباشد، به‌دار بیاویزد.[۳۷] به دنبال آن، میثم در شیوه رجوع از عمره، در قادسیه (در پانزده فرسخی کوفه)[۳۸] به دست مأموران ابن‌زیاد بازداشت شد. در زندان، میثم با مختار که وی نیز زندانی گردیده بود، واکنش کرد و خبر آزادی مجاورت او‌را پیش‌گویی کرد و آخر و عاقبت به امر ابن‌زیاد به‌دار آویخته شد.[۳۹]

آغاز قیام از کوفه
ابن طباطبا پس از حضور در کوفه و ملحق شدن ابو السرایا، قیام خویش را علنی کرد. ابن طباطبا برای عموم خطبه خواند و با شعار الرضا اینجانب آل محمد(ص)،[۲۲] عموم را به بیعت با اهل‌بیت(ع)، کار به کتاب آفریدگار و سنت نبی[۲۳] دعوت کرد. کلیه عموم کوفه در قصر ضرّتین[۲۴] با وی بیعت کردند.[۲۵] ابن طباطبا رهبر مذهبی و ابو السرایا رهبر نظامی قیام را حسینیه نصرت مشهد پذیرفت.[۲۶]

پس از آنکه خبر قیام به حسن بن راحت رسید، سلیمان بن منصور، والی کوفه را آیتم شماتت قرار بخشید[۲۷] و زهیر بن مُسَیَّب را با ده هزار سوار به نبرد با ابن طباطبا ارسال کرد؛ البته بعداز رویا رویی در قریه شاهی،[۲۸] سپاه زهیر به شدت از سپاه ابو السرایا باخت خورد و گریز کرد.[۲۹] بعداز این نبرد، در روز پنجشنبه، یکم[۳۰] یا این که سوم رجب سال ۱۹۹هجری،[۳۱] ابن طباطبا به طور ناگهانی[۳۲] آدرس حسینیه نصرت مشهد وفات کرد.

مرگ ابن طباطبا
در امر مرگ طبیعی ابن طباطبا شک وجود دارااست. در هیچ یک از منابع متقدم اشاره بی واسطه به قتل وی به وسیله فردی، رزرو حسینیه نصرت مشهد نشده میباشد.

بعضا مرگ او‌را طبیعی و به انگیزه بیماری دانسته‌اند.[۳۳]
بعضا دیگر اشاره به کشته شدن وی به‌وسیله زهر کرده‌اند؛ سوای آنکه اشاره به استدلال آن گردیده باشد.[۳۴]
جمع‌ای با اشاره به غیر طبیعی بودن مرگ وی، برهان آن را با استناد به شواهد و قرائن به ابو السرایا نسبت داده‌اند.[۳۵] طبری در کتاب تاریخ خویش انگیزه وفات ابن طباطبا را، دسیسه ابو السرایا و مسمومیت به دست وی دانسته و میگوید: هنگامی ابن طباطبا تمامی کالا و سلاح و اسب و چیزهای دیگر را که در اردوگاه زهیر بود به تصرف درآورد، آن‌را از ابو السرایا دریغ داشت. از آن جهت که تمامی عموم فرمان بردار ابن طباطبا بودند و ابو السرایا می‌دانست که با وجود او کاری به دست وی نخواهد بود؛ اورا مسموم کرد و زیرا ابن طباطبا درگذشت ابو السرایا نوجوانی به اسم محمد بن محمد طالبی را به مکان او بنیان. و به این وسیله ابو السرایا امور را برای پیشبرد هدف ها خویش سرازیر کرد و کسی که را می‌خواست می‌گماشت و کسی که را تمایل داشت معزول میکرد و کلیه امور به دست او به‌زمین‌خورد.[۳۶]
در بعضی منابع نقل گردیده است که وی علی بن عبیدالله بن حسین را وصی خویش کرد.[۳۷] از فرصت قیام تا مرگ وی در حدود دو ماه نام برده میباشد.[۳۸] وی بوسیله ابو السرایا در کوفه یا این که نجف[۳۹] سوای اعلام خبر وفات، به طور مخفیانه دفن شد.[۴۰] هرچند بعضا قائلند که وی در قرافه مصر دفن گردیده‌است[۴۱]. درباره انگیزه مخفی کاری و دفن شبانه، مصلحت سیاسی شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد اورده شده میباشد.[۴۲]

