حَریز بن عبداللّه سجستانی؛ راوی، محدّث و عالم شیعی قرن دوم هجری قمری میباشد. پدرش حکم کنندهِ سجستان بود. مردم احادیث او از زرارة بن اعین و محمد بن مسلم حسینیه نصرت مشهد نقل گردیدهاست.
رجالیان شیعه اشاره کردهاند که حریز یکسری کتاب داشته میباشد که به عنوان مثال اصول اربعمأة شمرده میشوند. اکثر اوقات احادیث او، در ارتباط نماز بوده که نسبتاًً کل متن تاثیر پر اسم و رسم حریز، کتاب الصلاة، در ارتباط الصلاةِ کتاب ها اربعه باقی مانده میباشد. او سوای اذن امام درست گو(ع)، علیه خوارج سجستان دست به چاقو موفقیت و به دست آن ها آدرس حسینیه نصرت مشهد کشته شد.
میلاد و نسب
لقب اورا ابومحمد[۱] و ابوعبداللّه[۲] بیان کردهاند. حریز از موالی (آزادشدگانِ)خویشان اَزْد، از قبایل مستقر در کوفه، بوده میباشد. عقیلی[۳] از محدثی از همسایه بصره به اسم ابوحریز عبدالله بن حسین ازدی کوفی حافظه کرده که حاکم سَجِستان بوده میباشد. به حیث میرسد، این محدث، با اعتنا به تمایلهای شیعی و نیز لقباش(ابوحریز)، بابا حریز باشد.[۴]؛ [۵] و ابنحجر عسقلانی[۶] او را حتماً بابا حریز دانستهاند. حریز نیز احتمالاً در کوفه به جهان رزرو حسینیه نصرت مشهد آمده میباشد.
البته وی علیرغم اینکه کوفی بود، به سجستانی (اسم قدیم سیستان) آوازه داشت. نجاشی[۷] منجر آوازه حَریز به سجستانی را اشتغال او به بیزنس روغن در سجستان دانسته، ولی برقی،[۸]کشی[۹]روحانی طوس [۱۰]فارغ از اشاره به عمل حریز، صرفا از جابجایی وی از کوفه و سکونتش در سجستان صحبت گفته اند. حریز در سجستان در تضارب با خوارج کشته شد. امام درست گو(ع) حریز را به منجر رفتارش در تضارب با خوارج سجستان، شماتت شماره تلفن حسینیه نصرت مشهد نموده است.[۱۱]
دانا
حریز از فقیهان پر رنگ بعد از ظهر خویش بوده و یونس بن عبدالرحمان قمی او را بهاعتبار علم عظیماش در فقه ستوده[۱۲] و گفته که وی از امام راست گو(ع) صرفا دو حدیث نقل نموده است.[۱۳] در منابع رجالی اهل سنّت نیز از وی تحت عنوان یکی مشایخ شیعه خاطر شدهاست.[۱۴]از گفتگوی در بین حریز و ابوحنیفه، درباره بعضا مسائل شرعی، گزارشی آورده میباشد.
مشایخ
مشایخ او عبارتند از:
زرارة بن اعین
محمد بن مسلم[۱۵]
قاسمبن یحییبن حسنبن راشد[۱۶]
بُرَید بن معاویه عجلی،[۱۷]
معلّی بن خُنَیس[۱۸]
فُضَیل بن یسار[۱۹]
راویان داستان از حریز
حماد بن عیسی جهنی
علیبن رباط
محمدبن ابیعمیر[۲۰]
عبدالله بن عبدالرحمان اصم[۲۱]
اثر ها
کتاب الصلاة
کتاب نوادر[۲۲]
کتاب الزکاة
کتاب الصیام[۲۳]
احادیث مو جود درین کتاب ها در جامعه ها حدیثی شیعه نقل گردیده است.
پانویس
نجاشی، \'فهرست اسماء مصنّفی الشیعة المشتهر ب رجالالنجاشی، ۱۴۰۷ق، ص۱۴۴.
کشی، سپردن معرفةالرجال، ۱۳۴۸ش، ص۳۸۵؛ شوشتری، قاموس الرجال، ۱۴۱۰ق، ج ۳، ص۱۶۴.
عقیلی، کتابالضعفاءالکبیر، ۱۴۱۸ق، سفر۲، ص۲۴۰.
مدرسی طباطبائی، تربت پاکان، ۱۳۵۵ش، ج۱، ص۲۴۴.
ابنماکولا، الاکمال فی رفعالارتیاب عن المؤتلف و المختلف اینجانب الأسماء والکنی و الأنساب، ۱۴۰۶ق، ج۲، ص۸۶.
ابنحجر عسقلانی، لسانالمیزان، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۱۴.
نجاشی، فهرست اسماء مصنّفی الشیعة المشتهر ب رجالالنجاشی، ۱۴۰۷ق، ص۱۴۴.
برقی،\'کتابالرجال، ۱۳۴۲ش، ص۴۱.
کشی، سپردن معرفةالرجال، ۱۳۴۸ش، ص۳۸۵.
آدرس حسینیه نصرت مشهد؛ مسیر دسترسی، موقعیت مکانی و نکات مهم قبل از حضور در مراسم