مراحل قیام بعداز فوت ابن طباطبا
بعداز وفات ابن طباطبا، ابو السرایا فرد علوی[۴۳] دیگری به اسم محمد بن محمد بن زید بن علی بن حسین - دارای اسم و رسم به امامزاده محروق - را که نوجوانی نادر سن و سال بود، به مکان ابن طباطبا نشاند[۴۴] و اورا امیرالمؤمنین خواند؛[۴۵]ولی تمامی امور را در چنگ خویش داشت[۴۶] و برخی معتقدند که وی برای مشروعیت بخشیدن به عمل خویش محمد بن محمد بن زید را در رأس کارها قرار بخشید.[۴۷] شاید استعمال از خرقه و دانش سپید[۴۸] هم در همین راستا چک خواهد شد.

هنگامی خبر باخت زهیر، به حسن بن آسوده رسید عبدوس بن محمد بن مروزی را با چهار هزار سوار به سوی کوفه ارسال کرد؛ ولی در پیکار با ابو السرایا، روز هفدهم رجب[۴۹] در محل جامع، ناکامی خورد و کشته شد و همه سپاهیانش کشته یا این که اسیر شدند.[۵۰] ابو السرایا سپاهیانی را به سمت بصره، واسط و مدائن ارسال کرد و پیروز به فتح این شهرها شوید.[۵۱]

کارگزاران
بعداز استقرار نسبی دولت قیام، محمد بن محمد بن زید کارگزاران خویش را که عمدتا از علویون و فرزندان امامان بودند[۵۲] به میهن‌های پایین تصرف خویش ارسال کرد. ازجمله اسماعیل بن علی بن اسماعیل بن جعفر را خلیفه خویش در کوفه کرد و عباس بن محمد بن عیسی بن محمد الجعفری[۵۳] یا این که محمد بن جعفر بن محمد بن علی بن حسین[۵۴] را به امارت بصره گمارد، و حسین بن حسن بن علی بن الحسین، دارای شهرت به الافطس، را امیر مکه نمود و کارها حج را به او واگذار کرد.[۵۵] [یادداشت ۱] محمد بن سلیمان بن داود بن حسن بن حسن بن علی را به مدینه[۵۶] ارسال کرد و ابراهیم بن موسی بن جعفر الصادق را به حکومت یمن گسیل داشت[۵۷] و اسماعیل بن موسی بن جعفر را حکومت عجم و زید بن موسی بن جعفر را حکومت اهواز بخشید. زید فردی بود که به بصره لشکر کشید و آن را فتح نمود.[۵۸] محمد بن سلیمان بن داود بن الحسن بن الحسن بن علی را نیز به مدائن ارسال کرد.[۵۹]

قیام در بازه زمانی کوتاه حکومت خویش مبادرت به ضرب سکه نمود که روی آن اینگونه درج شده بود: إِنَّ الله یحِبُّ الَّذِینَ یقاتِلُونَ فی سَبِیلِهِ صَفًّا کأَنَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصُوصٌ (صف، ۴).[۶۰]

مهم ترین عامل ها در جدال احسن از منظر امامان شیعه
مهم ترین استدلال در جدال احسن، استعمال از منابع علمی دارای اعتبار همانند قرآن، سنت و منابع عقلی (علم کافی درباره ی قضیه گزینه مناظره) حسینیه نصرت مشهد میباشد.

دست اندرکاران علمی
دراین‌باره روحانی صدوق (درگذشته ۳۸۱ق) روایتی از امام رضا(ع) گزارش کرده که میفرماید: قرآن ریسمان سفت الهی میباشد، چنگ آویز پایدار و پابرجای اوست و خط مش پر رنگ و رفیعتر و بدون نقص اوست که، سالک و رهسپار خویش را به فردوس میرساند و از حریق جهنم نجات می بخشد، در طی مجال و سپری شد روزگاران کهنه نگردد، و بر گویش‌های گوناگون سست و بی‌قیمت و ناچیز نیاید، چون آن برای وقتی خاصّ نیامده، و در هر فرصت مانند مجال پیشین جدید و تازه، بلکه حجّت میباشد و ادله برای همگی بشر‌ها در هر مجال و جای به حساب می آید. «لا یَأْتِیهِ الْباطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِیلٌ مِنْ حَکِیمٍ حَمِیدٍ»[۲۲] (از هیچ سو فسخ بر آن خط مش ندارد، از جانب حکیم و حمیدی فرود آمده که همگی مخلوقات اورا آدرس حسینیه نصرت مشهد ستایش می‌نمایند).[۲۳]

به گفته برخی اندیشمندان سهم فراوانی از گفتار و سیره امامان(ع) در جدل‌هایشان به‌شکل بدون واسطه یا این که غیرمستقیم به تبیین و دانایی‌بخشی معارف قرآن تخصیص داشته میباشد.[۲۴] به‌سیرتکامل‌ای که امام درست گو(ع) در تعبیروتفسیر جدال احسن میفرماید: «خواسته جدال به‌وسیله آیه‌ها قرآن میباشد».[۲۵] بعضی، علم کافی در قضیه آیتم مناظره، به کار گیری از مبانی مشترک و منطقی بودن دلایل مناظره کننده را از دست اندرکاران علمی در جدال احسن رزرو حسینیه نصرت مشهد شمرده‌اند.[۲۶]

کارداران اخلاقی
گروهی از عالمان اسلامی مباحث اخلاقی را از کارداران مؤثر در جدال احسن برشمرده‌اند:

رعایت متانت و خلق پسندیده
مسئله‌سازی برای طرح ایده ها علمی مخالف
گفتار فصیح و حرف رسا
دوری از تعصب و تبعیت از حق
قابل شعور بودن سخنان شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد مناظره‌کننده.[۲۷]
پانویس
ابن سینا، منطق الشفاء، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۵ - ۱۶.
ملاصدرا، منطق نوین دربرگیرنده اللمعات المشرقیه فی الفنون المنطقیه، ۱۳۶۲ق، ص۶۷۶.
اسدعلیزاده، «اصول و نحوه‌های مناظره (جدال احسن)»، ص۷۰.
جلائی نوبری، «جدال احسن از طریقه امام رضا(ع)»، ص۱۳۴.
اسدعلیزاده، «اصول و طرز‌های مناظره (جدال احسن)»، ص۷۵.
جلائی نوبری، «جدال احسن از نگرش امام رضا(ع)»، ص۱۳۳.
سوره نحل، آیه۱۲۵.
عباسی مقدم، «معناشناسی و ملاک‌شناسی جدال احسن قرآنی»، ص۴۹.
مظفر، دلائل الصدق لنهج الحق، ۱۴۲۲ق، پیشگفتار، ص۱۱.
سوره بقره، آیه۱۹۷.
سوره نحل، آیه۱۲۵.
مظفر، تفصیل منطق مظفر، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۳۲۸.
طوسی، بی‌تا، ج۶، ص۴۴۰.
طبرسی، ۱۳۷۲ش، ج۶، ص۶۰۵.
فخر رازی، ۱۴۲۰ق، ج۲۰، ص۲۸۷.
طریحی، ۱۳۷۵ش، ج۵، ص۳۳۶.
پانی‌پتی، التفسیر مظهری، ۱۴۱۲ق، ج۵، ص۳۹۰.
مغنیه، ۱۴۲۴ق، ج۴، ص۵۶۵.
شبر، تعبیر القرآن الکریم، ۱۴۱۰ق، ص۲۷۸.
حقی برسوی، بی‌تا، ج۵، ص۹۷.
طباطبایی، ۱۳۹۰ق، ج۱۶، ص۱۳۸ و به عبارتی ج۱۲، ص ۳۷۱ - ۳۷۲.
سوره فصلت، آیه۴۲.
روحانی صدوق، عیون خبر ها الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۲، ص۱۳۰.
جلائی نوبری، «جدال ا